Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Glarus

W kantonie Glarus praktykowane jest polowanie patentowe.

Patent jest ważny na jeden sezon łowiecki. Czterech kantonalnych strażników przyrody nadzoruje łowiectwo i ochronę dziko żyjących zwierząt. W 2024 roku myśliwi rekreacyjni odstrzelili łącznie 1'304 kopytne dzikie zwierzęta: 324 jelenie, 532 kozice, 448 sarny, 14 kozic alpejskich (koziorożców) i 65 świstaków. Dodatkowo strażnicy przyrody odstrzelili 169 zwierząt na obszarach ochronnych dla zwierzyny.

Freiberg Kärpf: gdy ochrona staje się przedmiotem targów

15 sierpnia 1548 roku landamman Joachim Bäldi złożył w radzie kantonu Glarus wniosek o ogłoszenie obszaru wokół Kärpf obszarem ochrony dzikich zwierząt. Wzrost liczby ludności, rozszerzanie się pastwisk alpejskich oraz wprowadzenie broni palnej sprawiły, że konieczny stał się zakaz polowań na kozice i świstaki. Niemal 500 lat później Freiberg Kärpf, obejmujący 106 kilometrów kwadratowych, jest jednym z największych obwodów ochronnych dla zwierzyny w Szwajcarii. Żyją tu koziorożce, kozice, jelenie, sarny, świstaki, orły przednie, orłosępy i wilki.

W 2023 roku wydarzyło się coś, co psychologicznie należy odczytać jako demontaż idei ochrony: Rada Federalna wyłączyła z obwodu ochronnego Kärpf ośmiokilometrowy obszar w pobliżu Elm. W tym samym czasie pod ochronę objęto równie duży obszar w Chrauchtal. Kanton wprowadził następnie na dawnym obszarze cząstkowym „jednodniowe polowania na zwierzynę płową". Oficjalne uzasadnienie: obszar ten jest „intensywnie wykorzystywanym turystycznie terenem rekreacyjnym".

Psychologicznie proces ten jest pouczający na kilku poziomach. Po pierwsze, ochrona staje się przedmiotem negocjacji: to, co obowiązywało przez 475 lat, jest przekształcane na potrzeby interesów turystycznych i myśliwskich. Logika kompensacji («ochrona równie dużej powierzchni gdzie indziej») sugeruje równowartość, ale ignoruje fakt, że dzikie zwierzęta nie przestrzegają granic administracyjnych. Po drugie, uzasadnienie «turystyczny obszar intensywnej rekreacji» pokazuje wymowne przesunięcie priorytetów: w centrum uwagi znajduje się nie ochrona dzikich zwierząt, lecz użyteczność przestrzeni dla ludzi. Po trzecie, proces ten normalizuje ingerencję w obszary chronione. To, co raz zostanie otwarte, rzadko pozostaje wyjątkiem.

«Liberalne łowiectwo»: efektywność jako cel sam w sobie

Prezes Glarneńskiego Stowarzyszenia Myśliwskich, Fritz Stüssi, w 2023 roku podsumował samoocenę swojej organizacji w znamiennym sformułowaniu: «Zachowanie i kontynuacja naszego wciąż aktualnego, liberalnego glarneńskiego łowiectwa patentowego – właściwego zadania podstawowego Glarneńskiego Stowarzyszenia Myśliwskich – udało nam się doskonale również w roku 2022.» «Jedynym mierzalnym parametrem» miały być liczby odstrzałów, a te pokazywały, że «pomimo wysokiej liczebności wilków obecne przepisy łowieckie wciąż są na dobrym kursie».

Psychologicznie ten fragment zawiera kilka kluczowych przekazów. Po pierwsze, łowiectwo patentowe jest przedstawiane jako «aktualne» i «zasługujące na miano zadania podstawowego», bez podania kryteriów tej oceny. Po drugie, liczby odstrzałów uznaje się za jedyną miarę sukcesu: dużo odstrzałów równa się dobre łowiectwo. Cierpienie zwierząt, wpływ ekologiczny, dynamika populacji czy alternatywy nie mają znaczenia. Po trzecie, wilk zostaje wspomniany, ale jedynie jako czynnik zakłócający, który «mimo wszystko» udało się przezwyciężyć. Fakt, że wilk rzeczywiście przyczynia się do redukcji populacji, nie zostaje uznany. Łowiectwo rekreacyjne pozostaje jedynym bohaterem.

Watahy wilków Kärpf i Schilt: proaktywna regulacja jako odruch

W kantonie Glarus zadomowiły się dwie watahy wilków: Kärpf i Schilt. Właśnie w najstarszym obszarze ochrony dzikich zwierząt w Europie polują teraz wilki, które przejmują tam dokładnie tę funkcję, dla jakiej obszar ten został niegdyś stworzony: ochronę równowagi ekologicznej. Zamiast jednak świętować ten powrót jako sukces, kanton zareagował wnioskami o regulację.

W 2023 roku kanton Glarus złożył do BAFU wniosek o odstrzał młodych wilków z obu watah. W watasze Kärpf udokumentowano pięć szczeniąt, w watasze Schilt trzy. Uzasadnieniem były szkody wśród zwierząt gospodarskich wyrządzone przez obie watahy, do których dochodziło mimo zastosowania środków ochrony stad. BAFU zatwierdziło „usunięcie” dwóch młodych wilków z watahy Kärpf i jednego z watahy Schilt. W 2025 roku proaktywną regulację kontynuowano: do odstrzału zwolniono pięć młodych wilków z watah Kärpf i Chöpfenberg.

Z psychologicznego punktu widzenia godne uwagi jest to, że szkody wyrządzone przez wilki wśród zwierząt gospodarskich w kantonie Glarus spadły w 2024 roku o 80 procent w porównaniu z rokiem poprzednim, co potwierdziła organizacja Pro Natura.Ochrona stad dziala. Mimo to regulacja jest kontynuowana. Pokazuje to, że walka z wilkiem nie kieruje się logiką szkód, lecz logiką kontroli. Dopóki wilk postrzegany jest jako konkurencja dla łowiectwa rekreacyjnego, będzie poddawany regulacji – niezależnie od tego, czy szkody spadają, czy rosną.

Odstrzał kormoranów: gdy ptak staje się kozłem ofiarnym

W 2024 roku kanton Glarus ponownie zarządził odstrzały płochające kormoranów przy kanale Linth. Uzasadnienie: populacja lipienia „dramatycznie” spadła – w rzeczywistości w 2023 roku przy kanale Linth naliczono już tylko około 60 lipieni, co oznacza spadek o 95 procent w ciągu dziesięciu lat. Kormoran został ogłoszony głównym winnym.

Z psychologicznego punktu widzenia to obarczanie winą jest klasycznym mechanizmem kozła ofiarnego. Spadek populacji lipieni ma wiele przyczyn: regulację cieków wodnych, wzrost temperatury wody spowodowany zmianami klimatu, zanieczyszczenie pestycydami oraz utratę siedlisk. Kormoran jest naturalnym rybożercą, od zawsze będącym częścią ekosystemu. Ogłoszenie go głównym problemem uwalnia władze od odpowiedzialności za strukturalne problemy środowiskowe. Odstrzał ptaka jest tańszy i politycznie prostszy niż renaturyzacja rzeki. To przesunięcie od systemowych przyczyn do pojedynczych gatunków zwierząt jest podstawowym wzorcem psychologii łowieckiej.

Kozica: zaburzone proporcje plci wskutek presji łowieckiej

Populacja kozic w Glarus wykazuje „przesuniętą strukturę płciową”: znacznie mniej samców niż samic. Sam kanton wskazuje to jako skutek presji łowieckiej. Reakcją jest zwiększenie presji łowieckiej na kozice poniżej granicy lasu, aby zmniejszyć szkody wyrządzane przez zgryzanie w lesie. Jednocześnie odnowienie lasu, w szczególności jodły białej, oceniane jest jako „niewystarczające”.

Psychologicznie ujawnia się tutaj znany paradoks: łowiectwo powoduje nierównowagę płci, ponieważ kozły są preferencyjnie odstrzeliwane jako trofea. Jednocześnie wynikająca z tego presja populacyjna jest wykorzystywana jako uzasadnienie dla jeszcze większego odstrzału. Kanton diagnozuje problem („zaburzony stosunek płci”), wskazuje nawet przyczynę („presja łowiecka”), ale nie wyciąga z tego wniosku (redukcja odstrzału), lecz zaostrza działania. Jest to psychologicznie spójne z systemem, który nie potrafi zakwestionować własnego istnienia.

Strażnicy przyrody w obwodach ochronnych zwierzyny: gdy ochrona staje się odstrzałem

W 2024 roku strażnicy przyrody kantonu Glarus odstrzelili 169 zwierząt w obwodach ochronnych zwierzyny, wspierani przez ochotniczych myśliwych rekreacyjnych. Uzasadnienie: aby sarny, jelenie i kozice „nie wyjadały lasu ochronnego”, konieczny jest „odstrzał”.

Psychologicznie udział ochotniczych myśliwych rekreacyjnych w odstrzałach w obwodach ochronnych zwierzyny stanowi strukturalną sprzeczność. Obwód ochronny zwierzyny jest z definicji miejscem, w którym łowiectwo rekreacyjne jest zakazane. Gdy ci sami myśliwi rekreacyjni, którzy polują dla przyjemności poza obwodem ochronnym, wewnątrz niego pełnią funkcję „dobrowolnego wsparcia” dla strażników przyrody, granica między ochroną a wykorzystywaniem się zaciera. Zakaz polowań staje się administracyjną konstrukcją, która w praktyce jest przepuszczalna. model genewski pokazuje, że profesjonalni strażnicy przyrody mogą wykonywać takie zadania bez udziału myśliwych rekreacyjnych.

Glarus jako paradoks

Żaden inny kanton nie ucieleśnia sprzeczności między ideą ochrony a praktyką łowiecką tak wyraźnie jak Glarus. Kanton, który w 1548 roku wynalazł ochronę dzikich zwierząt, dziś otwiera części swojego obszaru chronionego dla polowań. Jest siedliskiem watah wilków, które chronią las, a mimo to je reguluje. Diagnozuje spowodowaną łowiectwem nierównowagę płci u kozic i zwiększa presję łowiecką. Obarcza kormorana odpowiedzialnością za spadek liczebności lipieni, zamiast naprawić ekologię wód.

„Liberalne glarneńskie łowiectwo patentowe” to psychologicznie system, który nieustannie zapewnia o braku alternatywy dla siebie samego. Rezerwat Freiberg Kärpf od blisko 500 lat udowadnia, że dzikie zwierzęta mogą istnieć bez łowiectwa rekreacyjnego. Fakt, że kanton nie przenosi tego doświadczenia na pozostały obszar kantonu, a wręcz przeciwnie – stopniowo ogranicza obszar chroniony, pokazuje, jak silnie działa narracja łowiecka. To nie fakty decydują o polityce, lecz tożsamość.

Więcej na ten temat w dossier: Psychologia polowania

Kantonalne analizy psychologiczne:

• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Glarus
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Zug
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Bazylea-Miasto
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Szafuza
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Appenzell Ausserrhoden
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Appenzell Innerrhoden
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Neuchâtel
• Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Turgowia
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Nidwalden
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Uri
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Obwalden
• Psychologia hobby-myślistwa w kantonie Schwyz
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Jura
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Bazylea-Okręg
• Psychologia łowiectwa rekreacyjnego w kantonie Zurych
• Psychologia łowiectwa rekreacyjnego w kantonie Genewa
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Berno
• Psychologia hobbystycznego polowania w kantonie Solothurn
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Aargau
• Psychologia hobby-myślistwa w kantonie Ticino
• Psychologia polowań hobbystycznych w kantonie Valais
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Gryzonia
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie St. Gallen
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Fryburg
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Vaud
• Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Lucerna