Jacht

In Europa laait de strijd om de toekomst van de wolven op

Bij een bijna volle maan sloop een mannelijke wolf een paardenweide binnen in de gemeente Burgdorf-Beinhorn in Duitsland. Hij achtervolgde Dolly, een lief vossenkleurig paard met een witte streep op haar neus. Op 30-jarige leeftijd was Dolly kwetsbaar. Ze werd uitgekozen als zijn volgende maaltijd.

Redactie Wild beim Wild · 13 juli 2025

In Europa laait de strijd om de toekomst van de wolven op

Dolly was eigendom van Ursula von der Leyen, de Duitse voorzitter van de Europese Commissie.

Na het doden van de pony Dolly in Burgdorf-Beinhorn in 2022 identificeerden de lokale autoriteiten aan de hand van DNA-monsters van haar kadaver de dader als een wolf met de aanduiding GW950m. Dit dier werd al door anderen gezocht omdat het in de omgeving vee had gejaagd. Zijn beschermde status werd ingetrokken en hij werd op een dodingslijst geplaatst.

In de herfst van 2023 schoten recreatieve jagers een grote wolf neer, waarvan ze dachten dat het GW950m was. Maar al snel bleek dat ze zich vergist hadden. In plaats daarvan hadden ze zijn partner gedood, de moeder van zijn welpen.

Later dat jaar verbood een rechtbank in Hannover de jacht op GW950m, nadat de Duitse groep “Freunde wilder Wölfe” een petitie had ingediend.

In mei zei Ralf Hentschel, een activist van de groep, dat GW950m een nieuwe partner heeft gevonden. Ze leven nog steeds in Burgdorf-Beinhorn, samen met hun twee vorig jaar geboren jonge wolven.

Wolven verliezen “streng beschermde” status in Europa

De Europese Unie heeft miljoenen uitgegeven om het herstel van de wolvenpopulaties te waarborgen, die generaties lang werden achtervolgd door Jacht en gifaas. Als gevolg daarvan begonnen de wolven in Europa zich te herstellen. Maar in mei 2025 stemde het Europees Parlement voor een verlaging van de beschermde status van de wolf. Milieugroeperingen waarschuwen dat hierdoor « tientallen jaren van vooruitgang » teniet worden gedaan en deze belangrijke diersoort opnieuw bedreigd kan worden. In een persbericht noemde het World Wide Fund for Nature (WWF) deze stap een « ongegronde kruistocht ».

De drijvende kracht achter deze wijziging waren Ursula von der Leyen en de door haar geleide Europese Commissie. Drie dagen na Dolly's dood zei zij dat wolven in sommige delen van Europa «een reëel gevaar voor vee» en «mogelijk ook voor mensen» waren geworden. Haar woorden maakten natuurbeschermers boos, die erop wezen dat er volgens het rapport van de Europese Commissie uit 2023 al meer dan 40 jaar geen enkele dodelijke aanval van wolven op mensen in Europa heeft plaatsgevonden.

Von der Leyen eiste een grondige analyse van aanvallen van wolven op vee — en drong er vervolgens op aan om de beschermde status van wolven, die sinds 1979 geldt op grond van de Conventie van Bern, op te heffen.

Von der Leyen behoort tot de conservatieve Europese Volkspartij, die zich heeft ingezet voor de steun van boeren. Haar ijver verraste echter EU-diplomaten in Brussel, die tegenover Politico verklaarden dat zij zich persoonlijk bezighoudt met technische discussies die normaal gesproken aan wetenschappelijke experts worden overgelaten. Zij noemden haar aanpak "bizar". Milieugroeperingen hebben de Europese Commissie ervan beschuldigd wolven als "drukmiddel" te gebruiken om de steun van veehouders te winnen en zo "politiek voordeel" te behalen. Zij hebben beweerd dat von der Leyen "puur persoonlijk gemotiveerd" is.

"Er is geen wetenschappelijke rechtvaardiging om de bescherming van wolven af te zwakken", zei Gaia Angelini, voorzitter van Green Impact, een non-profitorganisatie voor milieubescherming met hoofdkantoor in Brussel en Rome. "Wolven worden in sommige delen van Europa nog steeds met uitsterven bedreigd."

Wolfsschutz: Klage beim EuGH gegen Herabstufung

Een verhitte strijd om de toekomst van de wolven

Wolven en andere toproofdieren spelen een belangrijke rol in natuurlijke ecosystemen. Te midden van een wereldwijde crisis die leidt tot een wijdverbreide ineenstorting van de biodiversiteit, dragen wolven volgens natuurbeschermers ertoe bij dat de soorten waarop ze jagen gezond blijven, doordat ze zwakke of zieke dieren doden en de verspreiding van ziektes zoals de ziekte van Lyme verminderen. Ze houden de populaties reeën, wilde zwijnen en andere hoefdieren in bedwang en in beweging, zodat planten en struiken die anders opgegeten zouden worden, een kans krijgen om te groeien. Hun aanwezigheid wordt door milieubeschermers gevierd als een teken van hoop voor het herstel van de natuur.

Hun terugkeer heeft echter ook veehouders en andere mensen in landelijke gemeenschappen boos en angstig gemaakt, die moeten leren leven met deze ooit bijna uitgestorven dieren. Boeren die hun schapen vroeger vrij lieten rondlopen, moeten nu investeren in elektrische afrasteringen of getrainde herdershonden om hun kuddes te beschermen – of ze riskeren in sommige gebieden een deel van hun dieren te verliezen aan wolven.

Het aantal gedode huisdieren blijft verwaarloosbaar klein. Volgens een EU-rapport doden wolven jaarlijks in totaal ongeveer 0,065% van de circa 70 miljoen schapen en geiten in de EU, voornamelijk schapen. Een recente, door vakgenoten beoordeelde studie uit Polen, waarbij wetenschappers gedurende twee jaar wolvenkeutels analyseerden, toonde aan dat wolven daar, waar er voldoende wilde dieren zijn die ze kunnen bejagen, slechts zelden aanvallen plegen, zelfs in gebieden waar runderen en paarden onbeschermd rondlopen.

De EU stelt middelen beschikbaar voor de bouw van beschermingsvoorzieningen voor landbouwhuisdieren en kan verlies van vee vergoeden, hoewel sommige boeren zeggen dat de procedure niet altijd eenvoudig is.

Voor kleinere landbouwbedrijven kan wolvenschade echter nog steeds ernstige gevolgen hebben. En de woede over de terugkeer van de wolven zit diep. In Duitsland werd een afgesneden wolvenkop voor een lokale natuurbeschermingsinstantie geplaatst. In Zwitserland legden boeren de kadavers van door wolven gedode schapen voor een gebouw van de regionale overheid. In Italië werden op een met wilde bloemen bezaaide bergpas zes zwarte vuilniszakken gevonden met negen dode wolven erin. Daaronder bevonden zich een drachtig vrouwtje en zeven jongen – een heel roedel. Ze waren vergiftigd.

Aanpassing aan het leven met wolven

Nu extreemrechtse partijen zowel in nationale regeringen als in het Europees Parlement in Brussel hun intrede hebben gedaan, worden de EU-inspanningen voor natuurherstel teruggedraaid. De stemming over het verkleinen van de beschermde gebieden voor de wolf werd doorgedrukt als «spoedprocedure», die normaal gesproken gereserveerd is voor noodgevallen. Dat betekende dat het wetsvoorstel enkele van de gebruikelijke protocollen kon omzeilen die een grondigere toetsing zouden voorschrijven.

Green Impact en vier andere milieu- en dierenbeschermingsgroepen vechten het besluit om de beschermingsstatus van de wolf te verlagen aan bij het Europees Hof van Justitie. Meer dan 700 wetenschappers en academici, evenals de International Union for Conservation of Nature, hebben brieven ondertekend waarin zij zich uitspreken tegen de wijziging van de beschermingsstatus en aanvoeren dat het EU-besluit geen wetenschappelijke basis heeft.

De Europese Ombudsman heeft nu een onderzoek geopend om na te gaan of de Europese Commissie van Von der Leyen de juiste procedures heeft gevolgd bij het doorvoeren van deze wijziging, die volgens natuurbeschermers verstrekkende gevolgen zal hebben voor de wolvenpopulaties in Europa en voor de reputatie van de EU als voorloper op het gebied van biodiversiteitsbescherming.

Italië heeft geprobeerd de angst voor wolven weg te nemen

Al sinds mensenheugenis spreken wolven tot de verbeelding van de mens. En sinds de middeleeuwen worden wolven door mensen bejaagd en gedood. Volgens het International Wolf Center werden in de Verenigde Staten tussen 1870 en 1877 naar schatting jaarlijks 100.000 wolven gedood voor hun pels. In Europa werden ze bijna uitgeroeid.

«Het was niet alleen legaal, maar zelfs verplicht om wolven te doden door middel van vergiftigd aas», zegt Piero Genovesi, hoofd van de Nationale Dienst voor Wilde Dieren van de Italiaanse milieu-instantie ISPRA.

In de jaren zeventig, toen wetenschappers steeds meer inzicht kregen in de belangrijke rol van toproofdieren in de natuur, begonnen natuurbeschermers een campagne om het imago van de wolf op te poetsen. In Italië, een diep rooms-katholiek land, beriepen zij zich op het verhaal van de heilige Franciscus van Assisi, die vriendschap sloot met wolven, om de kijk van de plaatselijke bevolking op het dier te veranderen.

Tegen 2022 schatte ISPRA het aantal wolven in Italië op meer dan 3.300, de grootste populatie in Europa.

Het wolventoerisme heeft bijgedragen aan het nieuw leven inblazen van economisch achtergestelde plattelandsgebieden

Hun comeback zou kunnen bijdragen aan het nieuw leven inblazen van economisch achtergestelde regio's zoals de Italiaanse Abruzzen. De prachtige middeleeuwse borghi – heuvelsteden – in deze regio raken ontvolkt, omdat Italianen voor werk naar de steden trekken en Italië kampt met een laag geboortecijfer. Natuurtoerisme, waarbij men wolven en beren kan waarnemen, brengt weer leven in deze economie.

Hoewel wolven volgens de nieuwe wet nog steeds enige bescherming genieten, denken deskundigen dat de versoepeling van de regels er in de praktijk toe zal leiden dat eigenrichters nog meer dieren zullen doden dan de wet toestaat – een feit dat volgens Genovesi van ISPRA «echt gevaarlijk» zou zijn voor de bescherming van wolven in de Europese landen.

In plaats daarvan zou de EU zich volgens Genovesi kunnen richten op het beter opleiden en uitrusten van boeren, zodat zij hun vee kunnen beschermen. In de landelijke gebieden van de Abruzzen, waar altijd al wolvenpopulaties zijn geweest, wordt de aanwezigheid van wolven grotendeels geaccepteerd, zelfs door veel boeren. De kennis over hoe men met hen kan samenleven, is van generatie op generatie doorgegeven. De schapen worden nooit alleen gelaten, beschermd door ruige witte Abruzzese honden of bewaakt door herders.

«De wolf is een wild dier zoals alle andere hier», zegt Luca De Rosa, een plaatselijke boer, terwijl hij venkel van zijn vrachtwagen op een veld voor zijn koeien gooit. «De ene dag is hij aan mijn kant van de berg, de volgende dag is hij verdergetrokken. Waarom zouden we ze doodschieten?»

Verdere artikelen

Meer over recreatieve jacht: In het dossier Rol en kritiek op recreatieve jagers belichten we de opleiding, macht en het zelfbeeld van de recreatieve jagers. Het wetenschappelijk bewijs staat in het overzicht Studies over de gevolgen van de recreatieve jacht.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.

Redactie Wild beim Wild

Alle bijdragen worden geschreven door IG Wild beim Wild en door externe co-auteurs. Onderzoek, structurering en redactionele processen kunnen daarbij worden ondersteund door AI-gestuurde hulpmiddelen.