Wapeninname bij huiselijk geweld: jachtwapens consequent registreren

De Rechtskommission van de Ständerat steunt een verplichting om vuurwapens tijdelijk in te nemen bij conflictueuze scheidingen en bij strafaangiftes of aangiftes wegens huiselijk geweld. Het voorstel spreekt in het algemeen over vuurwapens. Volgens IG Wild beim Wild moet de uitvoering daarom ook de toegang tot jachtwapens consequent verhinderen, inclusief geleende wapens en deelname aan de recreatieve jacht.

Wat de commissie heeft besloten

Op 20 oktober 2026 heeft de Rechtskommission van de Ständerat (RK-S) gevolg gegeven aan een parlementair initiatief van Nationalrätin Jessica Jaccoud (SP/VD), met 8 tegen 3 stemmen en 1 onthouding. Vuurwapens moeten voortaan tijdelijk worden ingenomen bij conflictueuze scheidingen en bij strafaangiftes of aangiftes wegens huiselijk geweld. De commissie noemt vuurwapens bij huiselijke conflicten een «aanzienlijk gevaar». Met dit besluit kan de Rechtskommission van de Nationalrat (RK-N) een wetsontwerp uitwerken (Keystone-SDA).

Wat nu al geldt

De Wapenwet kent al een inbeslagneming. Volgens artikel 31, lid 1, onder b, neemt de bevoegde autoriteit wapens in beslag van personen bij wie een wettelijke belemmering bestaat. Daartoe behoort een gegronde zelf- of derdengevaarlijkheid. Het Bundesgericht heeft deze voorwaarden in het arrest 2C_945/2017 bevestigd.

Het initiatief wil de verplichting tot tijdelijke inbeslagname uitdrukkelijk koppelen aan conflictueuze scheidingen en aan strafaanvragen of aangiftes wegens huiselijk geweld. Hoe deze aanleidingen worden afgebakend ten opzichte van de bestaande voorwaarden voor een inbeslagname en welke toetsing in het individuele geval nog nodig blijft, moet het wetsvoorstel nader uitwerken. Beslissend zal ook zijn hoe de kantons de nieuwe regel uitvoeren.

Wat de federale studie laat zien

Het initiatief is gebaseerd op een studie in opdracht van het Eidgenössisches Büro für die Gleichstellung von Frau und Mann (EBG), uitgevoerd aan de Universiteit van Sankt Gallen. Onderzocht werden de jaren 2015 tot en met 2022. In die periode werden in de huiselijke sfeer 41 voltooide doodslagdelicten met vuurwapens gepleegd, ruim vijf per jaar. De daders waren op één uitzondering na mannen, overwegend Zwitsers en meestal ouder dan 60 jaar. In 61 procent van de gevallen pleegde de dader na de daad zelfmoord. Vuurwapendoden buiten de huiselijke sfeer zijn de afgelopen 30 jaar duidelijk afgenomen, in de huiselijke sfeer slechts licht (Bondsraad, HSG).

De studie omvat uiteenlopende situaties. Daartoe behoren acute crises waarin een wapen direct binnen handbereik is, maar ook doodslagen in langdurige relaties bij ernstige ziekte van de partner, met medelijden en overbelasting als motieven. Niet in alle gevallen waren eerder klassieke waarschuwingssignalen vastgelegd. Een wapeninname na aangiftes en bij conflictueuze scheidingen richt zich dus op bepaalde risicosituaties. Niet alle in de studie beschreven situaties laten zich echter via deze aanleidingen vaststellen.

Waar de herkomst van het wapen bekend was, ging het volgens de HSG in 83 procent van de gevallen om legerwapens. Bij ongeveer de helft van de gevallen ontbreken echter gegevens over de vraag of het wapen legaal is verworven, ook omdat de autoriteiten de herkomst na een zelfmoord van de dader vaak niet verder onderzoeken. Jachtwapens worden in de studie niet apart vermeld, en de politiële criminaliteitsstatistiek maakt alleen onderscheid naar het gebruikte middel «vuurwapen». Hieruit valt niet af te leiden hoe vaak jachtwapens worden gebruikt bij huiselijke vuurwapendoden in Zwitserland. De studie beveelt zelf aan om wapengerelateerde gegevens in de procedures consequent vast te leggen en bij waarschuwingssignalen de inbeslagname op grond van artikel 31 van de Waffengesetz consequent te toetsen.

Waarom de handhaving ook het jachtwapen in het oog moet houden

In het jachtjaar 2025 beoefenden in Zwitserland volgens Eidgenössische Jagdstatistik (Zwitserse federale jachtstatistiek) 29.328 personen de recreatieve jacht. Dit aantal zegt niets over een bijzonder geweldsrisico. Het laat wel zien dat jachtwapens, naast leger- en sportwapens, een relevante groep vormen van vuurwapens die voor particulieren toegankelijk zijn.

Daar komt een bijzonderheid van het wapenrecht bij: voor enkelschots- en meerloops jachtgeweren, alsmede voor bepaalde repeteergeweren, waaronder volgens de jachtwetgeving toegelaten jachtwapens, is in beginsel geen wapenverwervingsvergunning nodig (fedpol, contractformulier). De overdracht gebeurt met een schriftelijke overeenkomst; bij vuurwapens gaat binnen 30 dagen een kopie naar het kantonale wapenbureau. De wettelijke verwervingsbeletsels blijven desondanks gelden, en buitenlandse onderdanen zonder vestigingsvergunning hebben voor elk wapen een wapenverwervingsvergunning nodig (fedpol, vuurwapens).

Voor de handhaving van de nieuwe regel rijzen daarom concrete vragen: krijgen de autoriteiten bij een aangifte te horen welke jachtwapens een persoon bezit? Hoe wordt voorkomen dat een betrokken persoon na de inbeslagname van zijn eigen wapens via derden opnieuw toegang krijgt tot vuurwapens? Hoe wordt omgegaan met bestaande jachtbevoegdheden, en wie informeert de kantonale jachtautoriteit? Een wapeninname die deze vragen openlaat, bereikt zijn doel slechts gedeeltelijk.

Wat het parlement tot nu toe heeft afgewezen

Op 16 juni 2026 wees de Nationalrat een motie van Priska Seiler Graf (SP/ZH) af met 98 tegen 92 stemmen bij 4 onthoudingen. Zij wilde dat particuliere legerwapens worden ingenomen als ze al meer dan tien jaar niet meer voor de schietsport zijn gebruikt. De Bondsraad zou de motie hebben willen uitvoeren. De tegenstanders voerden onder meer aan dat wapens bij een bedreiging nu al in beslag kunnen worden genomen (Keystone-SDA). Het initiatief Jaccoud zet nu niet in op het wapenbezit als zodanig, maar op concrete gevaarlijke situaties.

Wat een effectieve uitvoering vereist

Naar het oordeel van de IG Wild beim Wild heeft het voorstel van de RK-N minstens vijf elementen nodig:

1. Alle vuurwapens in de handhaving opnemen. De tijdelijke inbeslagname moet leger-, sport-, verzamelaars- en jachtwapens in gelijke mate betreffen, uitdrukkelijk ook wapens die zonder wapenverwervingsvergunning zijn verworven. Ook munitie en wapenaccessoires zoals geluiddempers moeten worden meegenomen.
2. Jachtbevoegdheid schorsen. Tijdens de beschermende maatregel moeten bestaande jachtbevoegdheden worden geschorst en mogen er geen nieuwe worden verleend. Ook de toegang tot geleende jachtwapens moet daadwerkelijk worden verhinderd. Daarvoor is een geregelde uitwisseling van informatie tussen politie en kantonale jachtautoriteit nodig.
3. Informatie uitwisselen. Politie en openbaar ministerie moeten bij een aangifte kunnen nagaan of de beschuldigde persoon een jachtvergunning of een bewijs van jachtbekwaamheid bezit. Hoe dit op kantonaal niveau kan worden geregeld, laat onze modeltekst voor kantonale parlementen.
4. Gegevens verzamelen. Bij doodslag, bedreigingen en huiselijk geweld met vuurwapens moeten wapentype, herkomst, legaliteit en een eventuele jachtbevoegdheid worden geregistreerd, ook wanneer de procedure na het overlijden van de dader wordt stopgezet.
5. Teruggave pas na toetsing. Ingenomen wapens mogen niet automatisch worden teruggegeven zodra een procedure afloopt. Daarvoor is een risicobeoordeling nodig.

Duiding

Het initiatief Jaccoud is een belangrijke stap, omdat het de inname van wapens aan duidelijke aanleidingen koppelt. De werking ervan hangt er echter van af of een gevaarlijke persoon na de inbeslagname van zijn wapens daadwerkelijk geen toegang meer heeft tot vuurwapens. Bij de recreatieve jacht rijst deze vraag niet alleen bij de eigen wapenkluis, maar ook bij de jachtbevoegdheid en bij de toegang tot wapens van derden. Het gaat niet om een algemeen wantrouwen jegens recreatieve jagers. Het gaat erom dat een wapeninname sluitend moet zijn als ze levens wil beschermen. Hoe dun de gegevens hierover op dit moment zijn, hebben we laten zien in «Daderbewaking zonder wapencheck».

Hulp: Wie getroffen is door geweld of zich zorgen maakt om een ander, kan sinds 1 mei 2026 in heel Zwitserland gratis en 24 uur per dag terecht bij de slachtofferhulp op nummer 142. Bij acuut gevaar geldt het alarmnummer van de politie 117.

Verder lezen

• Dossier: Jacht en wapens
• Dadermonitoring zonder wapencheck: de blinde vlek in de strijd tegen femicides
• Na Aarau: de blinde vlek van het wapendebat heet recreatieve jacht
• Modeltekst: recreatieve jacht en criminaliteit, geschiktheidscontroles en jachtvergunning
• Rubriek Criminaliteit & Jacht

Bronnen

• Nau.ch (Keystone-SDA), 20 oktober 2026: «Vuurwapens moeten gemakkelijker kunnen worden ingenomen»
• SRF, 20 oktober 2026: «Vuurwapens moeten gemakkelijker kunnen worden ingenomen»
• Bundesgericht (Federaal Gerechtshof): Arrest 2C_945/2017 van 17 mei 2018
• Bundesrat (Federale Raad), 26 februari 2025: «Vuurwapens spelen een centrale rol bij doodslag in de huiselijke sfeer»
• Universiteit van St. Gallen, 27 februari 2025: «HSG-studie naar doodslag met vuurwapens toont vaak onduidelijke herkomst van de wapens»
• fedpol: Schriftelijke overeenkomst voor de overdracht van een wapen (formulier ZSW 04.2020) en Vuurwapens
• swissinfo.ch (Keystone-SDA), 16 juni 2026: «Nationale Raad wil particuliere ongebruikte legerwapens niet intrekken»
• Bundesamt für Justiz (Federaal Bureau voor Justitie): slachtofferhulp