Colorado: kiezers wijzen grondwettelijk recht op recreatieve jacht af

De stemgerechtigden in de Amerikaanse staat Colorado hebben op 3 november 2026 Amendment 83 verworpen. Het grondwetsartikel zou een recht op jagen en vissen in de staatsgrondwet hebben vastgelegd en de recreatieve jacht hebben aangewezen als favoriete methode om wildbestanden te reguleren. Volgens voorlopige resultaten stemde ongeveer 55 procent tegen het voorstel. Bij de tussenstand van 4 november meldde 9News 55,15 procent nee (1.176.669 stemmen) en 44,85 procent ja (956.899 stemmen). Voor aanvaarding was 55 procent ja nodig geweest.

Wat Amendment 83 eiste

Volgens het officiële stemboekje van het parlement (Blue Book) zou het recht gelden voor 'traditionele methoden' en alle door de staat beheerde soorten omvatten, met uitzondering van niet-bejaagbare soorten, bedreigde soorten en soorten waarvan de bejaging door federaal recht verboden is. De staat zou de recreatieve jacht alleen nog mogen beperken als dat 'noodzakelijk' is voor wetenschappelijk onderbouwde wildbescherming en wildbeheer, voor de openbare veiligheid of om toekomstige mogelijkheden voor recreatieve jacht en visserij te behouden.

De voorstanders benadrukten dat het voorstel geen enkele geldende wet opheft. De tegenstanders zagen juist in het woord «noodzakelijk» het gevaar: toekomstige beperkingen, zoals het verbod op een jachtmethode of lagere afschotquota, hadden op deze grondwettelijke basis kunnen worden aangevochten. Welke gevolgen dat voor afzonderlijke beschermingsmaatregelen zou hebben gehad, zou afhankelijk zijn geweest van de uitleg door de rechtbanken. De dierenwelzijnsorganisatie Humane World for Animals waarschuwde dat trofeejagers hierdoor een grondwettelijke basis zouden krijgen om beschermingsbepalingen aan te vechten. Recreatieve jacht en visserij waren in Colorado al wettelijk toegestaan. Het voorstel had ze bovendien op grondwettelijk niveau verankerd en zo de drempels voor toekomstige beperkingen kunnen verhogen.

Wie achter het voorstel zat

Het initiatief was ingediend door een conservatief advocatenkantoor. De grootste geldschieter was de Theodore Roosevelt Conservation Alliance. Verder kwamen er bijdragen van Safari Club International, de Congressional Sportsmen’s Foundation, de Rocky Mountain Elk Foundation en van een bouwondernemer en trofeejager uit Weld County, zoals de zender HPPR meldde. Tot eind oktober kwam er volgens Colorado Politics circa 2,5 miljoen dollar bijeen voor de ja-campagne. Wayne Pacelle van Animal Wellness Action sprak volgens Colorado Politics na de stemming van dat de trofeejagers de tegenstanders met meer dan een factor drie hadden overtroffen.

Safari Club International is geen onbekende. Het heeft een miljoen pond gestoken in de strijd tegen het Britse importverbod voor jachttrofeeën en heeft samen met de Rocky Mountain Elk Foundation beroep aangetekend tegen de door de rechter opgelegde bescherming van de grijze wolven. Op de jaarlijkse conferenties worden honderden trofeejachten geveild.

De voorgeschiedenis: wolf en poema aan de stembus

Colorado beslecht al jaren vragen over wilde dieren via de stembus. In 2020 koos het stemvolk met een kleine meerderheid voor de herintroductie van de wolf, in 2024 verwierp het een verbod op de recreatieve jacht op poema en rode lynx; de in het voorstel eveneens genoemde Canadese lynx is in Colorado sowieso beschermd. Al in de jaren negentig had de staat klemmen en het aanlokken van beren met lokaas verboden. De voorstanders van Amendment 83 noemden dergelijke volksinitiatieven, wetsvoorstellen en besluiten van de commissie voor wilde dieren openlijk een bedreiging voor de recreatieve jacht. Het voorstel was daarmee een poging om toekomstige stemmingen ten gunste van wilde dieren te bemoeilijken voordat ze zelfs maar plaatsvinden.

Opvallend: ook een deel van de recreatieve jagers en vissers zelf bestreed het voorstel. De groep Colorado Hunters and Anglers for Sensible Wildlife Conservation zag de afwijzing als teken van hoe belangrijk de inwoners van Colorado hun wilde dieren vinden.

Onderdeel van een landelijke campagne

Sinds 1996 hebben 24 Amerikaanse staten een recht op jagen en vissen in hun grondwet opgenomen. Het laatst stemde Florida in 2024 in met ongeveer 67 procent. Dergelijke voorstellen worden gesteund door nationale organisaties zoals de Congressional Sportsmen’s Foundation, die ook in Colorado geld investeerde. Dat de staat met zijn actieve beleid voor wilde dieren aan de stembus nee zegt, is voor deze campagne een duidelijke tegenslag.

Ook in Europa wordt geprobeerd de recreatieve jacht juridisch op te waarderen. Italiës «Sparatutto»-wet wil de recreatieve jacht in de toekomst ook met 'tradities' rechtvaardigen, hoewel dierenwelzijn sinds 2022 in de Italiaanse grondwet staat. Hoe rechters kunnen tegensturen, laat het vonnis zien waarmee een bestuursrechter de recreatieve jacht op heel Sicilië stopzette.

En in Zwitserland?

In Zwitserland is de recreatieve jacht geen grondrecht. De bondsgrondwet eist daarentegen dat rekening wordt gehouden met de waardigheid van het schepsel. Het stemvolk verwierp op 27 september 2020 de herziene jachtwet, en het kanton Genève schafte de recreatieve jacht in 1974 via een referendum af (Genève en het jachtverbod). Open blijft daarentegen of grondeigenaren de recreatieve jacht op hun land om gewetensredenen mogen verbieden. Het kanton Bern ontkent dat tot nu toe, zoals onze analyse over gewetensvrijheid en recreatieve jacht laat zien.

Commentaar: Een hobby hoort niet in de grondwet

Amendment 83 wilde een reeds toegestane vrijetijdsbesteding een grondwettelijk voorrecht geven. Wie de recreatieve jacht als 'voorkeursmethode' van het beheer van wilde dieren vastlegt, bemoeilijkt toekomstige koerswijzigingen, ook als nieuwe wetenschappelijke inzichten voor andere oplossingen pleiten. Een grondwet is moeilijker te wijzigen dan een wet, en precies daarop speelden de verenigingen in. Dat miljoenen dollars van nationale jachtverenigingen daarvoor niet volstonden, is een goed teken. De stemgerechtigden in Colorado hebben begrepen dat wilde dieren van iedereen zijn en niet van degenen die erop willen schieten.