Vitznau: odstrzelono pierwszego dzika, kanton Lucerna zgłasza dotychczas niewiele szkód

W Vitznau u podnóża Rigi myśliwi rekreacyjni 1 października 2026 roku po raz pierwszy odstrzelili dzika. „Luzerner Zeitung” doniosła o tym 8 października, relacja ukazała się również w „Boten der Urschweiz”. Opiera się ona na relacji spółki łowieckiej Vitznau, która ocenia odstrzał jako „szczególny sukces”.

Co wydarzyło się w Vitznau

Według przewodniczącego spółki łowieckiej ważący około 100 kilogramów, dwuipółletni odyniec przebywał na terenach Gebetschwil i Brand i rozrywał tam łąki paszowe. We wrześniu dzierżawcy, jak sami podają, „niezliczone godziny” czekali na zasiadce bez powodzenia. Dwie fotopułapki potwierdziły obecność dzika. Pierwszego dnia polowań pędzonych i naganek odyniec został podczas „ukierunkowanej akcji naganki” wypędzony z lasu i zastrzelony przez jednego z dzierżawców, którego przewodniczący określił jako strażnika łowieckiego spółki.

Według tej relacji akcja była skierowana przeciwko pojedynczemu odyńcowi. Spółka łowiecka zakłada, że obie fotopułapki pokazywały tego samego dzika.

Co mówią władze

Zdaniem odpowiedzialnego strażnika przyrody z Wydziału Rolnictwa i Lasów, jak wynika z relacji, w kantonie Lucerna występuje niewielka populacja. Trudno oszacować jej wielkość, między innymi dlatego, że dotychczas odnotowano niewiele szkód. Ta wypowiedź dotyczy całego kantonu. Na temat łąk w Vitznau w relacji wypowiada się jedynie spółka łowiecka. Odyniec jest jedynym odstrzałem dzika zgłoszonym kantonowi w bieżącym roku łowieckim. W roku poprzednim były to dwa przypadki.

Dla kantonu Schwyz kierownik Wydziału Łowiectwa i Dzikich Zwierząt wymienia pięć do sześciu dzików w okolicy Rigi. Kanton zrekompensował dotychczas szkody w wysokości kilkuset franków. Od tej jesieni dziki są tam objęte polowaniem na zwierzynę grubą i drobną. Co o tym sądzić, opisano w artykule Kanton Schwyz po raz pierwszy otwiera polowanie na dziki.

To, że w 2025 roku na Rigi po raz pierwszy utworzyło się stado dzików, Wild beim Wild udokumentował w artykule Dziki zasiedlają kanton Lucerna. Już wtedy kanton stwierdzał, że ryjące dziki spulchniają i napowietrzają glebę w lesie.

Kto odpowiada, kto korzysta i kto nadzoruje

Ten przypadek pokazuje, jak podzielone są role w lucerneńskim systemie rewirów łowieckich. Kantonalne prawo łowieckie reguluje trzy kwestie, które w przypadku towarzystwa łowieckiego się pokrywają:

• Odpowiedzialność: Towarzystwo łowieckie musi wypłacać odszkodowania za szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną. Jeśli udowodni, że wypełniło swoje łowieckie obowiązki w zakresie regulacji populacji, kanton przejmuje odszkodowania w zakresie, w jakim przekraczają one w danym roku łowieckim 35 procent czynszu dzierżawnego za rewir. W przeciwnym razie towarzystwo ponosi pełny koszt (§ 40). Szkody poniżej 200 franków rocznie nie są odszkodowywane.
• Korzystanie: Towarzystwo łowieckie ma prawo do zwierzyny łownej odstrzelonej w swoim rewirze (§ 21).
• Nadzór: W wydzierżawionych rewirach towarzystwo łowieckie samo zapewnia nadzór łowiecki na własny koszt. Nadzorcy czuwają nad przestrzeganiem przepisów łowieckich i mogą być członkami towarzystwa (§§ 45 i 46).

Obowiązek wypłaty odszkodowań może stwarzać ekonomiczną zachętę do zapobiegania szkodom poprzez odstrzał. Czy odegrało to rolę w Vitznau, nie jest udowodnione. Udowodnione jest natomiast nakładanie się ról: to samo towarzystwo płaci za szkody, ma prawo do odstrzelonego dzika i sprawuje lokalny nadzór. Obok tego istnieją kantonalni strażnicy przyrody. Zgodnie z § 47 są oni mianowani do sprawowania nadzoru na obszarach chronionych i w rewirach niewydzierżawionych oraz mogą ścigać przestępstwa łowieckie na terenie całego kantonu. Nadzorcy łowieccy muszą zgłaszać przestępstwa policji lucerneńskiej.

Relacje medialne są w jednym punkcie niespójne: przewodniczący nazywa strzelca „nadzorcą łowieckim”, a podpis pod zdjęciem „strażnikiem przyrody”. Zgodnie z prawem są to dwie różne funkcje. Nadzorcę łowieckiego wyznacza towarzystwo łowieckie, strażnika przyrody mianuje kanton.

Szkody na łąkach paszowych pochodzą według podpisów pod zdjęciami «zgodnie z informacją związku łowieckiego» od dzika. Z raportu nie wynika, czy szkody zostały formalnie udokumentowane, czy sprawdzono środki ochronne, ani czy powody odstrzału zostały niezależnie ocenione. Więcej o modelu nadzoru znajduje się w dossier Prawo łowieckie i kontrola.

Co zmienia odstrzał w tym problemie

Urząd pisze w swojej ulotce informacyjnej o szkodach wyrządzanych przez dzikie zwierzęta, że priorytetem musi być «zawsze zapobieganie». W tym samym dokumencie stwierdza się, że najskuteczniejszą formą zapobiegania w przypadku gatunków łownych jest «zawsze polowanie». W ulotce informacyjnej o polowaniu na dziki z 2016 roku nazywa ponadto «dzika» łowiecko «fascynującym gatunkiem zwierzyny».

Tak ogólnie nie da się tego wywieść naukowo. Artykuł przeglądowy w «European Journal of Wildlife Research» dochodzi w 2026 roku do wniosku, że długoterminowa kontrola populacji dzików wymaga czegoś więcej niż łowiectwa rekreacyjnego. Praca ta nie odpowiada na pytanie, czy pojedynczy odstrzał w Vitznau zapobiegnie kolejnym szkodom na łąkach.

Na temat metody istnieją wartości pomiarowe. Badanie na 407 upolowanych dzikach wykazało w surowicy krwi po polowaniach zbiorowych średnio 431 nmol/l hormonu stresu kortyzolu, a po indywidualnym polowaniu z ambony 119 nmol/l. Nie mówi ono nic o rozwoju szkód. Kolejne badania znajdują się w przeglądzie Łowiectwo w świetle faktów. Dlaczego rosnące liczby odstrzałów nie zmniejszyły dotąd szkód, pokazują artykuł Mimo większej liczby odstrzałów: szkody od dzikich świń pozostają wysokie oraz dossier Dzik w Szwajcarii.

Kontekst

Kanton Lucerna zakłada niewielką populację i jak dotąd prawie nie stwierdza szkód. Mimo to śmierć pojedynczego odyńca uznawana jest za sukces. Gazeta pokazuje przy tym udostępnione zdjęcie (źródło zdjęcia «zvg»), którego podpis mówi o «załatwionym dziku» i wymienia rolnika oraz strzelca. Zdjęcie z upolowaną zwierzyną dokumentuje śmierć nieludzkiego zwierzęcia jako sukces łowiecki. Nie potwierdza ono ani skali szkód, ani konieczności odstrzału.

Dla IG Wild beim Wild obowiązuje zasada: gdyby policjant lub żołnierz tak pozował ze swoimi ofiarami, zostałby zwolniony w trybie dyscyplinarnym. U myśliwych rekreacyjnych uchodzi to za zwyczaj, jak pokazuje artykuł o konkursie na zdjęcie z upolowaną zwierzyną RTR.

Kanton Lucerna rozważa obecnie wprowadzenie systemu bonus-malus dla kół łowieckich. Dopóki to samo koło łowieckie wypłaca odszkodowania za szkody, ma prawo do upolowanej zwierzyny i sprawuje lokalny nadzór, pozostaje otwarte pytanie, jak niezależna może być ta kontrola.