Szwyz: w trzech na cztery przypadki ataków brakowało podstawowej ochrony

Kanton Szwyz opublikował 7 października 2026 roku odpowiedź na drobną interpelację KA 22/26 radnej kantonalnej Andrei Burtschi (Mitte). Powodem były trzy przypadki ataków w sierpniu. W każdym z nich kanton stwierdził, że wymagana ochrona stad nie była spełniona. Odpowiedź podsumowuje teraz wszystkie zdarzenia znane do momentu jej udzielenia.

Co stwierdził kanton

Departament Gospodarki wymienia dla 2026 roku pięć przypadków ataków, trzy na owce i dwa na kozy. Cztery miały miejsce na terenach rolniczych, jeden na terenie wypasu letniego. Spośród czterech ataków na terenach rolniczych trzy musiały zostać uznane za niezabezpieczone. Zdarzenie na terenie wypasu letniego miało miejsce na obszarze uznawanym za niemożliwy do zabezpieczenia w rozsądny sposób.

Braki zostały wskazane konkretnie:

• Niektóre odcinki w ogóle nie były ogrodzone.
• Ogrodzenia z siatki metalowej nie były elektryfikowane.
• Między ziemią a najniższą linką miejscami występowały zbyt duże luki.
• W jednym przypadku zwierzęta znajdowały się za trzema linkami zamiast wymaganych czterech.

Departament nie chce na tej podstawie wyprowadzać wzorca typowych braków.

Z odpowiedzi nie wynika, czy wszystkie zgłoszone we wrześniu ataki zostały ujęte w zestawieniu. Watson donosił na przykład o ataku z 20 września na obszarze bytowania watahy. W przypadku domniemanego ataku wilka w Oberiberg z 9 września kanton, według «Bote der Urschweiz», stwierdził prawidłowe środki ochronne.

Podstawowa ochrona nie jest wymogiem high-tech

To, co jest wymagane, zostało zapisane w samej odpowiedzi: 90-centymetrowa siatka pastwiskowa lub ogrodzenie z 4 drutami pod napięciem powyżej 3’000 woltów, całkowicie zamknięte i z odstępem od ziemi wynoszącym maksymalnie 20 centymetrów. Wystarczy również ogrodzenie z siatki metalowej, jeśli u góry i u dołu jest wzmocnione drutami pod napięciem. Na tę podstawową ochronę nie przysługują środki federalne. Jeśli jest ona wykonana fachowo, straty w owcach są zgodnie z kantonalną stroną dotyczącą ochrony stad zaliczane do kontyngentu odstrzału i rekompensowane.

Finansowo wspierana jest rozszerzona ochrona stad: ogrodzenia z 5 drutami, 105-centymetrowe siatki i psy pasterskie ochrony stad. Wraz ze zrewidowanym prawem łowieckim z 1 lutego 2025 roku udział federalny w finansowaniu środków ochrony stad spadł z 80 do 50 procent. W międzyczasie został ponownie podniesiony do 80 procent.

1’260’018 franków od 2022 roku

Za pośrednictwem kantonu w latach 2022–2026 przekazano łącznie 1’260’018 franków na dofinansowanie rozszerzonej ochrony stad. Najwyższa wartość odnotowana została w 2023 roku i wyniosła 499’327 franków. Dla 2026 roku odpowiedź wskazuje 170’059 franków do momentu jej udzielenia, wypłaty następują zwykle jesienią lub zimą. Sam kanton wniósł w 2025 roku około 106’293 franków, a w 2026 roku dotychczas 28’948 franków. Departament uzasadnia ten spadek tym, że gospodarstwa są obecnie dobrze wyposażone w materiał do budowy ogrodzeń.

Wyposażenie nie oznacza jednak ochrony. Urząd ds. Rolnictwa w ostatnich miesiącach prowadził szeroko zakrojoną kampanię informacyjną:

• W ubiegłą zimę dotarła ona do 842 uczestników na 28 wydarzeniach.
• Każdej wiosny wysyła on drogą e-mailową zasady oraz formularze wniosków.
• Po stracie owiec w Pfäffikon pilnie wystosował pismo do wszystkich gospodarzy.

Mimo to rząd stwierdza, że możliwości wsparcia oraz wymagania wciąż są zbyt mało znane. Teraz mają nastąpić kolejne spotkania informacyjne i szkoleniowe.

Wilk przewodni żył niezauważony na tym terenie od 2021 roku

Dzień przed udzieleniem odpowiedzi Urząd ds. Lasów i Przyrody ogłosił wyniki badań DNA: za straty w owcach w Pfäffikon i Einsiedeln odpowiedzialne są wilki M107 i M586. Jak podaje Watson, wilk przewodni watahy Chöpfenberg zabił 20 sierpnia w Pfäffikon dwanaście owiec. Zdarzenie to miało miejsce na znanym obszarze żerowania, na którym żyje on od 2021 roku i wcześniej zachowywał się niezauważenie. W przypadku właśnie tego zdarzenia przewidziane środki ochrony stad, zgodnie z informacją kantonu, nie zostały w pełni spełnione.

Decyzja o odstrzale watahy nie jest reakcją na te szkody. Rada Rządowa już 18 sierpnia zarządziła usunięcie dwóch trzecich z co najmniej sześciu tegorocznych szczeniąt, jako proaktywną regulację od 1 września 2026 do 31 stycznia 2027 roku. Jak bardzo kontrowersyjne są te odstrzały, pokazał przypadek postrzelonego i zaginionego młodego wilka.

Komentarz redakcji

Rząd pisze, że ochrona stad jest „w zdecydowanej większości dobrze wdrażana". Jednak w przypadku odnotowanych szkód na gruntach rolnych widoczna jest konkretna luka: w trzech na cztery przypadki brakowało podstawowej ochrony. Ta mała liczba przypadków nic nie mówi o wszystkich szwyckich stadach. Pokazuje jednak, gdzie zawodzi tam, gdzie wilk faktycznie atakuje: nie przy wymagających środkach specjalnych, lecz przy zamkniętym ogrodzeniu pod napięciem.

Odwołanie do typowego dla regionu chowu w małych grupach wyjaśnia dodatkowy nakład pracy. Nie usprawiedliwia jednak otwartych odcinków ogrodzenia. Podczas gdy udokumentowane słabości dotyczą ogrodzeń, dla młodych wilków z watahy Chöpfenberg obowiązuje decyzja o odstrzale. Fakt, że kanton jednocześnie włącza myśliwych rekreacyjnych w regulację drapieżników, a w Szwyz dyskutowano nawet o premiach za odstrzał wilków, ustala priorytety w sposób błędny. Cenę płacą zwierzęta pozaludzkie po obu stronach ogrodzenia.

Według danych WWF z 23 września, liczba szkód wśród zwierząt gospodarskich w 2026 roku spada już czwarty rok z rzędu w dotychczasowym przebiegu roku. WWF przypisuje to lepiej rozbudowanej ochronie stad. Wcześniejsze kantonalne dane pośrednie omówiliśmy w artykule «Ochrona stad działa: mniej szkód wyrządzanych przez wilki w Szwajcarii». Więcej informacji w tle oferuje dossier Wilk w Szwajcarii.