Odstrzał wilków: państwo zatwierdza, zanim potwierdzono szczenięta

Federalny Urząd ds. Środowiska (BAFU) zatwierdził do początku października 2026 roku odstrzały w 37 watahach wilków, a porównanie dokumentów urzędowych pokazuje, że część tych zgód wydano, zanim w danych watahach potwierdzono obecność potomstwa.

Agencja informacyjna Keystone-SDA podała 8 października, że państwo zatwierdziło prewencyjne odstrzały dla 39 watah, podczas gdy w tym samym okresie roku poprzedniego było ich 22. Liczba 39 pochodzi z zestawienia BAFU w wersji z 4 października i oznacza liczbę zgód. Dotyczą one 37 różnych watah: Calanda figuruje zarówno przy Gryzonii, jak i przy Sankt Gallen, natomiast wataha Giarsinom otrzymała najpierw częściową regulację, a potem zgodę na całkowitą redukcję. Jak zgody rozkładają się na kantony, pokazujemy w naszym podsumowaniu po pięciu tygodniach. Wykonane odstrzały wymienia Liczniku „Odstrzały wilków Szwajcaria 2026/27”.

Dla porównania skali: 1 lutego 2026 roku BAFU naliczyło w Szwajcarii 40 watah, z czego 10 transgranicznych. W całym okresie 2025/26 urząd zatwierdził interwencje w 30 watahach, dla 13 watah kantony nie złożyły wniosku. Pięć tygodni po rozpoczęciu nowego okresu zatwierdzono już 37 watah.

Państwo i KORA inaczej tłumaczą wzrost liczby

Fundacja KORA, działająca na zlecenie państwa, wiąże wzrost liczby częściowo ze zmianą rozporządzenia o łowiectwie, jak podaje Keystone-SDA. BAFU może teraz wydać zgodę na regulację wilczych szczeniąt, "zanim jeszcze potwierdzono ich obecność". BAFU jako przyczynę podaje wzrost liczby watah. Taki sposób postępowania stosowano już w okresie 2024/25, aby przyspieszyć procedury. Strzelać wolno dopiero wtedy, gdy obecność młodych wilków zostanie potwierdzona.

Spojrzenie na rozporządzenie pokazuje, że podstawa prawna nie jest nowa. Do końca listopada 2023 roku rozporządzenie w sprawie łowiectwa stanowiło, że wilki z danej watahy mogą zostać poddane regulacji tylko wtedy, gdy wataha w roku udzielenia zezwolenia rozmnożyła się z sukcesem. Od 1 grudnia 2023 roku to zdanie zniknęło. Od tego czasu kantony muszą podawać we wniosku liczbę młodych wilków urodzonych w danym roku jedynie "w zakresie, w jakim jest to już znane". Między jesienią 2025 a jesienią 2026 roku przepisy te nie uległy zmianie. Liczby wskazują jednak, że zmieniła się praktyka.

1 września 2025 roku agencja Keystone-SDA, powołując się na arkusz informacyjny BAFU, podała, że w przypadku 14 watah brakowało dowodów na rozmnożenie, a odnośne wnioski były wciąż otwarte. Pod koniec sierpnia 2025 roku rząd federalny zatwierdził kantonowi Gryzonia najpierw sześć z 17 wnioskowanych watah. W tym roku zestawienie BAFU wykazuje dla 26 i 27 sierpnia zgody dla 18 watah z Gryzonii. Już w 2025 roku Gryzonia złożyła wnioski dotyczące większej liczby watah, niż zostało to udowodnione.

Gryzonia: zgoda przed pierwszym dowodem

Dla Gryzonii można to prześledzić. Zestawienie BAFU podaje datę każdej zgody. Raport monitoringowy Urzędu ds. Łowiectwa i Rybołówstwa (AJF), według stanu na 30 września, podaje dla każdej watahy datę, kiedy po raz pierwszy udowodniono rozmnożenie. W przypadku co najmniej czterech watah zgoda rządu federalnego została wydana przed tym dowodem:

• Stagias: zgoda 27 sierpnia, pierwszy dowód 30 sierpnia
• Dreibündenstein: zgoda 26 sierpnia, pierwszy dowód 2 września
• Muchetta (w raporcie z Gryzonii określana jako "Muchetta3"): zgoda 26 sierpnia, pierwszy dowód 4 września
• Agnas: zgoda 27 sierpnia, pierwszy dowód 5 września

W przypadku watahy Älpetli, również zatwierdzonej 26 sierpnia, raport na koniec września nie wykazuje ani potomstwa, ani decyzji o odstrzale. Sam kanton poinformował 28 sierpnia, że cztery kolejne watahy mogłyby zostać poddane regulacji, "o ile uda się udowodnić tegoroczne potomstwo".

To, jaki skutek przynosi przedwczesna zgoda, pokazuje przypadek watahy Stagias. 30 sierpnia po raz pierwszy udowodniono potomstwo – co najmniej cztery szczenięta. 31 sierpnia kanton wydał decyzję o odstrzale dwóch młodych wilków. 1 września, pierwszego dnia okresu regulacji, dwa wilki już nie żyły. Regulację uznano za zakończoną.

Gryzoński raport monitoringowy wykazuje 19 watah, a zestawienie FOEN również podaje 19 dla tego kantonu. Ile z 39 zgód udzielonych w całej Szwajcarii jest lub było uwarunkowanych wcześniejszym potwierdzeniem, rząd federalny nie podaje.

Neuchâtel: ojciec watahy lub jeden szczeniak

Według agencji Keystone-SDA w wahach Vallée de la Brévine i Jougne-Suchet, oprócz dwóch trzecich szczeniąt, zatwierdzono również zabicie jednego dorosłego wilka. Zestawienie FOEN ujmuje to inaczej: zgoda na odstrzał dwóch trzecich młodych wilków, „włącznie z odstrzałem jednego rodzica”. Co to oznacza, wyjaśnia decyzja kantonu Neuchâtel z 2 września dotycząca watahy Vallée de la Brévine.

Wataha powstała w 2025 roku i liczyła sześć szczeniąt. Cztery z nich kanton kazał zabić jesienią 2025 roku, po tym jak wataha zaatakowała bydło. Latem 2026 roku doszło do kolejnych ataków: między 4 lipca a 31 sierpnia na terytorium watahy zginęło dwanaście sztuk bydła. Cztery z tych ataków zostały dotąd genetycznie przypisane ojcu watahy, wilkowi M583. W nocy z 20 na 21 sierpnia w ramach reaktywnej regulacji zastrzelono jednego z trzech szczeniąt z rocznika 2026. Od 1 września rząd federalny zezwala na odstrzał wilka M583 lub kolejnego szczeniaka. W tej watasze rodzic nie dochodzi więc dodatkowo do szczeniąt – jest wliczany do kontyngentu. Decyzja obowiązuje do 31 stycznia 2027 roku, a odwołanie nie ma skutku zawieszającego.

Uwagę zwracają dwie kwestie. Po pierwsze, zabite sztuki bydła są prawnie uznawane za chronione, mimo że nie wymaga się dla nich żadnych środków ochronnych: w przypadku bydła starszego niż 14 dni rozporządzenie łowieckie nie przewiduje żadnego rozsądnego środka ochrony. Po drugie, odstrzały z 2025 roku nie zapobiegły atakom w 2026 roku.

Od lutego 2025 roku rodzica watahy można zwolnić do odstrzału, jeśli wykazuje „niepożądane zachowanie”, na przykład powtarzające się ataki na bydło. Wcześniej musiał być „szczególnie szkodliwy”. FOEN wymaga, aby szczeniaki, które są jeszcze zależne od rodziców, były w miarę możliwości odstrzeliwane przed nimi, aby nie pozostawiać osieroconych młodych wilków. Dane długoterminowe z amerykańskich parków narodowych pokazują, że watahy po utracie zwierząt przewodzących rzadziej przetrwają i rzadziej się rozmnażają. Więcej na ten temat w „Regulacja wilków w Gryzonii: brak dowodów na korzyści z odstrzału szczeniąt” oraz w naszym Przegląd badań.

artykule o błędnych odstrzałach: co mówi raport rządu federalnego

BAFU uzasadnia to tempo tym, że na początku sezonu szczenięta łatwiej odróżnić od dorosłych wilków. Jak trudne jest to rozróżnienie, pokazuje raport urzędu dotyczący okresu 2025/26:

• W trzech przypadkach zastrzelono zwierzęta rodzicielskie lub dorosłe wilki, chociaż częściowa regulacja zezwalała jedynie na odstrzał młodych wilków.
• W jednym przypadku do odstrzału dopuszczono jedno z dwojga rodziców, zastrzelono jednak drugie.
• Podczas polowania z zasiadki zastrzelono szczenię wilka zamiast lisa. Zostało ono następnie zaliczone do watahy z zatwierdzoną częściową regulacją.
• Spośród 77 zabitych wilków 62 należały do watahy, dla której obowiązywało zezwolenie. Siedem pochodziło z innej watahy, a w przypadku ośmiu pochodzenie było nieznane lub niepewne.

BAFU mówi o niewielkim udziale błędnych odstrzałów i szacuje wskaźnik błędów przy częściowych regulacjach na poniżej 10 procent. W kilku kantonach oprócz strażników przyrody strzelają także upoważnieni myśliwi rekreacyjni, jak wynika z Bilans pośredni.

Komentarz: Najpierw zezwolenie, potem dowód

Zgoda wydana zanim ustalono, czy w ogóle istnieją wilki, które mają zostać zastrzelone, nie jest rozpatrzeniem indywidualnego przypadku. Jest to zezwolenie na zapas. Konfederacja udostępnia kantonom pozwolenie, aby odstrzał mógł rozpocząć się już od pierwszego dnia. W przypadku watahy Stagias między pierwszym potwierdzeniem miotu a śmiercią dwóch wilków upłynęły zaledwie dwa dni.

Prawo łowieckie wymaga, aby regulacja była konieczna. W przypadku szkód w zwierzętach gospodarskich oznacza to: szkody nie da się zapobiec za pomocą rozsądnych środków ochronnych. Jeśli w Gryzonii zatwierdzono do odstrzału tyle watah, ile kanton w ogóle prowadzi, to wyjątek stał się normą – i to w roku, w którym liczba szkód spada. Neuchâtel pokazuje, dokąd prowadzi ta droga: tam, gdzie zabito cztery z sześciu szczeniąt, a mimo to rok później bydło i tak ginie, nie weryfikuje się metody. Następuje kolejny etap – wilk ojciec.

IG Wild beim Wild domaga się, aby Konfederacja w swoim przeglądzie dla każdej watahy wskazywała, czy i kiedy potwierdzono narodziny młodych, ile młodych wilków dopuszczono do odstrzału oraz jakie warunki obowiązują. Same decyzje powinny być publikowane, tak jak robi to kanton Neuchâtel.

Okres regulacji trwa do 31 stycznia 2027 roku. Do 16 października trwają ponadto konsultacje dotyczące odstrzału wilków w okresie miotu i na obszarach ochrony zwierzyny. Tło sprawy zbiera dossier „Wilk w Szwajcarii: fakty, polityka i granice polowania”.

Źródła:

• BAFU, Czwarta prewencyjna regulacja watah wilków: stan wniosków kantonów, wersja z 4 października 2026, pobrano 9 października 2026
• BAFU, Raport o regulacjach populacji wilków 2025/2026, 18 maja 2026
• Rozporządzenie o łowiectwie (JSV, SR 922.01), art. 4b i 10b, wersje aktualne na dzień 1 lipca 2023, 1 grudnia 2023 i 1 stycznia 2026; Prawo łowieckie (JSG, SR 922.0), art. 7a
• AJF Gryzonia, Monitoring zarządzania populacją wilka, wrzesień 2026, stan na 30 września 2026
• Kanton Gryzonia, komunikaty prasowe z 28 sierpnia 2026 oraz z 27 sierpnia 2025
• Kanton Neuchâtel, Decyzja w sprawie regulacji watahy Vallée de la Brévine, 2 września 2026, za zgodą BAFU z 1 września 2026
• Keystone-SDA, Liczba pozwoleń na prewencyjne odstrzały wilków mocno wzrosła, 8 października 2026 (dane BAFU i KORA)
• Keystone-SDA via SRF, Prewencyjne odstrzały wilków: zatwierdzono dziesięć wniosków, 1 września 2025 (karta informacyjna BAFU)