Vossenjacht in Solothurn: geen effectcontrole, bewust geen antwoord

Op 15 september 2026 stelde de IG Wild beim Wild regeringsraad Sibylle Jeker van Solothurn zeven vragen over de vossenjacht. Een antwoord kwam er nooit. Nu is duidelijk waarom: de dossiers die het kanton naar aanleiding van ons verzoek om inzage heeft verstrekt, bewijzen een bewuste beslissing. En ze laten zien dat het bevoegde bureau conflictgevallen, wildschade en ziekten bij vossen niet systematisch registreert, terwijl de regering de bijdrage van de vossenjacht aan conflictoplossing "onbetwistbaar" noemt.

Het antwoord van het Amt für Wald, Jagd und Fischerei (AWJF) van 5 november 2026 is ondertekend door Mathias Muggli, afdelingshoofd Jacht en Visserij. Het gaat in op de afzonderlijke punten van ons verzoek van 5 oktober 2026. Bijgevoegd zijn een interne mailwisseling en de jacht- en vallwildstatistiek van de jaren 2020 tot 2025 op het niveau van de Hegering. De brief en de mailwisseling documenteren wij volledig: Antwoord van het AWJF van 5 november 2026 (PDF).

"Er wordt afgezien van een antwoordbrief"

Onze open brief aan regeringsraad Jeker heeft het kanton niet over het hoofd gezien. Op 16 september 2026 opende het departementssecretariaat van het Volkswirtschaftsdepartement (VWD) hiervoor een taak in het zaakbeheersysteem, bijgewerkt door Kristina Gertsch en toegewezen aan Corinne Bögli van het AWJF. De titel: "AWJF: antwoordvoorstel RR SJ aan 'IG Wild beim Wild' voorbereiden". Het bureau moest dus een conceptantwoord voor regeringsraad Sibylle Jeker (RR SJ) opstellen.

Er is er nooit een verstuurd. Op 21 september 2026 om 13.11 uur schreef Silvia Nietlispach, volgens het organigram plaatsvervangend chef van het AWJF, aan Regina Steffen van het Volkswirtschaftsdepartement: «Rolf en ik hebben deze zaak vandaag besproken met RR SJ. Er wordt van een antwoordbrief afgezien.» Rolf is Rolf Manser, de chef van het AWJF. Steffen moet de zaak als afgehandeld noteren. De regels gingen in kopie naar Rolf Manser, departementssecretaris Peter Studer, Corinne Bögli en naar Mark Struch en Christine Wenger van de afdelingen Jacht en Visserij van het AWJF.

Bijna een uur later bevestigde Regina Steffen dat zij de zaak had afgesloten «zoals door RR SJ besloten». Om 15.18 uur stuurde Silvia Nietlispach het verloop ter kennisgeving door aan Corinne Bögli en Christine Wenger. De termijn van onze brief liep op 29 september af. Het besluit om die te laten verstrijken had de regeringsraad zelf acht dagen eerder genomen.

Ook Glarus, Uri en Appenzell Ausserrhoden hebben onze vragen over de vossenjacht nog niet beantwoord (Vier kantonregeringen laten 30 vragen onbeantwoord). De verzoeken om inzage in de dossiers zijn daar nog in behandeling: Appenzell Ausserrhoden heeft aangekondigd de beschikbare stukken uiterlijk 13 november 2026 toe te sturen, de Glarner regering heeft het verzoek op 20 oktober doorgestuurd naar het Departement Bau und Umwelt. In Solothurn daarentegen is het stilzwijgen nu schriftelijk vastgelegd als besluit.

De brief van 5 november is daarom geen antwoord op de open brief, maar op ons afzonderlijke verzoek om inzage in de dossiers. De verstrekte stukken werpen niettemin licht op kernpunten van onze zeven vragen: conflictgevallen, wildschade en ziekten worden niet systematisch geregistreerd. Als grondslagen noemt het ambt het standpuntpapier van JagdSchweiz en een regeringsbesluit over de holenjacht. Een kostenraming voor het zogenaamd te dure vossenbeheer legt het niet over. Onbeantwoord blijft met name welke meetbare doelen de reguliere vossenjacht in het kanton moet bereiken en waaraan de werking ervan wordt getoetst.

Als grondslag: een verenigingspapier en een besluit uit 2018

We hadden gevraagd naar alle rapporten, aantekeningen en data-analyses waarop de afwijzing van de petitie van Pascal Wolf van 14 september 2026 is gebaseerd. Het antwoord van het bureau: de basis is het standpuntpapier over de vossenjacht van JagdSchweiz, de koepelorganisatie van de recreatieve jagers. Daarbij komt een regeringsbesluit uit 2018 over de burchtjacht. Eigen rapporten, analyses of aantekeningen noemt het bureau niet.

JagdSchweiz is geen onafhankelijke vakinstantie, maar een belangenorganisatie. Zij vertegenwoordigt de recreatieve jagers, dus precies degenen die vossen willen afschieten. Het regeringsbesluit uit 2018 gaat uitsluitend over de burchtjacht. Voor het beweerde nut van de vossenjacht als geheel noemt het bureau dus als enige inhoudelijke basis het papier van deze organisatie; een eigen kantonale effectanalyse noemt het niet. Een regering die zo te werk gaat, laat de betrokkenen hun eigen hobby beoordelen.

Ook op de vraag welke wildbiologische literatuur vóór de afwijzing is geraadpleegd en welke correspondentie er was met JagdSchweiz of kantonale jachtorganisaties, verwijst het bureau alleen naar dit antwoord. Onafhankelijke literatuur wordt niet genoemd. Of er correspondentie is met de verenigingen van recreatieve jagers, laat de brief in het midden.

Wat er van het papier van JagdSchweiz te denken valt, hebben we uitgebreid uiteengezet: JagdSchweiz argumenteert tegen zichzelf en in het dossier Vossenjacht zonder feiten: Hoe JagdSchweiz problemen verzint. De organisatie erkent daarin zelf dat de huidige bejaging de vossenpopulatie nauwelijks beperkt.

Schade en ziekten worden niet systematisch geregistreerd

De regering had de vossenjacht gerechtvaardigd met lokale conflictoplossing, schadepreventie en bestrijding van dierziekten, en de bijdrage daaraan «onmiskenbaar» genoemd. Wij wilden weten waarop dat berust: op welke meldingen uit de bevolking, schade aan landbouwhuisdieren en pluimvee, vergoedingen voor wildschade, bevindingen over schurft, hondenziekte en vossenlintworm.

Het antwoord van het AWJF is beide keren hetzelfde. Conflictgevallen en wildschade door vossen worden niet systematisch geregistreerd. Ook ziekten bij vossen registreert en onderzoekt het bureau niet systematisch.

Toch wordt er geschoten. Volgens de jachtstatistiek schoten recreatieve jagers in Solothurn in 2024 866 vossen af, nog eens 572 werden geregistreerd als verongelukt of dood aangetroffen wild (Vossenjacht stoppen: schrijf de Kantonsrat Solothurn aan). Zonder systematische registratie kunnen noch de omvang van schade en ziekten, noch de beweerde werking van de vossenjacht worden getoetst.

Monitoring: «geen politieke opdracht»

In september had de regering geschreven dat een monitoring als basis voor de jachtplanning «niet bij benadering met een redelijke inzet van personeel en kosten te realiseren» zou zijn. Wij hebben gevraagd naar de kostenramingen en onderzoeken waarop deze uitspraak is gebaseerd.

Die zijn er niet. De uitspraak was «hooguit niet duidelijk genoeg», schrijft het bureau. Bedoeld was een omvattend, wetenschappelijk onderbouwd vossenbeheer, en dat zou duur zijn. Omdat er voor de vos «politiek geen opdracht» bestaat, zijn «geen verdere onderzoeken» uitgevoerd. De kostenmotivering berust dus op geen enkele kostenraming.

Het kanton Zug laat zien dat een wetenschappelijke stand van zaken ook kan worden opgebouwd op basis van bestaande literatuur en de bestaande jachtstatistiek. Precies zo is het daar geldende deskundigenrapport van SWILD tot stand gekomen, zonder lopende populatiemonitoring (Stop de vossenjacht: Zug).

Het SWILD-rapport lag er al sinds augustus

Precies dit rapport was in Solothurn bekend. Op 4 augustus 2026 stuurde de Jagd- und Fischereiverwalter-Konferenz (JFK) het SWILD-rapport naar haar leden. Bij het AWJF werd het «ter kennisneming» rondgestuurd. Ongeveer zes weken later werd de petitie afgewezen. De enige voetnoot in het antwoord verwees naar het standpuntenpapier van JagdSchweiz. Of en hoe het SWILD-rapport is beoordeeld, laat het antwoord van het bureau in het midden. Het rapport van de wildonderzoekers Claudia Kistler en Fabio Bontadina concludeert dat de huidige vossenjacht de populatie niet duurzaam reguleert en de bestrijding van ziekten niet verbetert.

Holenjacht: in 2018 «ondergeschikt», tot op heden toegestaan

De tweede basis die het bureau noemt is het regeringsraadsbesluit nr. 2018/52 van 16 januari 2018. Dit behandelt een opdracht van de fractie SP/Junge SP voor een verbod op de holenjacht. De opdracht verwees naar kantonale onderzoeken uit de jaren 2000 tot 2004: slechts 0,6 procent van de geschoten vossen werd toen bij de holenjacht gedood.

In haar standpunt stelde de regering zelf vast dat de holenjacht in het kanton een ondergeschikte en afnemende betekenis heeft. Een verbod wees ze desondanks af, met een opmerkelijke motivering: de jachthonden zouden vossen sowieso op eigen initiatief uit de hol jagen, ook bij drijfjachten. Op 4 juli 2018 verklaarde de Kantonsraad de opdracht niet-erheblijk.

Een besluit dat een nauwelijks gebruikte jachtmethode verdedigt, is vandaag een van de twee grondslagen die het kanton noemt voor zijn afwijzing. Zürich, Thurgau, Bern, Basel-Landschaft en Waadt hebben de holenjacht verboden of sterk beperkt. De Stiftung für das Tier im Recht (TIR) kwam in 2010 in een juridisch advies in opdracht van de Schweizer Tierschutz STS tot de conclusie dat de holenjacht volgens de Tierschutzgesetz (Zwitserse dierenwelzijnswet) meerdere keren aan het strafbare feit van dierenmishandeling voldoet. De TIR eist dat de voorschriften die de weg vrijmaken voor de holenjacht zo snel mogelijk worden geschrapt (Wat is de vossenjacht in de bouw en waarom is deze omstreden?). Zelfs JagdSchweiz schreef in 2022 dat de holenjacht nauwelijks nog wordt bedreven, en noemde haar in 2025 onmisbaar.

Commentaar: zwijgen als besluit

Commentaar van IG Wild beim Wild: Een regering die een recreatieve jacht 'onbetwistbaar' nuttig noemt, moet kunnen zeggen waarop zij zich baseert. De vrijgegeven stukken bieden daarvoor geen controleerbare effectbalans. Het eigen bureau registreert schade en ziekten niet systematisch, heeft geen kosten onderzocht en heeft het voorliggende SWILD-rapport naar eigen zeggen ter kennisgeving verspreid. Toen wij navraag deden, werd er geen lacune erkend. Er werd besloten niet te antwoorden. Dat besluit werd binnen het departement en het bureau doorgegeven en administratief afgerond. Een tegenspraak is in de vrijgegeven e-mailwisseling niet gedocumenteerd. Een controleerbare doelstelling en effectcontrole van de vossenjacht tonen de stukken niet. Het kanton laat de hobby desondanks doorlopen, jaar na jaar met honderden dode vossen.

De vorm past daarbij. De jacht- en valwildstatistiek van de Hegeringe stuurde het bureau niet als bestand, maar als stapel van enkele honderden pagina's papier. Juist het bureau dat verantwoordelijk is voor bos en wilde dieren had de gegevens met één e-mail kunnen verzenden. Milieubescherming begint ook bij de eigen printer.

Hoe het verdergaat

De vraag naar de correspondentie met JagdSchweiz en de kantonnale jachtorganisaties heeft het bureau niet beantwoord. IG Wild beim Wild overweegt hiervoor bij de Beauftragte für Information und Datenschutz van het kanton Solothurn een schikkingsprocedure aan te vragen.

Wat jij kunt doen: Uiteindelijk beslist de politiek, niet het bureau. Schrijf de leden van de Solothurnse Kantonsrat rechtstreeks, het liefst persoonlijk en in je eigen woorden. Een modelbrief, cijfers en contactgegevens vind je op de pagina Vossenjacht stoppen: schrijf de Kantonsrat Solothurn aan. Het overzicht van alle kantons biedt de campagne Einde aan de vossenjacht.