Tessijnse wolfmotie: al de eerste aanval moet afschot mogelijk maken

Een nieuwe motie in de Tessijnse Grote Raad eist dat op alpenweiden die als «niet te beschermen» zijn ingedeeld, al de eerste aanval op vee als aanzienlijke schade kan gelden. Op deze categorie komt ongeveer 47 procent van de door het kanton geregistreerde gedode of dodelijk gewonde landbouwdieren. De motie «Alpeggi non proteggibili, che non suoni la campana a morto!» werd op 6 november 2026 ingediend door Sem Genini en Roberta Soldati, samen met 16 andere raadsleden, zoals tio.ch bericht. Vrij vertaald: voor de niet te beschermen alpenweiden mag niet de doodsklok luiden.

Wat de motie eist

De indieners richten vier eisen aan de Staatsraad:

• Alle extra kosten die veehouders maken door voorgeschreven beschermingsmaatregelen moeten voor 100 procent worden vergoed, van omheiningen en personeel tot gezondheidsgevolgen voor de kuddes.
• Voordat een alpenweide voortijdig moet worden ontruimd, moet het kanton wolven afschieten of verjagen.
• De kantonale landbouwvoorlichting moet al aan het begin van het seizoen uitwijkmogelijkheden voor het vee beschikbaar stellen.
• De Staatsraad moet zich in Bern ervoor inzetten dat op niet te beschermen alpenweiden al na de eerste aanval («prima predazione») een «danno rilevante» wordt erkend en dat alle aanvallen worden meegeteld voor de proactieve regulering van de roedels.

Achter de motie staan twee bekende namen. Roberta Soldati is voorzitter van de «Associazione per la protezione del territorio dai grandi predatori», Sem Genini komt van de Tessijnse boerenbond. In het 'Corriere del Ticino' noemde Soldati begin oktober als streefgetal voor wolven in Ticino «zero», Genini vond nul eveneens juist. Wij hebben dat vastgelegd in de Tessin-Ticker.

De kritiek van de indieners op het noodplan

Volgens de indieners van de motie kunnen op alpen die niet te beschermen zijn na een eerste geval van doodgebeten vee nachtkralen en kortere weideperiodes worden opgelegd. Na een tweede aanval overdag zou voortdurende bewaking door een herder verplicht zijn, na de derde het ontruimen van de alp. De indieners werpen tegen: «Se le misure di emergenza fossero ragionevolmente applicabili in un alpeggio non proteggibile, allora non sarebbe un alpeggio non proteggibile, bensì proteggibile!» Als de noodmaatregelen op een niet te beschermen alp redelijkerwijs haalbaar zouden zijn, zou die alp dus juist wel te beschermen zijn.

Verder bekritiseren zij dat voor afschot een schadedrempel geldt, die in de motie wordt genoemd als zes gedode landbouwhuisdieren in vier maanden, terwijl de eisen aan dierhouders worden geactiveerd door het aantal aanvallen. Ook wijzen zij erop dat gedode dieren niet worden vergoed en niet meetellen voor de afschotdrempel als voorgeschreven maatregelen niet zijn uitgevoerd. De motie waarschuwt bovendien dat sommige aanvallen mogelijk helemaal niet worden gemeld om extra eisen te vermijden. Dat zou de statistiek vertekenen waarop het kanton zich bij afschot baseert.

Wat de cijfers van het kanton laten zien

De statistiek over doodgebeten dieren van het Ufficio della caccia e della pesca, met peildatum 30 oktober 2026, schrijft van januari tot oktober 46 incidenten met 131 gedode of dodelijk gewonde landbouwhuisdieren aan de wolf toe. Slechts zes daarvan waren adequaat beschermd. 61 stierven in situaties waarin het kanton bescherming als niet haalbaar beoordeelt, 48 bij onvoldoende bescherming en 13 bij onvoldoende bescherming wegens «overmacht». Bij drie dieren ontbreekt een vermelding over de beschermingsstatus. De uitsplitsing hebben wij behandeld in het artikel «Wolfsaanvallen in Ticino: slechts 6 van 131 dieren waren beschermd» gedocumenteerd.

De motie richt zich daarmee op een categorie die een aanzienlijk deel van de gedocumenteerde verliezen uitmaakt. Hoe deze verliezen over de 46 incidenten zijn verdeeld, blijkt niet uit de aantallen dieren.

Dat «niet haalbaar te beschermen» niet noodzakelijk betekent dat er helemaal geen bescherming mogelijk is, laat de Alpe Bri/Ninagn zien: volgens onze eerdere berichtgeving beschermt de herder daar zijn circa 360 schapen ondanks de overeenkomstige indeling door het kanton met kuddebeschermingshonden, omheiningen en een nachtkraal. Waarom op veel alpen eerder personeel dan topografie ontbreekt, beschrijft ons artikel «Herderstekort op de alpen: wie beschermt de kuddes?».

Het tweede initiatief binnen twee weken

De motie volgt kort op een andere beslissing. Op 26 oktober keurde de Grote Raad volgens tio.ch met 59 tegen 14 stemmen, bij twee onthoudingen, het meerderheidsrapport goed over een eerdere motie van Roberta Soldati en 21 andere raadsleden. De Staatsraad moet het kantonale noodplan voor de Alpen aanscherpen met effectievere maatregelen. Verantwoordelijk is sinds oktober Piero Marchesi (UDC), aan wie de Staatsraad volgens RSI het Dipartimento del territorio heeft toegewezen. De indieners wijzen bovendien op bijna 12.000 handtekeningen voor de Tessiner Alpen, die in 2025 aan de kantonsregering en in mei 2026 in Bern zijn overhandigd.

Geselecteerde en opgeleide recreatieve jagers maken in Ticino al deel uit van het kantonale wolvenprogramma. Zoals de 'Corriere del Ticino' in juni meldde, voorziet het programma naast een startbijdrage van 300 frank en een vergoeding van 30 frank per uur in een premie van 500 frank voor elk afschot dat voldoet aan de inzetvoorschriften. Wij hebben dit geduid in het artikel «500 frank per wolf». Wat kuddebescherming kan bereiken en waar het faalt, laat het dossier zien «Kuddebescherming Zwitserland: wat werkt en wat faalt».

Duiding van de redactie

De motie raakt een serieus probleem: extra beschermingsvoorschriften waarvan de ondertekenaars de praktische uitvoerbaarheid en financiering in twijfel trekken. De eis om de voorgeschreven extra kosten volledig te vergoeden is begrijpelijk.

Tegelijkertijd wil de motie de drempel voor ingrepen tegen wolven verder verlagen: op alpen die als niet beschermbaar zijn ingedeeld, zou al de eerste roofincident als aanzienlijke schade kunnen gelden. Bovendien moeten alle aanvallen daar worden meegeteld voor de proactieve regulering van de roedels. Zo zouden verliezen in situaties waarin bescherming als onredelijk geldt, gemakkelijker als motivering voor afschot kunnen worden gebruikt. Volgens de redactie dreigt hierdoor een perverse prikkel: de indeling als «niet beschermbaar» zou politiek aantrekkelijker kunnen worden dan investeren in beschermingsmaatregelen.

Wanneer de indieners zelf waarschuwen dat slachtoffers uit angst voor voorschriften zouden kunnen worden verzwegen, pleit dat niet voor sneller afschot, maar voor betere advisering, betrouwbare financiering en een begrijpelijke onderbouwing van de indelingen. Gedode wolven dichten geen gat in het hekwerk en vervangen geen ontbrekende herder. De prijs betalen uiteindelijk niet-menselijke dieren aan beide kanten.

Bronnen

• tio.ch, 6 november 2026: «Alpeggi non proteggibili, così si rischia l’abbandono»: chieste nuove misure contro i lupi
• tio.ch, 26 oktober 2026: Lupo e alpeggi: il piano cantonale di emergenza va rafforzato
• RSI: Consiglio di Stato, a Marchesi il Dipartimento del territorio
• «Corriere del Ticino»: Il Ticino vuole la svolta: quanti lupi tolleriamo? Zero
• «Corriere del Ticino», 8 juni 2026: Una nuova alleanza per regolare i lupi
• Ufficio della caccia e della pesca: Rissstatistik «Lupo, Predazioni 2026», stand 30 oktober 2026