Krukowate w Szwajcarii: Najinteligentniejsze zwierzęta na celowniku

Ptaki krukowate należą do najinteligentniejszych zwierząt na Ziemi. Badania Uniwersytetu Wiedeńskiego, Uniwersytetu w Osnabrück i Instytutu Maxa Plancka dowodzą, że młode kruki mają zdolności poznawcze na poziomie dorosłych małp człekokształtnych. Wrony potrafią liczyć, wytwarzać narzędzia, rozpoznawać twarze i wczuwać się w sytuację innych osobników. Badania wykazały, że dysponują subiektywnym przeżywaniem i świadomym postrzeganiem. W Szwajcarii zwierzęta te są zabijane tysiącami: w 2025 roku zastrzelono 6 537 wron, 1 007 sójek, 643 sroki, 351 gawronów, 193 kruki i 9 wron siwych (Statystyka łowiecka Szwajcarii 2025). Wszystkie sześć gatunków jest łownych, gawron ponownie od czasu rozporządzenia łowieckiego z 2012 roku, choć jego historia pokazuje, jak blisko siebie leżą prześladowanie i eksterminacja. NABU stwierdza: „Polowanie na ptaki krukowate jest sprzeczne zarówno z zasadami zrównoważonego użytkowania, jak i ze wszystkimi poważnymi ustaleniami naukowymi.”

Pięć gatunków w skrócie

Wrona czarna (Corvus corone)

Wrona jest najpospolitszym ptakiem krukowatym w Szwajcarii na północ od Alp. Ma w całości czarne upierzenie, mierzy około 47 centymetrów i waży od 450 do 600 gramów. Żyje w parach lub małych grupach rodzinnych i zasiedla lasy, tereny uprawne, parki oraz obszary zabudowane. Jej pokarm jest niezwykle zróżnicowany: owady, dżdżownice, myszy, padlina, zboże, owoce, odpadki, a czasem jaja i pisklęta. Jako wszystkożerca i „policja sanitarna” usuwa padlinę oraz reguluje liczebność owadów i gryzoni. W Szwajcarii jest łowna; okres ochronny od 16 lutego do 31 lipca nie obowiązuje wron, które w stadach pojawiają się na zagrożonych uprawach (art. 3bis JSV). Z 6 537 zabitymi osobnikami w 2025 roku (w tym 768 w ramach odstrzału specjalnego) jest najczęściej zabijanym ptakiem w Szwajcarii; w 2021 roku było ich nawet 11 145. Najwięcej odstrzałów zgłaszają Zurych (1 194), Argowia (1 001) i St. Gallen (662). Już w 1998 roku BUWAL stwierdził, że połowę wszystkich odstrzelonych ptaków stanowiły wrony i sójki.

Wrona siwa (Corvus cornix)

Wrona siwa to południowoalpejski i wschodni gatunek siostrzany wrony czarnej, od której różni się szarym upierzeniem tułowia przy czarnej głowie, gardle, skrzydłach i ogonie. W Szwajcarii występuje głównie w Ticino, w Engadynie i w części Valais. W strefie hybrydowej, gdzie zasięgi obu gatunków zachodzą na siebie, wrony czarne i siwe krzyżują się ze sobą i dają płodne potomstwo. Pod względem biologicznym i ekologicznym oba gatunki są równorzędne. Badanie Uniwersytetu Łomonosowa w Moskwie i University of Bristol (Animal Cognition, 2024) wykazało, że wrony siwe potrafią korzystać z „mentalnych wzorców”, zdolności poznawczej, którą dotychczas uważano za wyjątkową cechę człowieka. Wrona siwa jest w Szwajcarii gatunkiem łownym; w 2025 roku zabito 9 osobników.

Gawron (Corvus frugilegus)

Gawron to ptak gniazdujący w koloniach, który od wrony czarnej różni się pozbawioną piór, szarobiałą skórą twarzy u nasady dzioba. W Szwajcarii przez długi czas zniknął z powodu prześladowań i utraty siedlisk, a ponownie zasiedlił kraj i rozprzestrzenił się dopiero dzięki międzynarodowej ochronie. Szwajcarska Stacja Ornitologiczna w Sempach potwierdza: „Osiedlenie się i rozprzestrzenienie kormorana i gawrona są wynikiem lepszej międzynarodowej ochrony” (Vogelwarte Sempach, Atlas). Mimo to Rada Federalna w 2012 roku rozporządzeniem łowieckim ponownie uznała gawrona za gatunek łowny (art. 3bis ust. 1 lit. b JSV), z okresem ochronnym od 16 lutego do 31 lipca. W 2025 roku zabito 351 gawronów, najwięcej w Bernie (135), Genewie (67, przez strażników przyrody) i Lucernie (44); szwajcarska populacja lęgowa liczy od 5’800 do 7’300 par (Szwajcarska Stacja Ornitologiczna, szacunek populacji 2013–2016). Jego kolonie w pobliżu zabudowań prowadzą do konfliktów z powodu hałasu i zanieczyszczeń, które można rozwiązać dzięki profilaktyce i kierowaniu ruchem odwiedzających.

Kruk (Corvus corax)

Kruk jest największym ptakiem śpiewającym na świecie. Osiąga rozpiętość skrzydeł ponad metra i waży do 1,5 kilograma. Jego głębokie, gardłowe «krok-krok» jest nie do pomylenia z niczym innym. W Szwajcarii został poważnie zdziesiątkowany przez intensywne prześladowanie, jednak po ograniczeniu łowiectwa jego populacja się odbudowała. Szwajcarska Stacja Ornitologiczna w Sempach (Vogelwarte Sempach) wymienia kruka wprost wśród gatunków, które zostały silnie zdziesiątkowane przez historyczne polowania (Vogelwarte Sempach, Atlas). W Szwajcarii kruk jest gatunkiem łownym (okres ochronny od 16 lutego do 31 lipca, art. 5 JSG). W 2025 roku zabito 193 kruki, najwięcej w Gryzonii (42), Lucernie (37) i Ticino (22); liczebność populacji lęgowej szacuje się na 2000–3000 par (Federalna Statystyka Łowiecka; Szwajcarska Stacja Ornitologiczna, szacunek liczebności 2013–2016). Kruk jest prawdopodobnie najlepiej zbadanym gatunkiem ptaka pod względem zdolności poznawczych: potrafi liczyć, rozumie relacje między osobnikami, współpracuje tylko z uczciwymi partnerami, posługuje się gestami wskazującymi i potrafi wczuć się w perspektywę swoich pobratymców (Bugnyar, Uniwersytet Wiedeński).

Sroka (Pica pica)

Sroka ze swoim czarno-białym upierzeniem i długim, metalicznie zielono-niebiesko mieniącym się ogonem jest nie do pomylenia z innym ptakiem. Ma około 46 centymetrów długości i waży od 200 do 250 gramów. Żyje w krajobrazach otwartych i półotwartych, często w pobliżu osiedli, a swoje duże, kuliste gniazda buduje na drzewach i w żywopłotach. W Szwajcarii sroka została w Ticino wytępiona przez prześladowanie i dopiero po wprowadzeniu przepisów ochronnych ponownie się tam zadomowiła (Vogelwarte Sempach, Atlas). Jest w Szwajcarii gatunkiem łownym (okres ochronny od 16 lutego do 31 lipca); w 2025 roku zabito 643 sroki, w 2016 roku jeszcze 1147. Sroka należy do nielicznych zwierząt niebędących ssakami, które zdają test lustra: rozpoznaje siebie w lustrze, co uważane jest za wskaźnik samoświadomości.

Inteligencja: dlaczego krukowatych nie wolno odstrzeliwać

Zdolności poznawcze na poziomie człekokształtnych

Badania ostatnich dwóch dekad zrewolucjonizowały obraz krukowatych. Badanie przeprowadzone przez Uniwersytet w Osnabrück oraz Instytut Ornitologii im. Maxa Plancka (Scientific Reports, 2020) wykazało, że młode kruki już w wieku czterech miesięcy posiadają zdolności poznawcze porównywalne z tymi u dorosłych szympansów i orangutanów. Ptaki z powodzeniem przechodziły testy dotyczące rozumienia ilości, łańcuchów przyczynowo-skutkowych, uczenia się społecznego i komunikacji na poziomie człekokształtnych.

Profesor Thomas Bugnyar z Uniwersytetu Wiedeńskiego, jeden z czołowych badaczy krukowatych na świecie, w wieloletnich badaniach udowodnił, że kruki posiadają tzw. "teorię umysłu": potrafią przyjmować perspektywę innych osobników i przewidywać ich działania (Proceedings of the Royal Society B). Współpracują wyłącznie z uczciwymi osobnikami swojego gatunku, pozorują ukrywanie pożywienia, manipulują relacjami społecznymi i posługują się gestami wskazującymi, które w świecie zwierząt są niezwykle rzadkie.

Świadomość u wron

Naukowcy z Uniwersytetu w Tybindze w 2020 roku po raz pierwszy dostarczyli neuronaukowego dowodu na to, że wrony posiadają subiektywne doświadczenie, czyli świadomie odbierają bodźce zmysłowe. Dotychczas tego rodzaju świadomość wykazano jedynie u ludzi i innych naczelnych. Mózg ptaków nie posiada neokortek (kory nowej), odpowiedzialnej u ssaków za wyższe funkcje poznawcze. Mimo to krukowate osiągają porównywalne, a nawet lepsze wyniki, ponieważ ich palium (analogiczny obszar mózgu) zawiera znacznie więcej neuronów na jednostkę objętości niż mózgi naczelnych.

Co oznacza polowanie na nie

Strzelanie do zwierząt, które potrafią liczyć, wytwarzać narzędzia, rozpoznawać twarze, przyjmować perspektywę innych i posiadają świadome doświadczenie, jest etycznie nie do obrony. Polowanie na krukowate to nie zarządzanie populacją dzikich zwierząt, lecz rutynowe zabijanie wysoce inteligentnych, zdolnych do odczuwania istot bez rozsądnego powodu.

Więcej na ten temat: Dossier: Łowiectwo i bioroznorodnosc

Polowania: tysiące odstrzałów bez celu

Sytuacja prawna

Zgodnie z federalną ustawą o łowiectwie wrona czarna, sroka i sójka mogą być odstrzeliwane przez cały rok (art. 5 ust. 3 JSG); kruk i wrona siwa objęte są okresem ochronnym od 16 lutego do 31 lipca (art. 5 ust. 1 lit. m JSG). Rozporządzenie o łowiectwie dodatkowo uznaje gawrona za gatunek łowny i ustanawia dla wrony czarnej, gawrona, sroki i sójki okres ochronny od 16 lutego do 31 lipca, który nie obowiązuje w przypadku wron czarnych w stadach na zagrożonych uprawach (art. 3bis JSV). Kantony mogą wydłużać okresy ochronne lub obejmować ochroną określone gatunki (art. 5 ust. 4 JSG). W kantonie Berno kruki szare, sroki i sójki są odstrzeliwane w ramach „odstrzałów specjalnych" nawet w okresie ochronnym, jako system nagród dla myśliwych rekreacyjnych, którzy „angażują się w obszarze hodowli i opieki nad zwierzyną" (IG Wild beim Wild, Fuchsmassaker in der Schweiz).

Skala odstrzału

BUWAL stwierdził w 1998 roku, że połowę wszystkich ptaków odstrzelonych w Szwajcarii, czyli około 25 000 zwierząt, stanowiły wrony siwe i sójki (komunikat prasowy BUWAL, 1998). Również dziś co roku zabija się tysiące ptaków krukowatych: w 2025 roku według federalnej statystyki łowieckiej było to łącznie 8 740 wron, sójek, srok, gawronów, kruków i wron siwych, w 2021 roku jeszcze 14 150. Sama wrona (Corvus corone) z liczbą 6 537 osobników stanowi niemal 30 procent wszystkich ptaków gatunków łownych zabitych w Szwajcarii w 2025 roku (Statystyka łowiecka Szwajcarii 2025). W Gryzonii liczba odstrzelonych sójek w roku inwazji wzrosła z 192 do 770 (Südostschweiz, 2018). BirdLife Schweiz komentuje: „Ekologicznie zupełnie zbędne jest nie tylko polowanie na zające, lecz także na ptaki" (BirdLife Schweiz, Jagdstatistik).

Metody

Polowanie na ptaki krukowate odbywa się w Szwajcarii głównie w formie polowania z zasiadki, a coraz częściej także jako polowanie wabione. Przy polowaniu wabionym na polach ustawia się atrapy wron, aby przyciągnąć kolejne wrony, które następnie są odstrzeliwane z namiotu maskującego. Wildtierschutz Deutschland określa tę metodę jako «szczególnie perfidną» i porównuje wyposażenie (namiot maskujący, moro, rękawice, malowanie wojenne) do zabaw wojennych (Wildtierschutz Deutschland, 2021). Upolowane wrony siwe i sroki zazwyczaj nie są wykorzystywane, lecz «wyrzucane jak śmieci» (Wildtierschutz Deutschland, 2021).

Więcej na ten temat: Problem ochrony zwierząt: dzikie zwierzęta cierpią i giną w męczarniach z powodu myśliwych rekreacyjnych

Narracja o «szkodnikach»: obalona naukowo

«Ptaki krukowate dziesiątkują ptaki śpiewające»

Najbardziej rozpowszechnionym argumentem przemawiającym za polowaniem na ptaki krukowate jest twierdzenie, że są one «grabieżcami gniazd», którzy dziesiątkują populacje ptaków śpiewających i niskiej zwierzyny. NABU obaliło to twierdzenie na podstawie obszernej literatury naukowej. Opinie niezależnych instytutów, w tym prace dr. Wolfganga Epple, dr. Ulricha Mäcka i dr. Hansa-Wolfganga Helba (ekspert ds. ptaków krukowatych kraju związkowego Nadrenia-Palatynat), zgodnie dochodzą do wniosku: nie istnieją naukowo odtwarzalne dowody na to, że ptaki krukowate stanowią powszechne zagrożenie dla populacji ptaków śpiewających lub niskiej zwierzyny (NABU, Jagd auf Rabenvögel; Wildtierschutz Deutschland, 2021).

Rzeczywistymi przyczynami spadku liczebności ptaków śpiewających i drobnej zwierzyny są utrata siedlisk na skutek intensyfikacji rolnictwa, stosowanie pestycydów (niszczących pokarm owadzi), scalanie gruntów (usuwające żywopłoty i ugory), fasady szklane, koty domowe oraz ruch drogowy. Krukowate od tysiącleci żyją w tych samych ekosystemach co ptaki śpiewające i drobna zwierzyna, nie zagrażając ich populacjom. Spadek liczebności tych gatunków nie koreluje z rozwojem populacji krukowatych, lecz z intensyfikacją użytkowania ziemi.

«Krukowate powodują szkody w rolnictwie»

Wrony mogą lokalnie powodować szkody w foliach silosowych, uprawach kukurydzy i sadach. Te szkody są realne, ale ograniczone i da się nimi zarządzać za pomocą środków odstraszających (strachy na wróble, dokarmianie odwracające uwagę, siatki). Wyniki monitoringu z Górnej Austrii pokazują, że odstrzał 19 000 wron rocznie nie doprowadził do zmniejszenia populacji (OÖ Landesjagdverband, 2015). Polowanie jako środek zapobiegania szkodom jest nieskuteczne.

«Kruki zabijają jagnięta i cielęta»

Kruk jest przez lobby łowiectwa rekreacyjnego szkalowany jako „zabójca jagniąt” i „zabójca cieląt”. W rzeczywistości kruk żywi się przede wszystkim padliną. Ataki na żywy inwentarz zdarzają się rzadko i dotyczą niemal wyłącznie zwierząt już osłabionych lub umierających. Twierdzenie, że kruki zabijają zdrowe jagnięta na pastwisku, nie ma potwierdzenia naukowego i należy do sfery myśliwskich przechwałek (Wildtierschutz Deutschland, 2021).

Znaczenie ekologiczne: policja sanitarna, regulator, rozsiewacz nasion

Usuwanie padliny

Wrony siwe i kruki są najważniejszymi padlinożercami szwajcarskiego krajobrazu kulturowego. Usuwają martwe zwierzęta z dróg, pól i pastwisk, zapobiegając w ten sposób rozprzestrzenianiu się patogenów. Bez krukowatych higiena sanitarna na terenach otwartych uległaby znacznemu pogorszeniu.

Regulacja szkodników

Wszystkie pięć gatunków zjada w znacznych ilościach myszy, ślimaki, pędraki i inne szkodniki rolnicze. Sama wrona siwa usuwa w swoim rewirze tysiące owadów i myszy rocznie. Ta korzyść dla rolnictwa znacznie przewyższa szkody w uprawach, lecz nie jest uwzględniana w żadnych obliczeniach szkód.

Rozsiewanie nasion

Sroki i sójki (jako część rodziny krukowatych) w znacznym stopniu przyczyniają się do rozprzestrzeniania nasion roślin. Siew przez sójki jest uznawany w leśnictwie (patrz Dossier: Sójka w Szwajcarii).

Gatunek wskaźnikowy

Krukowate są wskaźnikiem jakości krajobrazu. Tam, gdzie brakuje krukowatych, brakuje różnorodności pokarmowej i bogactwa struktur. Propagowanie ich tępienia, przy jednoczesnym ubolewaniu nad spadkiem bioróżnorodności, jest sprzecznością, której lobby łowiectwa rekreacyjnego nie jest w stanie rozwiązać.

Co musiałoby się zmienić

Ogólnoszwajcarska ochrona wszystkich krukowatych: Polowanie na wronę siwą, wronę pomurnik, kruka i srokę nie ma żadnego rozsądnego uzasadnienia w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt. Jest ono sprzeczne z naukowymi ustaleniami dotyczącymi inteligencji i zdolności odczuwania tych zwierząt. Wszystkie krukowate muszą zostać wykreślone z katalogu gatunków łownych.
Natychmiastowe zniesienie „odstrzałów specjalnych” w okresie ochronnym: Praktyka stosowana przez niektóre kantony, polegająca na udostępnianiu krukowatych do odstrzału jako „nagrody” dla zaangażowanych myśliwych rekreacyjnych, nawet w okresie ochronnym, jest skandalem i musi zostać natychmiast zakończona.
Zakaz polowania wabikowego na krukowate: Polowanie wabikowe z użyciem atrap i namiotów maskujących to szczególnie perfidna metoda łowiecka, która wykorzystuje zachowania społeczne zwierząt (ciekawość, solidarność z osobnikami tego samego gatunku), by zwabić je na śmierć. Musi zostać zakazana.
Prewencja zamiast odstrzału w konfliktach rolniczych: Tam, gdzie wrony siwe powodują lokalne szkody w uprawach, należy stosować środki płoszące, karmienie odwracające uwagę oraz techniczne zabezpieczenia ochronne. Odstrzał jest, jak pokazują doświadczenia z Górnej Austrii, dowodnie nieskuteczny.
Działania informacyjne na rzecz rehabilitacji krukowatych: Narracja o „drapieżnym szkodniku”, która oczernia krukowate jako szkodniki, musi zostać zastąpiona rzeczową informacją o ich inteligencji, znaczeniu ekologicznym i potrzebie ochrony.

Zestaw argumentow

„Krukowate dziesiątkują populacje ptaków śpiewających i dlatego muszą być tępione.” Ekspertyzy niezależnych instytutów oraz stanowisko NABU jednoznacznie obalają to twierdzenie. Spadek liczebności ptaków śpiewających nie koreluje ze zmianami populacji krukowatych, lecz z intensyfikacją rolnictwa, stosowaniem pestycydów i utratą siedlisk. Krukowate żyją od tysiącleci w tych samych ekosystemach co ptaki śpiewające, nie zagrażając ich populacjom. Lobby łowiectwa rekreacyjnego chce pozbyć się niewygodnego konkurenta w zdobywaniu zdobyczy, aby móc odstrzeliwać więcej drobnej zwierzyny.

„Wrona siwa jest gatunkiem masowym, a jej odstrzał nie szkodzi populacji.” Jeśli polowanie nie ma wpływu na populację, nie ma też żadnego celu. Doświadczenie z Górnej Austrii dowodzi, że odstrzał 19 000 wron rocznie nie doprowadził do zmniejszenia populacji. Odstrzał bez skutku i bez wykorzystania jest bezsensownym zabijaniem. Jest sprzeczny z ustawą o ochronie zwierząt, która wymaga rozsądnego powodu zabicia zwierzęcia.

„Krukowate to ‘szkodniki’, które powodują problemy w rolnictwie.” Podział zwierząt na „pożyteczne” i „szkodliwe” to przestarzała koncepcja z XIX wieku. W Niemczech w 1976 roku termin „zwierzyna drapieżna-szkodnik” (Raubzeug) usunięto z federalnej ustawy łowieckiej jako „pejoratywne i niepotrzebne określenie”. Krukowate usuwają padlinę, regulują liczebność myszy i owadów oraz rozsiewają nasiona roślin. Ich korzyść ekologiczna znacznie przewyższa lokalne szkody w uprawach.

„Kruk zabija jagnięta, dlatego trzeba go odstrzeliwać.” Kruk żywi się przede wszystkim padliną. Ataki na żywe zwierzęta gospodarskie nie są naukowo potwierdzone. Oczernianie kruka jako „zabójcy jagniąt” to myśliwska legenda, która służy usprawiedliwieniu odstrzału gatunku, niemal wytępionego w Szwajcarii i odbudowującego populację dopiero dzięki przepisom ochronnym.

„Odstrzał krukowatych ma tradycję i należy do łowiectwa na drobną zwierzynę.” Prześladowanie krukowatych ma długą historię, przesiąkniętą przesądami, uprzedzeniami i pseudonaukowymi wyobrażeniami. W przeszłości niemal wytępiono orłosępy, rybołowy, orły przednie i kruki, ponieważ uważano je za „szkodliwe”. Nauka już dawno skorygowała ten pogląd. Tradycja nie jest argumentem za kontynuowaniem praktyki, która okazała się bezsensowna i etycznie wątpliwa.

Szybkie linki

Artykuły na Wild beim Wild:

Powiązane dossier

Źródła

BAFU, Eidgenössische Jagdstatistik: Rabenvögel 2016–2025, Abschuss und Spezialabschuss nach Kantonen, abgefragt am 21.10.2026 (jagdstatistik.ch)
Komunikat prasowy BUWAL (1998): Federalna statystyka łowiecka 1997 (połowa zastrzelonych ptaków to wrony siwe i sójki)
Szwajcarska Stacja Ornitologiczna w Sempach: Atlas ptaków lęgowych Szwajcarii, łowiectwo i prześladowanie przez człowieka (vogelwarte.ch)
BirdLife Schweiz: Aktualna statystyka łowiecka i znowelizowane prawo łowieckie (birdlife.ch)
NABU Deutschland: Polowanie na krukowate (nabu.de)
Wildtierschutz Deutschland (2021): Polowanie na krukowate, Brak racjonalnego powodu (wildtierschutz-deutschland.de)
Pika, S. et al. (2020): Ravens parallel great apes in physical and social cognitive skills. Scientific Reports, Universität Osnabrück/Max-Planck-Institut
Bugnyar, T. (różne): Badania nad kognicją kruków, teoria umysłu u kruków. Uniwersytet Wiedeński, Proceedings of the Royal Society B
Nieder, A. i in. (2020): Świadomość u wron, Uniwersytet w Tybindze
Smirnova, A. A. i Jelbert, S. (2024): Wzorce mentalne u wron siwych. Animal Cognition
OÖ Landesjagdverband (2015): Monitoring Rabenkrähenbestand Oberösterreich (19’000 Abschüsse ohne Bestandsreduktion)
Szwajcarska Stacja Ornitologiczna (2020): Szacunki liczebności ptaków lęgowych w Szwajcarii, aktualizacja 2013–2016 (gawron 5’800–7’300, kruk 2’000–3’000 par)
Südostschweiz (2018): Myśliwi ustanawiają nowy rekord (770 zastrzelonych sójek w Gryzonii)
IG Wild beim Wild (2020/2026): Statystyka łowiecka Szwajcarii 2025, Masakra lisów w Szwajcarii (wildbeimwild.com)
taz (2022): Polowanie na wrony, Dopuszczone do odstrzału
Ustawa federalna o łowiectwie i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków (JSG, SR 922.0), wersja z 1 lutego 2025 r. (fedlex.admin.ch)
Rozporządzenie o łowiectwie i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków (JSV, SR 922.01), art. 3bis (fedlex.admin.ch)
Ustawa o ochronie zwierząt (TSchG, SR 455)

Nasze zobowiązanie

Krukowate są naczelnymi wśród ptaków. Dysponują zdolnościami poznawczymi, które wprawiają naukę w zdumienie i które zostały w przybliżeniu zrozumiane dopiero w ciągu ostatnich dwóch dekad. Potrafią liczyć, wytwarzać i używać narzędzi, wczuwać się w perspektywę innych, manipulować relacjami społecznymi, rozpoznawać twarze i przez lata żywić urazę. Opłakują martwych współbratymców. Wykazują udowodnioną zdolność do świadomego przeżywania. A w Szwajcarii zabija się je tysiącami – w 2025 roku prawie 8’800 zwierząt – nie dlatego, że stanowią zagrożenie, lecz dlatego, że od XIX wieku uchodzą za „szkodniki” i ponieważ myśliwi rekreacyjni postrzegają je jako konkurentów w zdobywaniu zdobyczy. Prześladowanie krukowatych doprowadziło w Szwajcarii do niemal całkowitego wytępienia kruka, do wytępienia sroki w Ticino i do poważnego zdziesiątkowania wrony czarnej. Dopiero ochrona prawna umożliwiła odbudowę populacji. To, że te same gatunki, których przetrwanie zawdzięczamy ochronie, są dziś ponownie obiektem polowań, jest historycznym krokiem wstecz. Wniosek jest jednoznaczny: wszystkie krukowate muszą zostać objęte ochroną w całej Szwajcarii. Polowanie na nie jest naukowo nieuzasadnione, ekologicznie szkodliwe i etycznie nie do obrony. Niniejsze dossier jest na bieżąco aktualizowane, gdy wymagają tego nowe dane, badania lub zmiany polityczne.

Więcej na temat łowiectwa rekreacyjnego: W naszej przeglądzie dossier gromadzimy analizy faktów, opracowania i raporty tła.