List otwarty do Landammanna Stephana Attigera w sprawie polowań na lisy

Po odrzuceniu petycji «Zakaz powszechnych polowań na lisy» IG Wild beim Wild kieruje list otwarty do Landammanna kantonu Argowia Stephana Attigera. Siedem pytań, termin odpowiedzi do 20 listopada 2026 oraz zapowiedź publicznego udokumentowania stanowiska.

W dniu 5 listopada 2026 roku Attiger, na papierze firmowym swojego Departamentu Budownictwa, Transportu i Środowiska, odpowiedział na petycję lucerneńskiego prawnika Pascala Wolfa z 15 października 2026 roku (pismo z odpowiedzią w formacie PDF). Petycja domaga się całorocznego okresu ochronnego dla lisa rudego oraz odstrzałów wyłącznie w uzasadnionych przypadkach jednostkowych. W odpowiedzi stwierdzono, że sytuacja od czasu maila Attigera do Wolfa z 17 września 2025 roku «nie uległa zmianie». Zdaniem rządu kantonalnego nie ma potrzeby zmieniać dla Argowii «obowiązujących w całej Szwajcarii regulacji». Pismo nie podaje żadnego badania, szacunku liczebności ani liczby szkód.

Tymczasem dane są dostępne. Według kantonalnej statystyki łowieckiej myśliwi rekreacyjni z Argowii zastrzelili w 2025 roku 1’837 lisów, kolejne 1’220 zarejestrowano jako padłe zwierzęta, w tym 767 w ruchu drogowym. Fakty przedstawiliśmy w artykule «Zatrzymać polowania na lisy – napisz do Wielkiej Rady Argowii», wraz ze wzorem listu do członków Wielkiej Rady. Jak na petycję zareagował Argowski Związek Ochrony Łowiectwa, pokazuje artykuł «Zakaz polowań na lisy: prezes związku łowieckiego nazywa szczepienia ‹ekstremalnymi›». § 19 konstytucji kantonu wymaga, aby wnioski były rozpatrywane. Odpowiedź została udzielona. Brakuje jednak uzasadnienia konieczności polowań na lisy popartego danymi kantonalnymi.

List otwarty jest zgodny z tym samym sposobem postępowania co nasze pisma do landamana kantonu Glarus, Markusa Heera, do Dyrekcji Bezpieczeństwa kantonu Uri, do radnego rządowego kantonu Appenzell Ausserrhoden Dölfa Biasotto oraz do radczyni rządowej kantonu Solura Sibylle Jeker: rzeczowy, z konkretnymi pytaniami i oczekiwaniem na weryfikowalną odpowiedź.

Poniższy list otwarty został przekazany 6 listopada 2026 r. landammanowi Stephanowi Attigerowi. Dokumentujemy go tutaj w brzmieniu dosłownym; śródtytuły odpowiadają wersji, która została wysłana.

List otwarty do landammana Stephana Attigera

Szanowny Panie Landamanie

Przyjęliśmy do wiadomości Pana odpowiedź z 5 listopada 2026 r. skierowaną do Pascala Wolfa w sprawie jego petycji „Zakaz powszechnych polowań na lisy”. Stwierdza Pan w niej, że sytuacja nie zmieniła się od września 2025 r., że regulacja liczebności lisa nie jest działaniem arbitralnym oraz że nie ma potrzeby zmieniania obowiązujących w Argowii przepisów. W swoim piśmie nie powołuje się Pan w odniesieniu do tych twierdzeń ani na żadne badanie, ani na dane kantonalne. Prosimy o odniesienie się do następujących punktów.

1. „Sytuacja nie zmieniła się”

Odwołuje się Pan do swojego e-maila z 17 września 2025 r., w którym odpowiedział Pan na wiadomość Pascala Wolfa z 27 sierpnia 2025 r., a zatem jeszcze przed złożeniem petycji. Od tego czasu kanton Zug przedstawił naukowy raport fachowy SWILD (maj 2026). Dochodzi on do wniosku, że praktykowane obecnie, przestrzennie nieskoordynowane polowanie na lisy nie reguluje populacji w sposób trwały, nie poprawia zwalczania chorób zakaźnych, a w ochronie zwierząt gospodarskich ustępuje prewencyjnym środkom nieletalnym. Zug od tego czasu nie wspiera już polowań na lisy. Rząd kantonu Bazylea-Miasto wyraził gotowość do szczegółowego zbadania rezygnacji z regularnych polowań na lisy. W Wielkiej Radzie Berna domaga się tego ponadpartyjny wniosek zarządzania populacją lisów zamiast polowań na lisy. Ponadto badanie opublikowane w „Biological Conservation” (Jiguet i in. 2026) nie wykazało dla Francji żadnych dowodów na to, że większa liczba odstrzałów zmniejsza zgłaszane szkody. Czy Pana departament zapoznał się z tymi podstawami przed udzieleniem odpowiedzi? Jeśli tak, to z jakim skutkiem? Jeśli nie, na czym opiera się stwierdzenie, że sytuacja się nie zmieniła?

2. Margines swobody, jaki prawo federalne pozostawia kantonowi

Piszą Państwo, że kanton Argowia przejmuje w kantonalnym prawie łowieckim wytyczne federalne i że nie ma potrzeby zmieniać dla kantonu Argowia «przepisów obowiązujących w całej Szwajcarii». Okresy ochronne według art. 5 ust. 1 JSG są jednak wymogami minimalnymi. Zgodnie z art. 5 ust. 4 JSG kantony mogą wydłużyć okresy ochronne lub ograniczyć listę gatunków łownych. Przejęcie przez Argowię wytycznych federalnych bez zmian jest zatem decyzją kantonu, a nie obowiązkiem. Prawo federalne nie zobowiązuje kantonu do regularnych polowań na lisy; kanton Genewa od 1974 roku obywa się bez łowiectwa rekreacyjnego. Czy Rada Rządząca przyznaje, że prawo federalne pozwala kantonowi wydłużyć okres ochronny lisa aż do całorocznej ochrony? Jakie kroki prawne byłyby do tego potrzebne i jakie konkretne powody przemawiają jego zdaniem przeciwko temu?

3. O jakim «zrównoważonym użytkowaniu» mowa?

W Państwa piśmie jako cel prawa łowieckiego wskazano zrównoważone użytkowanie populacji dzikich zwierząt. Lis jako żywność jest dziś praktycznie niewykorzystywany, a jego futro przynosi niewiele: na targu skór w Gryzonii było to 8 franków za skórę. Czy ten cel dotyczy zdaniem Rady Rządzącej lisa? Jeśli tak, o jakie użytkowanie chodzi i ile z 1’837 lisów odstrzelonych w Argowii w 2025 roku zostało faktycznie wykorzystanych?

4. Jakie konflikty, jakie szkody?

Określają Państwo regulację populacji lisa jako konieczną do rozwiązywania konfliktów między człowiekiem, rolnictwem, leśnictwem i przyrodą. Lis żywi się w dużej mierze myszami i innymi drobnymi gryzoniami, które same wyrządzają szkody w rolnictwie i leśnictwie. Jakie szkody wyrządzają lisy w Argowii w rolnictwie i leśnictwie, w jakiej wysokości i gdzie zostały udokumentowane? Jaka część z 1’837 odstrzałów w 2025 roku dotyczyła konkretnego, udokumentowanego przypadku konfliktu?

5. Brak arbitralności: cel i kontrola skuteczności

Piszą Państwo, że regulacja populacji lisa jest „działaniem nieprzypadkowym”. Kto uzasadnia polowanie na lisy jako konieczną regulację, musi być w stanie wykazać, jaki cel ona realizuje, na jakich danych się opiera i w jaki sposób sprawdzane są jej skutki. Oprócz 1’837 odstrzelonych osobników kanton zarejestrował w 2025 roku 1’220 lisów jako zwierzęta padłe, w tym 767 w ruchu drogowym. Jaki wymierny cel kanton realizuje poprzez polowanie na lisy, na jakim szacunku liczebności populacji się on opiera i w jaki sposób sprawdza się, czy został osiągnięty? W jaki sposób kanton uwzględnia dodatkową śmiertelność spowodowaną ruchem drogowym i innymi przyczynami padnięć, oceniając, czy i w jakim zakresie polowanie jest konieczne?

6. Ochrona zwierząt w ostatnich tygodniach sezonu łowieckiego

Stwierdzają Państwo, że kantony uwzględniają postulaty ochrony zwierząt, i wskazują na okres ochronny od 1 marca do 15 czerwca, mający chronić matki i młode. Okres rui lisa przypada na miesiące zimowe, a młode przychodzą na świat zazwyczaj w marcu i kwietniu. W lutym, gdy polowanie jest jeszcze dozwolone, wiele lisic jest zatem już w ciąży. W jaki sposób kanton uwzględnia fakt, że w ostatnich tygodniach sezonu łowieckiego wolno zabijać lisice w ciąży? I jakie dane gromadzi na temat postrzelonych lisów i poszukiwań postrzałków?

7. Kto podjął decyzję?

Państwa pismo zostało sporządzone na papierze firmowym Departamentu Budownictwa, Transportu i Środowiska i podpisane przez Państwa. Wyraźnie przedstawia ono jednak „stanowisko Rady Rządowej”, nie wskazując żadnej uchwały Rady Rządowej. Czy Rada Rządowa in corpore zajmowała się petycją? Jeśli tak, kiedy i jaką podjęła uchwałę? Jeśli nie, na jakiej podstawie pismo przedstawia stanowisko Rady Rządowej?

Pozostaje pytanie, na które Państwa pismo nie odpowiada: jaki wymierny dla kantonu Argowia cel uzasadnia odstrzał niemal 2’000 lisów rocznie, skoro nie wykazano ani celu, ani podstawy danych, ani kontroli skuteczności? Prawo federalne wyznacza ramy. Nie zobowiązuje kantonu do ich pełnego wykorzystania. Kanton Zug pokazał, że ten margines swobody można wykorzystać.

Prosimy o zajęcie stanowiska do 20 listopada 2026 roku. Niniejszy list oraz ewentualne Państwa stanowisko zostaną opublikowane na wildbeimwild.com.

Z poważaniem
Carl Sonnthal
IG Wild beim Wild, Acquarossa

Co dalej

Jeśli Landammann odpowie w terminie, opublikujemy to stanowisko i je skomentujemy. Jeśli odpowiedzi zabraknie, również to odnotujemy. Dotychczasowy bilans jest otrzeźwiający: cztery rządy kantonalne do dziś nie odpowiedziały na nasze pytania dotyczące polowań na lisy (Cztery rządy kantonalne pozostawiają 30 pytań bez odpowiedzi).

Argowia odwołuje się do prawa federalnego, ale nie wspomina o kantonalnym marginesie swobody. Nasze siedem pytań dotyczy właśnie tej luki: możliwej do zweryfikowania podstawy uzasadniającej polowania na lisy w kantonie Argowia oraz powodów, dla których Rada Rządząca rezygnuje z całorocznego okresu ochronnego.

Co możesz zrobić: Ostatecznie zdecyduje polityka. Napisz bezpośrednio do członków Wielkiej Rady, najlepiej osobiście i własnymi słowami. Wzór listu, dane kantonu oraz link do listy członków znajdziesz pod adresem Zatrzymać polowania na lisy – napisz do Wielkiej Rady kantonu Argowia. Przegląd wszystkich kantonów oferuje kampania Koniec z polowaniem na lisy.