Ile wilków żyje w Szwajcarii?

Spośród nich 32 watahy żyją w całości na terenie Szwajcarii, a jedenaście korzysta również z obszarów w sąsiednich krajach.

Całkowitą liczbę wilków szacuje się na kilkaset osobników. Tym samym Szwajcaria po dziesięcioleciach wytępienia gatunku ponownie zbudowała znaczącą populację wilków – jednocześnie znajduje się pod ogromną presją polityczną, by tę populację drastycznie zredukować.

Powrot wilka: historia od 1995 roku

Wilk był w Szwajcarii wytępiony od końca XIX wieku. W 1995 roku z Apeninów przez granicę przywędrował pierwszy osobnik: «M1», młody samiec, został potwierdzony w Valais – pierwszy udokumentowany przypadek od ponad 100 lat. Początkowo zwierzęta pozostawały samotnikami. Dopiero w 2012 roku na Calandzie – masywie górskim między Gryzonią a Sankt Gallen – powstała pierwsza od czasu wytępienia wataha wilków w Szwajcarii. Wataha z Calandy stała się przypadkiem pilotażowym: żyła w bezpośrednim sąsiedztwie osiedli ludzkich i pastwisk alpejskich, pokazując, że człowiek i wilk mogą pod pewnymi warunkami koegzystować. Uruchomione wówczas programy ochrony stad wyraźnie zmniejszyły liczbę zagryzień. Między 2012 a 2020 rokiem populacja rosła powoli. Od 2021 roku wzrost znacznie przyspieszył: liczba watah podwoiła się w ciągu dwóch lat.

Jak liczy się wilki w Szwajcarii? Metody monitoringu KORA

Za monitoring wilków w Szwajcarii odpowiada fundacja KORA – Ekologia Drapieżników i Zarządzanie Dziką Fauną. KORA prowadzi ogólnoszwajcarską sieć narzędzi monitoringowych:

• Fotopulapki (kamery lesne): Tysiące automatycznie uruchamianych fotopułapek w znanych obszarach występowania wilków dostarczają dowodów fotograficznych. Na podstawie ubarwienia sierści i cech ciała można rozróżnić poszczególne osobniki.
• Analizy DNA: Próbki odchodów, moczu i sierści są analizowane genetycznie na Uniwersytecie w Lozannie. Każdy wilk ma unikalny profil genetyczny, który umożliwia jego indywidualną identyfikację. Dzięki temu rejestrowane są także zwierzęta, które nie pojawiają się na zdjęciach z fotopułapek.
• Ekspertyzy dotyczace zagryzien: Każdy zgłoszony przypadek zagryzienia zwierzęcia gospodarskiego jest badany przez wyszkolonych strażników przyrody. Wzór ugryzień, sposób żerowania i śledy pozwalają wnioskować o gatunku sprawcy.
• Telemetria: Pojedyncze wilki są wyposażane w obroże GPS, aby dokumentować terytoria, migracje i przynależność do watahy.
• Obserwacje wizualne: Zgłoszenia od rolników, turystów i zawodowych myśliwych są systematycznie rejestrowane i oceniane.

Ponieważ wilki ignorują granice kantonów i mają duże terytoria, watahy przekraczające granice są w statystyce liczone jako watahy proporcjonalne. Dossier «Wilk w Szwajcarii» przedstawia aktualne rozmieszczenie oraz mapę watah.

Aktualne dane: watahy, szczenięta, rozkład kantonalny

W roku monitoringowym 2025/26 KORA – ekologia drapieżników i zarządzanie dzikimi zwierzętami – potwierdziła 43 watahy wilków, w których zaobserwowano łącznie 148 szczeniąt. Największa gęstość wilków występuje w kantonach alpejskich:

• Gryzon: Kanton z największą liczbą wilków, obejmujący około jednej trzeciej wszystkich watah. Ugruntowała się tu wataha Calanda oraz liczne populacje potomne.
• Valais: Silnie zasiedlony, ale politycznie najbardziej wrogo nastawiony do wilka. Władze regularnie zatwierdzają wielkoobszarowe regulacje.
• Ticino, Uri, Berno, Glarus: Rosnąca obecność wilków. Rozprzestrzeniają się pojedyncze osobniki i nowe watahy.
• Mittelland i Jura: Pojedyncze wilki przechodzące tranzytem, jeszcze bez stałych watah.

Wataha Calanda: pionier i wzór do naśladowania

Wataha Calanda uważana jest za najważniejszy szwajcarski projekt badań nad wilkami. Od 2012 roku żyje w masywie górskim między Chur i doliną Rhein. Na alpejskim pastwisku Calandalp wypasano ponad 1'500 owiec – dzięki konsekwentnej ochronie stad roczną liczbę zagryzień udało się zredukować do poniżej 40 zwierząt w ciągu pięciu lat. Wataha ta pokazała, że koegzystencja jest możliwa, jeśli ochrona stad jest wdrażana konsekwentnie od samego początku. Dossier «Ochrona stad» dokumentuje szczegóły tych doświadczeń.

Ile wilków zostało zastrzelonych?

W okresie regulacji 2024/25 zastrzelono profilaktycznie 92 wilki, zanim doszło do większych szkód – nowy wymiar państwowego odstrzału wilków. BAFU zatwierdziło odstrzał około 125 zwierząt. W sezonie 2025/26, według SRF, zabito 89 wilków; na czele stały Gryzonia (35) i Valais (24). Po regulacji z 2024/25 liczba watah spadła z 41 do 36 – spadek, który zaniepokoił organizacje ochrony przyrody.

Wpływ regulacji na strukturę watah

Odstrzał zwierząt wiodących – pary alfa w watasze – ma daleko idące konsekwencje. Bez doświadczonych zwierząt wiodących watahy tracą swoją terytorialność i mogą rozpadać się na mniejsze, trudniejsze do kontrolowania grupy. Młodsze osobniki pozbawione więzi społecznych są bardziej skłonne do podejmowania ryzyka i chętniej atakują niechronione zwierzęta gospodarskie. Paradoksalnie regulacja może zatem zwiększać szkody, którym miała zapobiegać – efekt ten potwierdzają naukowcy. To Dossier «Konflikt las–zwierzyna» umieszcza te dynamike w szerszym kontekscie.

Konwencja Berneńska a status ochronny wilka

Wilk jest w Europie chroniony na mocy Konwencji Berneńskiej z 1979 roku – wiążącej na gruncie prawa międzynarodowego umowy, którą Szwajcaria ratyfikowała. Na poziomie UE wilk objęty jest ścisłą ochroną na mocy dyrektywy siedliskowej (załącznik IV). Odstrzały dozwolone są jedynie pod ścisłymi warunkami: gdy wyczerpano inne rozsądne rozwiązania i gdy zapewniony pozostaje korzystny stan ochrony populacji. Szwajcaria swoją praktyką regulacyjną porusza się na granicy tego, co dopuszczalne w świetle prawa międzynarodowego. W listopadzie 2024 roku Stały Komitet Konwencji Berneńskiej zdecydował o obniżeniu statusu ochronnego wilka – był to politycznie motywowany krok, ostro skrytykowany przez organizacje ochrony przyrody.

Debata polityczna: Regazzi, Rösti i polityka wobec wilka

W szwajcarskiej polityce wobec wilków ścierają się dwa obozy. Radny federalny Albert Rösti (SVP, UVEK) opowiada się za liberalną praktyką regulacyjną i miał istotny wpływ na kształt podstaw prawnych dla odstrzałów prewencyjnych. Radny narodowy Fabio Regazzi z partii Mitte również działa na rzecz ułatwienia odstrzałów i reprezentuje lobby rolnicze. Po drugiej stronie stoją organizacje takie jak Gruppe Wolf Schweiz, Pro Natura i WWF, które stawiają na ochronę stad i krytykują praktykę regulacyjną jako niezgodną ze statusem ochronnym wilka. Orzeczenia Sądu Federalnego uchyliły w 2025 roku pojedyncze decyzje o odstrzale, wyznaczając tym samym wyraźne granice prawne.

Czy regulacja zagraza populacji wilkow?

BAFU podkreśla, że populacja nie może być zagrożona. Organizacje ochrony przyrody zwracają jednak uwagę, że praktyka wydawania zezwoleń staje się coraz bardziej liberalna, co podważa cel utrzymania stabilnej populacji. Jeśli rocznie odstrzeliwuje się od 89 do 92 zwierząt, a jednocześnie udokumentowano jedynie 148 szczeniąt, wskaźnik reprodukcji jest ledwie wystarczający, by zrównoważyć straty. Do tego dochodzą kłusownictwo i wypadki drogowe jako kolejne czynniki śmiertelności. Pytanie nie brzmi, ile wilków żyje dziś – lecz ile będzie ich za dziesięć lat, jeśli obecna praktyka będzie kontynuowana.

Dodatkowe tresci na wildbeimwild.com

• Dossier: Wilk w Szwajcarii
• Dossier: Ochrona stad
• Dossier: Konflikt las-zwierzyna
• Dossier: Mity łowieckie
• Dossier: Prawo łowieckie w Szwajcarii
• Dossier: Rys w Szwajcarii

Więcej informacji na temat aktualnej polityki łowieckiej w Szwajcarii znajdziesz w naszym dossier na wildbeimwild.com.