Płoszyć mogą strażnicy przyrody już dziś: czego chce motja w sprawie wilka

Komisja ds. Środowiska Rady Stanów (UREK-S) przyjęła na posiedzeniu w dniach 26 i 27 października 2026 stosunkiem głosów 6 do 4 motję 23.3828 Fabia Regazziego (Mitte, TI), jak poinformowały 28 października Służby Parlamentarne. Domaga się ona podstaw prawnych dla „nagonek prowadzonych przez patrole przy stadach" przeciwko wilkom, „w tym użycia broni z amunicją nieśmiercionośną przez personel odpowiedzialny za ochronę stad", oraz finansowania przez Konfederację. Brzmi to jak łagodny instrument. W rzeczywistości płoszenie gumowymi kulami jest od dawna praktyką. Nowością w motji jest coś innego: broń palna w rękach personelu ochrony stad i wolontariuszy.

Czego żąda wniosek

Tekst motji jest krótki. Rada Federalna ma „w prawie łowieckim stworzyć niezbędne podstawy prawne do przeprowadzania działań płoszących przeciwko wilkom na halach lub pastwiskach" i uregulować „odpowiednie finansowanie", „w szczególności możliwość nagonek prowadzonych przez patrole przy stadach, w tym użycia broni z amunicją nieśmiercionośną przez personel odpowiedzialny za ochronę stad".

W uzasadnieniu Regazzi jest bardziej bezpośredni. Ogrodzenia i psy do ochrony stad działają „tylko w ograniczonym stopniu" i mają „raczej niekorzystny stosunek kosztów do korzyści". Celem jest „ponowne wzbudzenie w wilku strachu przed człowiekiem". Wymaga to „regularnych akcji wypłaszania wilków", które „wymagają wyjątków od obowiązujących ustaw i wielu wolontariuszy, których trzeba wybrać, przeszkolić i wynagrodzić".

Regazzi złożył motion 15 czerwca 2023 roku jeszcze jako członek Rady Narodowej. Rada Narodowa przyjęła go 19 czerwca 2025 roku głosami 95 do 87 przy 4 wstrzymujących się. Teraz zgodę wyraziła również komisja przygotowawcza Rady Stanów. Większość komisji uważa takie środki za „konieczne, aby lepiej chronić zwierzęta gospodarskie przed atakami wilków i wzmocnić gospodarkę alpejską".

Płoszenie już istnieje, tylko nie w wykonaniu laików

Decydujące zdanie znajduje się w opinii Rady Federalnej z 30 sierpnia 2023 roku: „Kantonalne organy policji łowieckiej już dziś posiadają zezwolenie na noszenie broni". I dalej: „Doświadczenia kantonów ze stosowaniem śrutu gumowego przeciwko wilkom pokazują, że ta amunicja jest skuteczna tylko z odległości mniejszej niż 25 metrów. Tak bliskie spotkania z wilkami zdarzają się jednak tak rzadko, że ta metoda płoszenia wydaje się mało celowa".

Innymi słowy: strażnicy przyrody już dziś płoszą wilki amunicją niezabijającą. Tessin potwierdził to niedawno sam. W swojej odpowiedzi z 7 października 2026 roku na interrogazione 48.26 w sprawie wilków na terenach zabudowanych Rada Stanu stwierdza, że przy wielokrotnych obserwacjach strażnicy przyrody stosują fotopułapki i patrole oraz mogą oddawać strzały płoszące amunicją niezabijającą (zob. Tessin-Ticker z 16 października).

Motion więc nie wymyśla płoszenia. Przenosi je. Z państwowej służby strażników przyrody na „personel ochrony stad" i „ochotników". Dokładnie w tym punkcie Rada Federalna mówi nie. Śrut gumowy jest wystrzeliwany z broni, „z której w każdej chwili można oddać również strzał amunicją śmiertelną". Federalna ustawa o broni zabrania „z wyjątkiem pewnych przypadków (np. wojsko, policja)" noszenia i używania takiej broni w przestrzeni publicznej. Aby patrole przy stadach były możliwe, ta bariera musiałaby upaść.

Kto patroluje i kto kontroluje?

Motion pozostawia otwartą kwestię, kto miałby tworzyć „personel ochrony stad". Pasterki i pasterze? Rodziny alpejskie? A może myśliwi rekreacyjni, którzy i tak są uzbrojeni i w Gryzonii, Valais i Tessinie są już wykorzystywani do regulacji liczebności wilków? Tessin płaci im za to premią 500 franków za każdego zabitego wilka.

Nikt nie jest w stanie skontrolować w terenie, czy w strzelbie znajduje się śrut gumowy, czy ołowiany. Sam Regazzi pisze w uzasadnieniu, że jego środek wymaga «wyjątków od obowiązujących przepisów». Dla wilka oznaczałoby to: więcej uzbrojonych ludzi w jego środowisku życia, w nocy, na halach, gdzie poszukiwanie postrzałków jest trudne, a świadków brakuje. To, że w takich warunkach odstraszanie może zamienić się w kłusownictwo, nie jest teoretycznym ryzykiem. Spośród 128 martwych wilków znalezionych w latach 1998–sierpień 2023 według programu SRF «Rundschau» 19 zostało zabitych nielegalnie lub wcześniej nielegalnie postrzelonych, czyli więcej niż co siódmy; liczby te potwierdził BAFU.

Do tego dochodzi kwestia skuteczności. Jeśli śrut gumowy działa tylko z odległości poniżej 25 metrów, jak stwierdza Rada Federalna, to patrol na rozległej hali niewiele daje. Daje natomiast niepokój wszystkim dzikim zwierzętom, które tam żyją, oraz samemu stadu.

Konfederacja sama dostarcza argument przeciwko odstrzałom

Zwraca uwagę to, co stwierdza sama Konfederacja. Według tymczasowego bilansu BAFU z końca maja 2025 roku, który Keystone-SDA podaje jako kontekst debaty, liczba rozszarpanych zwierząt gospodarskich po rekordzie z 2022 roku wróciła do poziomu z 2021 roku, co urząd tłumaczy między innymi większymi środkami finansowymi na ochronę stad. W debacie w Radzie Narodowej w czerwcu 2025 roku radny federalny Albert Rösti powiedział, że przepisy dotyczące zapobiegania szkodom wyrządzanym przez wilki zostały zaostrzone od czasu złożenia motion i że zaakceptowały je również organizacje ekologiczne.

Grupa Wolf Schweiz zgłosiła na sezon halowy 2026 około 180 rozszarpanych zwierząt gospodarskich wobec ponad 400 w roku poprzednim (SRF, 17 października 2026). Jednocześnie BAFU według swojego zestawienia z 4 października 2026 roku wydał już 39 zgód na prewencyjne regulacje, które dotyczą 37 watah w siedmiu kantonach; w 2025 roku było to według SRF 22 watahy. Jeśli ochrona stad działa, a liczba rozszarpań spada, prewencyjnym odstrzałom watah brakuje uzasadnienia. Ekolog dzikich zwierząt Raphaël Arlettaz wykazał niedawno, że odstrzał wilków wręcz pobudza rozród. Aktualny stan zabijania znajduje się w liczniku odstrzałów wilków 2026/27.

To samo posiedzenie: próg potwierdzony, zakaz polowań nocnych ma upaść

Motion w sprawie płoszenia nie była jedyną sprawą dotyczącą wilka i łowiectwa, którą UREK-S zajmowała się na tym posiedzeniu. Komisja przyjęła stosunkiem głosów 8 do 2 również motion 25.4472 Alexa Farinellego (FDP, TI), która domaga się górnego progu liczebności populacji wilka. Jest ona identyczna w treści z przekazaną już motion 25.4464 Regazziego. Inicjatywie kantonalnej Ticino 26.307 o tym samym kierunku komisja nie nadała biegu stosunkiem głosów 5 do 4 przy 1 głosie wstrzymującym się, ponieważ postulat jest już rzekomo uwzględniony. Stosunkiem głosów 9 do 0 przy 2 wstrzymujących się wnosi ponadto o przyjęcie motion 25.4541 Marianne Maret (Mitte, VS), zgodnie z którą psy pasterskie do ochrony stad mają być w przyszłości sprawdzane bezpośrednio na swojej hali, a nie w obcym otoczeniu. Ochrona stad nie jest więc odrzucana, lecz przebudowywana, podczas gdy jednocześnie w teren ma trafić więcej broni.

Niemal niezauważenie zapadła trzecia decyzja. Stosunkiem głosów 10 do 1 komisja złożyła własną motion zatytułowaną „Przepisy dotyczące polowań nocnych pozostają sprawą kantonów” (26.4710). Domaga się ona, aby „ustalanie zakazów polowań nocnych i określanie wyjątków nadal należało do kompetencji kantonów”, a artykuł 3ter rozporządzenia o łowiectwie ma zostać „odpowiednio dostosowany lub uchylony”. Zakaz polowań nocnych w lesie obowiązuje od 1 lutego 2025 roku i według komunikatu prasowego został wprowadzony na wniosek kilku kantonów oraz Konferencji ds. Lasów, Dzikich Zwierząt i Krajobrazu. Komisja „nie odrzuca zakazu co do zasady”, lecz chce pozostawić decyzję kantonom.

Zakaz polowań nocnych i tak był dziurawy: zgodnie z wyjaśnieniami BAFU i kantonalnymi przepisami wykonawczymi za noc uważa się dopiero czas od godziny po zachodzie słońca do godziny przed wschodem słońca, poza lasem zakaz nie obowiązuje, a nocne polowanie z czatowni na lisa, borsuka i kunę zimą pozostaje dozwolone także w lesie. Teraz nawet ta minimalna ochrona ma zostać z powrotem oddana kantonom, czyli tym instytucjom, w których ton tradycyjnie nadają myśliwi rekreacyjni. Dla parlamentów kantonalnych, które chcą pójść w przeciwnym kierunku, gotowy jest wzorcowy tekst przeciwko łowiectwu rekreacyjnemu o zmierzchu i w nocy.

Kontekst

Te trzy decyzje układają się we wspólny wzorzec. Narzędzia, które już istnieją, sprzedaje się jako nowe (płoszenie). Decyzje, które już zapadły, podejmuje się po raz drugi (wartość progowa). A przepisy ochronne, które dopiero co weszły w życie, ponownie poddaje się pod dyskusję (polowanie nocne). Wspólne dla wszystkich trzech jest to, że oznaczają więcej broni, większą presję łowiecką i więcej władzy decyzyjnej dla tych, którzy i tak strzelają.

Następnie zdecyduje plenum Rady Stanów. Nie jest jeszcze pewne, czy motion 23.3828 zostanie wpisany do programu sesji zimowej, która potrwa od 30 listopada do 18 grudnia 2026 r.; program sesji nie był jeszcze opublikowany 30 października. Jeśli Rada Stanów przyjmie motion, zostanie on przekazany Radzie Federalnej, a ta będzie musiała opracować zmianę ustawy.

Źródła

• Parlament.ch, komunikat prasowy UREK-S z 28 października 2026 r. dotyczący posiedzenia z 26 i 27 października 2026 r.: Genehmigung zweier Zusatzkredite für Reservekraftwerke (sekcje „Verstärkung der Wolfsregulierung” i „Nachtjagd: Kantone sollen entscheiden”)
• Curia Vista, motion 23.3828 Regazzi: stworzenie podstaw prawnych dla aktywnych środków zapobiegających atakom wilków na terenach alpejskich i pastwiskowych (treść motion, uzasadnienie, stanowisko Rady Federalnej z 30 sierpnia 2023 r.)
• Keystone-SDA via Bluewin, 28 października 2026 r.: Ständeratskommission will Wölfe vergrämen
• Parlament.ch / SDA, 19 czerwca 2025 r.: Nationalrat will Wölfe mit nicht tödlicher Munition vergrämen
• SRF, 17 października 2026: Wilki ze Schwyz pod ostrzałem, także politycznym (liczba GWS: 180 zwierząt gospodarskich, 22 watahy w 2025 r.)
• BAFU, zestawienie z 4 października 2026 r. (39 zgód, 37 watah), cytowane za licznikiem odstrzałów wilków 2026/27 Wild beim Wild
• Parlament.ch: Sessionsdaten, sesja zimowa od 30 listopada do 18 grudnia 2026 r.
• Curia Vista, motion 26.4710 UREK-S (złożony 27 października 2026 r.): przepisy dotyczące polowania nocnego pozostają w gestii kantonów
• Curia Vista, motion 25.4541 Maret: dostosowanie badania i uznawania psów do ochrony stad
• SRF „Rundschau”, 2023: Jeder siebte tote Wolf wurde gewildert (128 martwych wilków od 1998 r. do sierpnia 2023 r., 11 zabitych nielegalnie, 8 wcześniej nielegalnie postrzelonych)
• Rozporządzenie o łowiectwie (JSV), SR 922.01, art. 3ter; definicja nocy zgodnie z wyjaśnieniami BAFU i wdrożeniami kantonalnymi, np. Jagdkalender Kanton Luzern