Psychologia hobbystycznego polowania w kantonie Fryburg

W kantonie Fryburg — dwujęzycznym, o wiejskim charakterze i godnej uwagi zwinności w polityce łowieckiej — politykę dotyczącą dzikich zwierząt uprawia się niczym rzemiosło: przedłuża się sezony, podnosi kontyngenty, zatwierdza odstrzały na obszarach chronionych, a następnie ogłasza to rozważną regulacją. To, co sprzedaje się jako modernizacja, jest w rzeczywistości stopniowym wydrążaniem nielicznych pozostałych mechanizmów ochrony dzikich zwierząt. Za zgodą władz federalnych, rzecz jasna.

Redakcja Wild beim Wild — 20 lutego 2026

Pod względem prawnym pikantna jest praktyka zatwierdzania odstrzałów w federalnych rezerwatach łowieckich: w rezerwacie Hochmatt-Motélon w sezonie polowań na jelenie wyjątkowo wolno upolować dwadzieścia zwierząt. To, co sformułowano jako wyjątek, powtarza się rok w rok. Kto wystarczająco długo robi wyjątki, ten tworzy nową normalność. Kategoria «obszaru chronionego» traci znaczenie, gdy regularnie dziurawi się ją specjalnymi zezwoleniami.

Dlaczego hobbystyczne polowanie zawodzi jako kontrola populacji

Kontyngenty, kwoty, kontrola: księgowość zamiast ekologii

Na polowania na kozice w kantonie Fryburg w sezonie 2025/26 przydzielono łącznie 223 zwierzęta w rejonie górskim oraz nizinnej kolonii Kleine Saane, co stanowi wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim (214). Dla jeleni obowiązują precyzyjne kwoty według płci i wieku: 35 byków, 35 szpicaków, 80 łań lub cieliczek, 70 cieląt. Brzmi to jak nauka. To księgowość.

Z punktu widzenia etyki zwierząt kontyngentowanie według płci i wieku jest szczególnie problematyczne: powiela logikę hodowli, a nie ekosystemu dzikich zwierząt. Kto narzuca, ile samic, ile cieląt i ile byków należy zastrzelić, ten nie steruje populacją, lecz kształtuje ją według łowieckich preferencji. Rezultatem jest stan zwierzyny odpowiadający życzeniom hobbystycznych myśliwych, a nie wymogom nienaruszonego siedliska.

Kormoran jako symptom hierarchii gatunków

Sezon łowiecki 2025/26 przyniósł w kantonie Fryburg uderzającą nowość: przedłużono okres polowań na kormorana — można go teraz upolować od września do końca lutego, czyli praktycznie przez całe zimowe półrocze. Uzasadnienie: populacja kormoranów rośnie szybko i generuje «potrzebę regulacji» w obrębie międzykantonalnego perimetru.

Pod względem psychologicznym przypadek kormorana ilustruje łowiecką hierarchię gatunków. O tym, które zwierzęta wolno upolować, nie decyduje status ochronny, naukowa ocena zagrożenia ani funkcja ekologiczna, lecz pytanie, czy dane zwierzę konkuruje z interesami łowieckimi. Kormoran zjada ryby, które chcą złowić wędkarze-hobbyści. Zostaje więc uznany za gatunek łowny. W ten sposób administracja łowiecka nieustannie konstruuje nowe „potrzeby regulacyjne”, które w rzeczywistości są konfliktami interesów między grupami hobbystów a dzikimi zwierzętami.

Przeciwnicy wilków i międzykantonalna petycja

9 marca 2023 roku w Kancelarii Stanu kantonu Fryburg złożono petycję przeciwników wilków, skierowaną jednocześnie do kantonu Vaud, domagającą się natychmiastowych działań zmierzających do eliminacji wilków w regionie Broye. Reakcja polityczna władz Fryburga: ogłuszająca cisza wobec obozu krytycznego wobec łowiectwa i dyskretna otwartość wobec autorów petycji.

Pod względem psychologicznym ta petycja jest podręcznikowym przykładem zbiorowego pielęgnowania wizerunku wroga. „Natychmiastowe działania zmierzające do eliminacji” nie są postulatem na rzecz praw dzikich zwierząt, lecz poleceniem skierowanym do władz, by wytępić chronionego drapieżnika. Gdy administracja kantonalna przyjmuje takie żądania, nie sprzeciwiając się im publicznie, wysyła sygnał: dla przeciwników wilków drzwi stoją otworem. Podważa to nie tylko ochronę prawną wilka, lecz także wiarygodność całego systemu ochrony dzikich zwierząt.

Przeciwnicy wilków ponoszą klęskę
Wilk w Szwajcarii: fakty, polityka i granice łowiectwa

Dwujęzyczność jako zmarnowana szansa

Fryburg jest jedynym kantonem, który systematycznie komunikuje się w dwóch językach, rozpowszechniając tym samym przesłania polityki łowieckiej w większej przestrzeni kulturowej niż kantony jednojęzyczne. Ten zasięg nie jest wykorzystywany do połączenia różnych filozofii praw dzikich zwierząt z obszaru niemiecko- i francuskojęzycznego. Zamiast tego komunikacja administracyjna w obu językach przekazuje tę samą narrację: regulacja jest konieczna, łowiectwo-hobby to ochrona przyrody, zwierzęta to zasoby.

Romandia zna krytyczne wobec łowiectwa stanowiska z bezpośredniego doświadczenia: Genewa zakazała łowiectwa i to działa. Fryburg jako kanton dwujęzyczny miałby możliwość przeniesienia tego doświadczenia do niemieckojęzycznej części Szwajcarii i nadania argumentom krytycznym wobec łowiectwa politycznej wagi. Zamiast tego wybiera się wygodniejszą rolę instancji administracyjnej, która w obu językach brzmi tak samo: rzeczowo, beznamiętnie i całkowicie nie do podważenia.

Letnia licencja na dziki: hobbystyczne łowiectwo bez przerwy

W kantonie Fryburg polowanie na dziki latem jest dozwolone w określone dni tygodnia (poniedziałek, wtorek, czwartek, sobota) na nizinach oraz w górach poza lasem w lipcu. Do tego dochodzą odstrzały regulacyjne w obszarach chronionych za zgodą federalną. De facto dla dzika w kantonie Fryburg nie istnieje już żaden prawdziwy okres ochronny.

Psychologicznie ten rozwój jest symptomatyczny dla pełzającej normalizacji całorocznego polowania. To, co zaczyna się jako «wyjątek na wypadek szkód», staje się regułą, z polowania letniego powstaje kolejny kontyngent, a z kontyngentu – roszczenie. Granica między okresem ochronnym a okresem łowieckim jest co roku przesuwana o kawałek dalej, aż istnieje już tylko na papierze.

Badania nad wpływem hobbystycznego łowiectwa na dzikie zwierzęta

Fryburg jako zwierciadło administrowanej sprzeczności

Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Fryburg nie jest lokalnym przypadkiem szczególnym, lecz soczewką skupiającą sprzeczność między obietnicą ochrony a praktyką łowiecką. Obszary chronione, które co roku są dziurawione wyjątkami, kormoran, który staje się celem polowania, bo zjada ryby, oraz petycja w sprawie wilka przyjmowana bez publicznego odrzucenia: wszystko to składa się na obraz instytucjonalnej dwulicowości moralnej i politycznej wygody.

Tam, gdzie nauka, etyka zwierząt i demokratyczna kontrola byłyby traktowane poważnie, ten system musiałby zostać zasadniczo zakwestionowany. Kanton Fryburg, dzięki swojej dwujęzyczności i bliskości wolnej od polowań Genewy, miałby najlepsze warunki, by zainicjować uczciwą debatę społeczną na temat hobbystycznego łowiectwa. Zamiast tego wybiera język administracji i nazywa to zarządzaniem dziką zwierzyną.

Inicjatywa domaga się «strażników łowieckich zamiast hobbystycznego łowiectwa»
Szwajcaria poluje, ale po co właściwie jeszcze?
Wzory tekstów do krytycznych wobec łowiectwa wniosków w parlamentach kantonalnych

Więcej na ten temat w dossier: Psychologia polowania

Kantonalne analizy psychologiczne: