Polowanie na lisy w Solurze: brak kontroli skuteczności, świadomy brak odpowiedzi

15 września 2026 r. IG Wild beim Wild zadała radnej rządowej kantonu Solura, Sibylle Jeker, siedem pytań dotyczących polowania na lisy. Odpowiedź nigdy nie nadeszła. Teraz wiadomo dlaczego: akta, które kanton udostępnił w odpowiedzi na nasz wniosek o wgląd w dokumenty, dowodzą świadomej decyzji. Pokazują też, że właściwy urząd nie rejestruje systematycznie przypadków konfliktów, szkód wyrządzanych przez zwierzynę ani chorób u lisów, mimo że rząd nazywa wkład polowania na lisy w rozwiązywanie konfliktów „niepodważalnym”.

Pismo odpowiedzi Urzędu ds. Lasów, Łowiectwa i Rybołówstwa (AWJF) z 5 listopada 2026 r. podpisał Mathias Muggli, kierownik działu łowiectwa i rybołówstwa. Odnosi się ono do poszczególnych punktów naszego wniosku z 5 października 2026 r. Dołączono do niego wewnętrzną korespondencję mailową oraz statystykę łowiecką i statystykę zwierząt padłych z lat 2020–2025 na poziomie obwodów łowieckich (Hegering). Pismo i korespondencję mailową dokumentujemy w całości: Odpowiedź AWJF z 5 listopada 2026 r. (PDF).

„Rezygnuje się z pisma z odpowiedzią”

Naszego listu otwartego do radnej rządowej Jeker kanton nie przeoczył. 16 września 2026 r. sekretariat departamentu gospodarki (VWD) założył w systemie zarządzania sprawami zadanie, zaktualizowane przez Kristinę Gertsch i przydzielone Corinne Bögli z AWJF. Jego tytuł: „AWJF: przygotować projekt odpowiedzi RR SJ do «IG Wild beim Wild»”. Urząd miał zatem opracować projekt odpowiedzi dla radnej rządowej Sibylle Jeker (RR SJ).

Żadnej nie wysłano. 21 września 2026 roku o godz. 13.11 Silvia Nietlispach, według organigramu zastępczyni szefa AWJF, napisała do Reginy Steffen z Departamentu Gospodarki: «Rolf i ja omówiliśmy dziś tę sprawę z RR SJ. Rezygnuje się z odpowiedzi pisemnej.» Rolf to Rolf Manser, szef AWJF. Steffen ma odnotować sprawę jako załatwioną. Kopię tych linijek otrzymali Rolf Manser, sekretarz departamentu Peter Studer, Corinne Bögli oraz Mark Struch i Christine Wenger z jednostek ds. łowiectwa i rybołówstwa w AWJF.

Niecałą godzinę później Regina Steffen potwierdziła, że zamknęła sprawę «zgodnie z decyzją RR SJ». O godz. 15.18 Silvia Nietlispach przekazała całą korespondencję do wiadomości Corinne Bögli i Christine Wenger. Termin naszego pisma upłynął 29 września. Decyzję o jego zignorowaniu radna rządowa podjęła osobiście osiem dni wcześniej.

Także Glarus, Uri i Appenzell Ausserrhoden nie odpowiedziały jeszcze na nasze pytania dotyczące polowań na lisy (Cztery rządy kantonalne pozostawiają 30 pytań bez odpowiedzi). Wnioski o wgląd w akta są tam nadal w toku: Appenzell Ausserrhoden zapowiedział przesłanie dostępnych dokumentów do 13 listopada 2026 roku, a rząd Glarus przekazał wniosek 20 października do Departamentu Budownictwa i Środowiska. W Solothurn natomiast milczenie jest już udokumentowane na piśmie jako decyzja.

Pismo z 5 listopada nie jest zatem odpowiedzią na list otwarty, lecz na nasz osobny wniosek o wgląd w akta. Wydane dokumenty rzucają jednak światło na kluczowe punkty naszych siedmiu pytań: przypadki konfliktów, szkody łowieckie i choroby nie są systematycznie rejestrowane. Jako podstawy urząd wymienia stanowisko JagdSchweiz oraz uchwałę rządu kantonalnego w sprawie polowań w norach. Szacunku kosztów rzekomo zbyt drogiego zarządzania populacją lisów nie przedstawia. Bez odpowiedzi pozostaje zwłaszcza to, jakie wymierne cele ma spełniać regularne polowanie na lisy w kantonie i jak sprawdza się jego skuteczność.

Jako podstawa: dokument stowarzyszenia i uchwała z 2018 roku

Zapytaliśmy o wszystkie sprawozdania, notatki służbowe i analizy danych, na których opiera się odrzucenie petycji Pascala Wolfa z 14 września 2026 roku. Odpowiedź urzędu: podstawą jest stanowisko w sprawie polowań na lisy opracowane przez JagdSchweiz, czyli organizację parasolową myśliwych rekreacyjnych. Do tego dochodzi uchwała rządu kantonu z 2018 roku dotycząca polowań w norach. Żadnych własnych sprawozdań, analiz ani notatek służbowych urząd nie wymienia.

JagdSchweiz nie jest niezależną instytucją fachową, lecz organizacją reprezentującą interesy swoich członków. Reprezentuje myśliwych rekreacyjnych, czyli dokładnie tych, którzy chcą strzelać do lisów. Uchwała rządu kantonu z 2018 roku dotyczy wyłącznie polowań w norach. Jako merytoryczną podstawę rzekomych korzyści z polowań na lisy w ogóle urząd podaje zatem wyłącznie dokument tej organizacji, a własnej kantonalnej analizy skutków nie przedstawia. Rząd, który tak postępuje, pozwala zainteresowanym oceniać ich własne hobby.

Na pytanie, jaką literaturę z zakresu biologii dzikich zwierząt skonsultowano przed odrzuceniem petycji oraz jaka korespondencja toczyła się z JagdSchweiz lub kantonalnymi organizacjami łowieckimi, urząd odsyła jedynie do tej odpowiedzi. Niezależnej literatury nie wymienia. Czy istnieje korespondencja ze związkami myśliwych rekreacyjnych, pismo pozostawia otwarte.

Co sądzić o dokumencie JagdSchweiz, przedstawiliśmy szczegółowo: JagdSchweiz argumentuje przeciwko sobie oraz w dossier Polowanie na lisy bez faktów: jak JagdSchweiz wymyśla problemy. Sama organizacja przyznaje w nim, że obecne polowania ledwie ograniczają liczebność lisów.

Szkody i choroby nie są systematycznie rejestrowane

Rząd uzasadniał polowania na lisy lokalnym rozwiązywaniem konfliktów, zapobieganiem szkodom wyrządzanym przez dzikie zwierzęta i zwalczaniem epizootii, a ich wkład określił jako „niepodważalny”. Chcieliśmy wiedzieć, na czym się to opiera: na jakich zgłoszeniach od mieszkańców, szkodach w zwierzętach gospodarskich i drobiu, odszkodowaniach za szkody łowieckie, wynikach badań w kierunku świerzbu, nosówki i tasiemca lisiego.

Odpowiedź AWJF jest w obu przypadkach taka sama. Przypadki konfliktów i szkody wyrządzane przez lisy nie są systematycznie rejestrowane. Urząd nie rejestruje też ani nie bada systematycznie chorób u lisów.

Mimo to się strzela. Według statystyki łowieckiej myśliwi rekreacyjni z Solury odstrzelili w 2024 roku 866 lisów, a kolejne 572 zarejestrowano jako padłe (Zatrzymać polowania na lisy: napisz do Rady Kantonu Solury). Bez systematycznej rejestracji nie da się zweryfikować ani skali szkód i chorób, ani rzekomego skutku polowań na lisy.

Monitoring: „brak zlecenia politycznego”

We wrześniu rząd napisał, że monitoring jako podstawa planowania łowieckiego jest „nie do zrealizowania przy rozsądnym nakładzie personelu i kosztów". Zapytaliśmy o szacunki kosztów i analizy, na których opiera się to stwierdzenie.

Nie ma żadnych. Urząd pisze, że wypowiedź była „co najwyżej zbyt niejasna". Chodziło rzekomo o kompleksowe, naukowo uzasadnione zarządzanie populacją lisa, a to byłoby kosztowne. Ponieważ w sprawie lisa „nie ma politycznego zlecenia", nie przeprowadzono „żadnych dalszych analiz". Uzasadnienie kosztowe nie opiera się więc na żadnym szacunku kosztów.

Kanton Zug pokazuje, że naukowa ocena stanu wyjściowego może opierać się również na dostępnej literaturze i istniejącej statystyce łowieckiej. Dokładnie tak powstał tamtejszy raport fachowy SWILD, bez bieżącego monitoringu populacji (Zatrzymać polowanie na lisy: Zug).

Raport SWILD był dostępny od sierpnia

Dokładnie ten raport był znany w Solothurn. 4 sierpnia 2026 r. Konferencja Administratorów Łowiectwa i Rybołówstwa (JFK) przekazała swoim członkom raport SWILD. W AWJF rozesłano go „do wiadomości". Około sześć tygodni później petycję odrzucono. Jedyny przypis w piśmie z odpowiedzią odsyłał do stanowiska JagdSchweiz. Czy i jak raport SWILD został przeanalizowany, odpowiedź urzędu pozostawia otwarte. Raport badaczy dzikich zwierząt Claudii Kistler i Fabio Bontadiny dochodzi do wniosku, że obecne polowanie na lisy nie reguluje populacji w sposób zrównoważony i nie poprawia zwalczania chorób zakaźnych.

Polowanie w norach: w 2018 r. „podrzędne", do dziś dozwolone

Drugą podstawą, którą wskazuje urząd, jest uchwała Rady Rządowej nr 2018/52 z 16 stycznia 2018 r.. Dotyczy ona zlecenia frakcji SP/Junge SP w sprawie zakazu polowania w norach. Zlecenie odwoływało się do kantonalnych badań z lat 2000–2004: tylko 0,6 procent odstrzelonych wówczas lisów upolowano podczas polowania w norach.

W swoim stanowisku rząd sam stwierdził, że polowanie w norach ma w kantonie podrzędne i malejące znaczenie. Mimo to odrzucił zakaz, podając godne uwagi uzasadnienie: psy myśliwskie i tak same z siebie wypędzają lisy z nor, także podczas polowań ruchomych. 4 lipca 2018 r. Rada Kantonalna uznała zlecenie za niezasadne.

Uchwała broniąca rzadko stosowanej metody łowieckiej jest dziś jedną z dwóch podstaw, na które kanton powołuje się, odrzucając wniosek. Zurych, Turgowia, Berno, Bazylea-Okręg oraz Vaud zakazały polowania w norach lub mocno je ograniczyły. Fundacja Zwierzę w Prawie (TIR) doszła w 2010 roku w opinii prawnej sporządzonej na zlecenie Szwajcarskiej Ochrony Zwierząt STS do wniosku, że polowanie w norach według ustawy o ochronie zwierząt wielokrotnie wyczerpuje znamiona znęcania się nad zwierzętami. TIR domaga się jak najszybszego skreślenia przepisów, które otwierają drogę polowaniu w norach (Czym jest polowanie na jamniki i dlaczego jest kontrowersyjne?). Nawet JagdSchweiz napisał w 2022 roku, że polowanie w norach jest już prawie niestosowane, a w 2025 roku nazwał je niezbędnym.

Komentarz: milczenie jako decyzja

Komentarz IG Wild beim Wild: Rząd, który nazywa łowiectwo rekreacyjne „bezsprzecznie” pożytecznym, musi umieć powiedzieć, na czym się opiera. Udostępnione dokumenty nie zawierają w tej kwestii żadnego możliwego do zweryfikowania bilansu skuteczności. Własny urząd nie zbiera systematycznie danych o szkodach i chorobach, nie zlecił analizy kosztów, a obecny raport fachowy SWILD, według własnych słów, rozesłał jedynie do wiadomości. Gdy zapytaliśmy o to, nie przyznano się do luki. Postanowiono nie odpowiadać. Decyzję przekazano dalej w departamencie i w urzędzie i administracyjnie zamknięto sprawę. W udostępnionej korespondencji mailowej nie udokumentowano żadnego sprzeciwu. Dokumenty nie wykazują weryfikowalnego celu ani kontroli skuteczności polowań na lisy. Kanton mimo to pozwala, by ta rozrywka trwała dalej, rok po roku z setkami zabitych lisów.

Pasuje do tego forma. Statystykę łowiecką i statystykę zwierząt padłych kół łowieckich urząd przesłał nie jako plik, lecz jako stos kilkuset stron papieru. Akurat urząd odpowiedzialny za las i dzikie zwierzęta mógłby przesłać te dane jednym mailem. Ochrona środowiska zaczyna się również przy własnej drukarce.

Co dalej

Na pytanie o korespondencję z JagdSchweiz i kantonalnymi organizacjami łowieckimi urząd nie odpowiedział. IG Wild beim Wild rozważa złożenie w tej sprawie wniosku o postępowanie mediacyjne do Pełnomocnika ds. informacji i ochrony danych kantonu Solura.

Co możesz zrobić: ostatecznie zdecyduje polityka, a nie urząd. Napisz bezpośrednio do członków Rady Kantonalnej Solury, najlepiej osobiście i własnymi słowami. Wzór listu, dane i adresy kontaktowe znajdziesz na stronie Zatrzymać polowania na lisy: napisz do Rady Kantonu Solury. Przegląd wszystkich kantonów oferuje kampania Koniec z polowaniem na lisy.