De Graubündense kiezers hebben gesproken

Op 30 november 2025 heeft de bevolking van Graubünden het kantonnale volksinitiatief «Geen gouden parachute meer voor regeringsleden – Nee tegen levenslang rustgeld» met duidelijke meerderheid aangenomen.

Ongeveer 65,4 procent stemde voor, 34,6 procent tegen. Het tegenvoorstel van de Grote Raad werd met 52,8 procent tegenstemmen verworpen. Met een ja-meerderheid in 98 van de 100 gemeenten oogt dit resultaat als meer dan alleen een technische correctie in een vergoedingswet. Het ruikt naar fundamentele frustratie over politieke elites.

Wie de afgelopen jaren de politiek in Graubünden heeft gevolgd, herkent een patroon: de politiek luistert vooral naar wie het hardst roept, en schrikt er niet voor terug om onwaarheden te verspreiden. Bij de wolf, bij de jacht, bij de landbouw. Wie het luidst klaagt, dramatiseert en dreigt, zet zijn zin door. Wie opkomt voor dierenbescherming, respect voor wilde dieren en een modern wildbeheerbeleid, verliest de ene volksstemming na de andere.

In dit klimaat valt nu het besluit om regeringsleden het rustgeld te schrappen. Het zou naïef zijn te denken dat mensen uitsluitend een technische vergoedingskwestie hebben beoordeeld. Empirische gegevens hierover ontbreken, maar veel wijst erop dat veel stemgerechtigden bij de stembus iets anders in gedachten hadden: een regering die bij de wolf naar de luidste lobbyisten luistert, wetenschappelijke feiten negeert en wilde dieren tot probleem verklaart. Waarom zouden juist deze mensen zich levenslang een speciaal pensioen mogen verzekeren?

De boodschap uit de gemeenten is duidelijk: privileges voor «die daarboven» zijn niet langer te verkopen. Al helemaal niet wanneer dezelfde politieke klasse tegenover wilde dieren een beleid voert dat achterhaald, eenzijdig en feitenarm overkomt. Wie de wolf politiek tot zondebok maakt, hoeft zich niet te verbazen wanneer de bevolking op een gegeven moment het geduld verliest.

Voor de Graubündense regering is dit besluit meer dan een financiële ingreep. Het is een motie van wantrouwen. Niet juridisch, maar politiek. En dit wantrouwen heeft veel te maken met de manier waarop in dit kanton met wilde dieren wordt omgegaan. Wie de belangen van dierenwelzijn en moderne wildbeheerkunde stelselmatig aan de kant schuift, geeft de burgers het signaal: wij vertegenwoordigen belangen, geen principes.

Het is een ironie: men offert de wolf op om rust te krijgen, en krijgt er onrust elders voor terug. De regering had allang kunnen inzien dat een beleid dat het luidste geweer zwaarder laat wegen dan de stillere, maar breed gedragen wens naar respect voor wilde dieren, vertrouwen kost. Nu komt de rekening. Eerst bij het wachtgeld. Morgen misschien bij andere voorstellen.

Officieel heeft deze stemming niets met het wolvenbeleid te maken. Politiek gezien is het echter een waarschuwingssignaal. Wie zo duidelijk door de kiezers op zijn eigen portemonnee wordt teruggefloten, doet er goed aan zich eerlijk af te vragen waar nog meer vertrouwen is verspeeld. Een grondige analyse van het Graubündense wolvenbeleid hoort daar zeker bij. De wolf geldt officieel als zorgenkindje nummer 1, terwijl tegelijkertijd een grote meerderheid wil dat hij blijft. Het eigenlijke probleem is een beleid dat luistert naar schreeuwers en symboolpolitiek.

Als de regering deze waarschuwing serieus neemt, vallen er twee lessen te trekken:

1. Het afschaffen van privileges is niet genoeg. Er is meer nederigheid en meer respect nodig voor een bevolking die gevoeliger is voor dierenwelzijn en natuur dan sommige lobbyisten willen toegeven.
2. Bij de wolf en bij de recreatieve jacht mag niet langer alleen de luidste groep de toon zetten. Er is beleid nodig dat gestoeld is op feiten, ethiek en langetermijnbescherming van de biodiversiteit, niet op kortstondige emoties.

De inwoners van Graubünden hebben laten zien dat ze de regering financiële privileges kunnen ontnemen. Misschien is het tijd dat diezelfde regering eindelijk ook die privileges ter discussie stelt die al decennialang rond de recreatieve jacht en de omgang met wilde dieren worden verdedigd. Wie de wolf politiek als een storend dier behandelt, wordt uiteindelijk zelf de storende factor voor het vertrouwen in de politiek.

Dit referendum was een ja tegen de afschaffing van het rustgeld. Tussen de regels was het ook een nee tegen een beleid dat de bescherming van wilde dieren steeds weer opoffert aan de luidste roepers. Wie bij zijn eigen rustgeld zo duidelijk wordt teruggefloten, zou bij wolf en recreatieve jacht aandachtiger moeten luisteren. En niet alleen naar degenen die het liefst willen schieten.

Verdere artikelen

• Zwitserse weilanden verliezen massaal aan biodiversiteit
• Wanneer schapen, runderen en co. de ruimte van wilde dieren innemen
• Zwitserse Dierenbescherming bekritiseert geplande wolvenafschot als gevaar voor roedelstructuren en kuddebescherming
• In Graubünden woedt de wolvenincompetentie
• Val Fex: wanneer het kuddebeschermingsconcept lekker is dan het hek
• Afschot in plaats van bescherming – Zwitserland op weg naar de stille uitroeiing van de wolf
• Communicatiefalen bij het Amt für Jagd und Fischerei Graubünden
• Illegale wolvenjacht in Zwitserland
• Wolvenwelpen in Zwitserland onder vuur
• Zwitserland verkoopt slachting van wolven als succes
• Slordigheden op het kantoor van Katrin Schneeberger
• Begrazing door vee verandert de bodem, de planten en de insectenpopulaties
• De waanzinnige jacht op wolven in Zwitserland
• De waarheid over de schapensterfte in Zwitserland: oorzaken en statistieken
• Wolvenafschot in Zwitserland: bezorgdheid over partijpoliticus Albert Rösti
• Laten we de vernielzucht van de SVP stoppen
• Meedoen-actie: Een oproep voor verandering in Zwitserland
• 200 milieuorganisaties uit 6 continenten roepen de Zwitserse regering op: Stop het afschieten van wolven
• Bondsraad wordt scherp bekritiseerd door wolvenexperts
• De gevolgen van het controversiële wolvenbeheer in Zwitserland
• Wolf: bondsraad Rösti (SVP) omzeilt recht en orde
• Es Burebüebli mahn i nit
• Werken het BAFU en de jachtbesturen nog serieus?
• Bondsraad Albert Rösti vertrapt de volkswil
• De gevolgen van het controversiële wolvenbeheer in Zwitserland
• Te veel schapen schaden de biodiversiteit
• Landbouwkundig gebruik vernietigt alpenweiden
• Aanvallen ondanks kuddebescherming, hoe is dat mogelijk?
• De rotte appel in het jachtbestuur van St. Gallen
• Pro Natura eist een omvattende strategie voor het zomeren van schapen
• Volgens Agridea-onderzoek werkt kuddebescherming met honden goed
• Dankzij kuddebescherming doden wolven in Zwitserland minder landbouwhuisdieren
• Boeren zien velden als afvalstortplaats
• Biomassa van wilde dieren
• Over schapenhouders en vage autoriteiten
• De dubbele moraal van wolvenbestrijders