Psychologia łowiectwa hobbystycznego: dlaczego musimy mówić na nowo

Dlaczego ludzie zabijają zwierzęta nie z konieczności, lecz dla rozrywki?

Łowiectwo rekreacyjne jest często uzasadniane tradycją, ochroną przyrody lub regulacją. Jednak badania psychologiczne pokazują inny obraz. Badania nad motywacją, empatią i przemocą sugerują, że łowiectwo rekreacyjne niesie ze sobą nie tylko zagrożenia ekologiczne, ale także społeczne. Nadszedł czas, by otwarcie, naukowo i krytycznie omówić psychologię łowiectwa hobbystycznego.

Istniejące badania, w szczególności rozprawa doktorska «Psychologiczno-socjologiczne różnice między myśliwymi hobbystycznymi a nie-myśliwymi» autorstwa Ursuli Grohs, sugerują, że istnieją wyraźne różnice w postawach i postrzeganiu, które do dziś nie zostały poddane głębszej analizie naukowej.

I właśnie tu zaczyna się problem: danych jest niewiele, ale poszlaki są niepokojące. Ważne jest, by pamiętać: z pojedynczych badań nie można wyciągać diagnoz. Pokazują one jednak, jakie pytania są naukowo już dawno zaległe.

Grohs odkryła, że myśliwi rekreacyjni oceniają siebie jako znacząco bardziej agresywnych niż nie-myśliwi, częściej rozwiązują konflikty poprzez dominację i kontrolę oraz mają inny stosunek do przemocy. Choć praca ta jest metodycznie poprawna, pozostaje jednym z nielicznych systematycznych badań w obszarze niemieckojęzycznym i od lat nie została zreplikowana. Luka naukowa tej wielkości jest trudna do zrozumienia w obliczu społecznego ryzyka, jakim są legalnie uzbrojone osoby prywatne.

Cechy Mrocznej Triady a łowiectwo rekreacyjne

Badania nad cechami tzw. „ciemnej triady” analizują związki między wymiarami osobowości, empatią i postawami wobec zwierząt. Poszczególne ustalenia wskazują, że wyższe natężenie określonych cech może być powiązane z mniejszym przywiązaniem do zwierząt i większą akceptacją ich cierpienia.

Badanie nad cechami osobowości „ciemnej triady” (narcyzm, makiawelizm, psychopatia) wykazało, że osoby o wyższych wynikach w tych cechach mają mniej pozytywne postawy wobec zwierząt i częściej dopuszczają się okrucieństwa wobec nich. Myśliwi rekreacyjni z psychologicznego punktu widzenia mogą mieć więcej cech wspólnych z osobami przejawiającymi mroczne składniki osobowości, np. mniejszą empatię, potrzebę władzy, radość z zabijania.

Które konkretne badania potwierdzają te ustalenia – od Kavanagh i in. po rozprawę Grohs – pokazuje przegląd międzynarodowych badań psychologicznych nad myśliwi rekreacyjni.

Obecnie debata na temat przemocy związanej z łowiectwem toczy się głównie wokół pojedynczych przypadków: dramaty sąsiedzkie, przemoc wewnątrzrodzinna, wypadki myśliwskie, omyłkowe strzały do biegaczy, rowerzystów górskich czy dzieci. Te zdarzenia są realne, udokumentowane i powtarzalne, ale nie zastępują analizy empirycznej. Właśnie dlatego, że występują tysiące razy, potrzebna jest dokładnie taka analiza. Zamiast tego związki myśliwskie powołują się na tradycję, obyczaj i rzekomo jednolitą etykę „zgodną z zasadami łowieckimi”, nie przedstawiając wiarygodnych danych na temat rzeczywistych profili osobowości i wskaźników ryzyka swoich członków.

Łowiectwo rekreacyjne jako rytuał społeczny i normalizacja przemocy

Niezależnie od stanowisk moralnych dotyczących etyki zwierząt jedno jest jasne: dobrowolna decyzja o zabijaniu zwierząt z pobudek rekreacyjnych, a do tego jeszcze płacenie za to, nie jest aktem neutralnym. Zakłada określony stosunek do empatii, władzy i kontroli. Twierdzenie, że stosunek ten jest średnio identyczny z postawą osób niepolujących, jest pozbawione naukowych podstaw. Jednocześnie modele psychologiczne od dziesięcioleci sugerują, że powtarzające się, oparte na przyjemności lub napięciu zabijanie zwierząt może wpływać na przetwarzanie agresji, poszukiwanie pobudzenia i mechanizmy dystansowania. Przemoc i kłamstwo to dwie strony tego samego medalu.

Powinno nam zależeć na niezależnych, nowoczesnych badaniach promować: reprezentatywne próby, rzetelne miary osobowości, jasne rozróżnienie między łowiectwem użytkowym, zawodowym a hobbystycznym oraz analizę rzeczywistych danych behawioralnych. Dopóki takich badań brakuje, hobbystyczne łowiectwo pozostaje społeczną martwą strefą, z bronią, zwierzętami, ludźmi i wieloma bezsensownymi ofiarami w centrum uwagi.

Dlaczego debata jest istotna politycznie i społecznie

Świadoma debata o hobbystycznym łowiectwie musi być czymś więcej niż powtarzaniem starych usprawiedliwień. Musi ona naświetlać psychologiczne uwarunkowania, ryzyko i skutki hobby, które opiera się na zabijaniu istot zdolnych do odczuwania. Bez tej szczerości dyskusja pozostaje niepełna, a odpowiedzialność towarzysząca każdemu pociskowi jest niedoceniana.

Jak te zagrożenia przekładają się na konkretne decyzje organów władzy, dokumentuje przypadek kierownika urzędu z St. Gallen, Dominika Thiela: łowca wilków na koszt państwa – kierownik urzędu jako zagrożenie dla ochrony dzikich zwierząt.

Najczęstsze pytania o psychologię hobbystycznego łowiectwa

Dlaczego ludzie polują z psychologicznego punktu widzenia?
Badania pokazują, że pewną rolę mogą odgrywać motywy takie jak kontrola, status, tradycja i akceptacja przemocy.

Czy hobbystyczne łowiectwo jest problematyczne z psychologicznego punktu widzenia?
To zależy od kontekstu. Badania wskazują jednak na ryzyko, takie jak znieczulenie i normalizacja przemocy.

Czy istnieje związek między hobbystycznym łowiectwem a empatią?
Liczne badania sugerują, że regularne akty zabijania mogą wpływać na empatię.

Czy hobbystyczni łowcy to psychopaci?
Psychopatia jest diagnozą kliniczną i nie można jej przypisywać ryczałtowo całym grupom. Nacisk kładziony jest na motywy, czynniki ryzyka i luki badawcze.

Więcej na ten temat w dossier: Psychologia łowiectwa

Artykuły powiązane

• Czy hobbystyczni łowcy to psychopaci?
• Hobbystyczni łowcy na psychicznej huśtawce
• Agresja: lepiej zrozumieć hobbystycznych łowców
• Sadyzm: lepiej zrozumieć hobbystycznych łowców
• Trofea: łowy dla przyjemności
• Alkohol: hobbystyczni łowcy i problem z piciem
• Łowiectwo i łowcy: psychoanaliza
• Hobbystyczni łowcy a przemoc w naszym społeczeństwie