Odbieranie broni w przypadkach przemocy domowej: konsekwentne rejestrowanie broni myśliwskiej

Komisja Prawna Rady Stanów popiera obowiązek czasowego odbierania broni palnej w przypadku konfliktowych rozstań oraz wniosków o ściganie karne lub zawiadomień o przemocy domowej. Inicjatywa mówi ogólnie o broni palnej. Zdaniem IG Wild beim Wild wdrożenie przepisów musi więc również konsekwentnie uniemożliwiać dostęp do broni myśliwskiej, w tym do broni pożyczonej oraz udział w łowiectwie rekreacyjnym.

Co postanowiła komisja

20 października 2026 r. Komisja Prawna Rady Stanów (RK-S) przychyliła się do inicjatywy parlamentarnej posłanki do Rady Narodowej Jessiki Jaccoud (SP/VD), stosunkiem głosów 8 do 3 przy 1 wstrzymującym się. Broń palna ma być w przyszłości czasowo odbierana w przypadku konfliktowych rozstań oraz wniosków o ściganie karne lub zawiadomień o przemocy domowej. Komisja określa broń palną w konfliktach domowych jako „znaczne zagrożenie”. Dzięki tej decyzji Komisja Prawna Rady Narodowej (RK-N) może opracować projekt ustawy (Keystone-SDA).

Co obowiązuje już dziś

Ustawa o broni zna już instytucję zajęcia broni. Zgodnie z artykułem 31 ustęp 1 litera b właściwy organ zajmuje broń znajdującą się w posiadaniu osób, wobec których zachodzi ustawowa przeszkoda. Należy do nich uzasadnione zagrożenie dla samego siebie lub osób trzecich. Sąd Federalny doprecyzował te przesłanki w wyroku 2C_945/2017 potwierdził.

Inicjatywa ma wyraźnie powiązać obowiązek tymczasowego odebrania broni z konfliktowymi rozstaniami oraz z wnioskami o ściganie lub zawiadomieniami o przemocy domowej. Projekt ustawy musi doprecyzować, jak te przesłanki zostaną odgraniczone od istniejących warunków zajęcia broni i jaka kontrola w indywidualnych przypadkach pozostanie konieczna. Decydujące będzie również to, w jaki sposób kantony będą wdrażać nową regulację.

Co pokazuje badanie federalne

Inicjatywa opiera się na badaniu zleconym przez Federalne Biuro ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EBG), przeprowadzonym na Uniwersytecie w St. Gallen. Zbadano lata 2015–2022. W tym okresie w środowisku domowym dokonano 41 zabójstw z użyciem broni palnej, czyli nieco ponad pięć rocznie. Sprawcami byli, z jednym wyjątkiem, mężczyźni, w większości Szwajcarzy, najczęściej w wieku powyżej 60 lat. W 61 procentach przypadków sprawca odebrał sobie życie po czynie. Zabójstwa z użyciem broni palnej poza środowiskiem domowym w ostatnich 30 latach wyraźnie się zmniejszyły, w środowisku domowym tylko nieznacznie (Rada Federalna, HSG).

Badanie obejmuje różne konstelacje. Należą do nich ostre kryzysy, w których broń jest natychmiast pod ręką, ale także zabójstwa w wieloletnich związkach przy ciężkiej chorobie partnerki, których motywem były współczucie i przeciążenie. Nie we wszystkich przypadkach wcześniej udokumentowano klasyczne sygnały ostrzegawcze. Odebranie broni po zawiadomieniach i przy konfliktowych rozstaniach dotyczy zatem określonych sytuacji ryzyka. Nie wszystkie konstelacje opisane w badaniu można jednak uchwycić za pomocą tych przesłanek.

Tam, gdzie znane było pochodzenie broni użytej w czynie, według HSG w 83 procentach przypadków była to broń wojskowa. W około połowie przypadków brakuje jednak informacji o tym, czy broń została nabyta legalnie, także dlatego, że po samobójstwie sprawcy organy często nie wyjaśniają dalej jej pochodzenia. Broń myśliwska nie jest w badaniu wykazywana osobno, a Policyjna Statystyka Kryminalna rozróżnia jedynie narzędzie czynu „broń palna”. Nie da się z tego wywnioskować, jak często broń myśliwska jest używana w zabójstwach domowych z użyciem broni palnej w Szwajcarii. Badanie samo zaleca konsekwentne rejestrowanie w postępowaniach danych dotyczących broni oraz konsekwentne badanie możliwości zajęcia broni na podstawie artykułu 31 ustawy o broni w przypadku sygnałów ostrzegawczych.

Dlaczego egzekwowanie przepisów musi uwzględniać także broń myśliwską

W roku łowieckim 2025 w Szwajcarii łowiectwo rekreacyjne uprawiało, według federalnej statystyki łowieckiej 29 328 osób. Liczba ta nie świadczy o szczególnym ryzyku przemocy. Pokazuje jednak, że broń myśliwska obok broni wojskowej i sportowej stanowi istotną grupę prywatnie dostępnej broni palnej.

Do tego dochodzi pewna osobliwość prawa o broni: w przypadku jednostrzałowej i wielolufowej broni myśliwskiej oraz niektórych karabinów powtarzalnych, w tym broni dopuszczonej do polowań na mocy przepisów łowieckich, co do zasady nie jest wymagane zezwolenie na nabycie broni (fedpol, formularz umowy). Przeniesienie własności odbywa się na podstawie pisemnej umowy, a w przypadku broni palnej kopia trafia w ciągu 30 dni do kantonalnego biura ds. broni. Ustawowe przeszkody w nabyciu broni obowiązują mimo to, a cudzoziemcy bez zezwolenia na osiedlenie potrzebują zezwolenia na nabycie dla każdej sztuki broni (fedpol, broń palna).

Dla egzekwowania nowej regulacji pojawiają się więc konkretne pytania: Czy organy dowiadują się w przypadku zgłoszenia, jaką broń myśliwską dana osoba posiada? Jak zapobiec temu, by osoba, której odebrano własną broń, nie uzyskała ponownie dostępu do broni palnej za pośrednictwem osób trzecich? Jak uwzględniane są istniejące uprawnienia łowieckie i kto informuje kantonalny organ ds. łowiectwa? Odebranie broni, które pozostawia te pytania otwarte, osiąga swój cel tylko częściowo.

Co parlament dotychczas odrzucił

16 czerwca 2026 r. Rada Narodowa odrzuciła stosunkiem głosów 98 do 92 przy 4 wstrzymujących się motion Priski Seiler Graf (SP/ZH). Domagała się ona zajmowania prywatnej broni wojskowej, jeśli od ponad dziesięciu lat nie była używana w strzelectwie sportowym. Rada Federalna chciała motion zrealizować. Przeciwnicy argumentowali między innymi, że już dziś broń można skonfiskować w razie zagrożenia (Keystone-SDA). Inicjatywa Jaccoud nie dotyczy więc stanu posiadania broni, lecz konkretnych sytuacji zagrożenia.

Czego wymaga skuteczne wdrożenie

Z perspektywy IG Wild beim Wild projekt komisji RK-N wymaga co najmniej pięciu elementów:

1. Objąć egzekwowaniem całą broń palną. Tymczasowe odebranie musi dotyczyć w równym stopniu broni wojskowej, sportowej, kolekcjonerskiej i myśliwskiej, wyraźnie także broni nabytej bez zezwolenia na nabycie broni. Amunicja i akcesoria do broni, takie jak tłumiki, również powinny zostać objęte przepisami.
2. Zawiesić uprawnienia łowieckie. W okresie obowiązywania środka ochronnego istniejące uprawnienia łowieckie powinny zostać zawieszone, a nowe nie powinny być wydawane. Skutecznie trzeba też uniemożliwić dostęp do pożyczonej broni myśliwskiej. Wymaga to uregulowanej wymiany informacji między policją a kantonalnym organem ds. łowiectwa.
3. Wymieniać informacje. Policja i prokuratura powinny mieć możliwość sprawdzenia przy zgłoszeniu, czy osoba oskarżona posiada patent łowiecki lub zaświadczenie o zdolności do polowania. Jak można to uregulować na poziomie kantonalnym, pokazuje nasz wzór tekstu dla parlamentów kantonalnych.
4. Zbierać dane. W przypadku zabójstw, gróźb i przemocy domowej z użyciem broni palnej należy rejestrować rodzaj broni, jej pochodzenie, legalność oraz ewentualne uprawnienia łowieckie, nawet jeśli postępowanie zostanie umorzone po śmierci sprawcy.
5. Zwrot tylko po weryfikacji. Zajęta broń nie powinna być automatycznie zwracana po zakończeniu postępowania. Konieczna jest ocena zagrożenia.

Kontekst

Inicjatywa Jaccoud to ważny krok, ponieważ wiąże odebranie broni z jasno określonymi przesłankami. Jej skuteczność zależy jednak od tego, czy osoba stwarzająca zagrożenie rzeczywiście nie ma już dostępu do broni palnej po jej odebraniu. W przypadku łowiectwa rekreacyjnego pytanie to dotyczy nie tylko własnej szafy na broń, lecz także uprawnień łowieckich i dostępu do broni osób trzecich. Nie chodzi o ogólne podejrzenia wobec myśliwych rekreacyjnych. Chodzi o to, by odebranie broni było pozbawione luk, jeśli ma chronić życie. Jak skąpe są dziś dane na ten temat, opisaliśmy w tekście „Monitoring sprawców bez kontroli broni”.

Pomoc: Osoby dotknięte przemocą lub zaniepokojone o kogoś innego mogą od 1 maja 2026 r. skontaktować się z pomocą dla ofiar w całej Szwajcarii, bezpłatnie i całodobowo pod numerem 142. W bezpośrednim niebezpieczeństwie obowiązuje numer alarmowy policji 117.

Czytaj dalej

• Dossier: Łowiectwo i broń
• Monitoring sprawców bez kontroli broni: ślepa plamka w walce z feminicydami
• Po Aarau: martwym punktem debaty o broni jest łowiectwo rekreacyjne
• Wzór tekstu: łowiectwo rekreacyjne a przestępczość, kontrole przydatności i patent łowiecki
• Rubryka Przestępczość & łowiectwo

Źródła

• Nau.ch (Keystone-SDA), 20 października 2026: „Broń palna powinna być łatwiej odbierana”
• SRF, 20 października 2026: „Broń palna powinna być łatwiej odbierana”
• Sąd Federalny: Wyrok 2C_945/2017 z 17 maja 2018 r.
• Rada Federalna, 26 lutego 2025: „Broń palna odgrywa kluczową rolę w zabójstwach w sferze domowej”
• Uniwersytet w St. Gallen, 27 lutego 2025: „Badanie HSG dotyczące zabójstw z użyciem broni palnej pokazuje, że pochodzenie broni jest często niejasne”
• fedpol: Pisemna umowa o przeniesieniu broni (formularz ZSW 04.2020) oraz Broń palna
• swissinfo.ch (Keystone-SDA), 16 czerwca 2026: „Rada Narodowa nie chce odbierać prywatnych, nieużywanych broni armii”
• Federalny Urząd Sprawiedliwości: pomocą dla ofiar