Stado Chöpfenberg: Schwyz zabija cztery szczenięta, a nie udowodnionych sprawców ataków

Kanton Schwyz zakończył regulację populacji wilków w 2026 roku. Jak wynika z komunikatu prasowego z 21 października, kantonalna straż przyrody zabiła cztery szczenięta ze stada Chöpfenberg, czyli „dwie trzecie tegorocznych młodych”. W tym samym komunikacie kanton przypisuje atak na cztery kozy wilkowi M640, osobnikowi z zeszłorocznego miotu. Zestawienie komunikatów urzędowych pokazuje: odstrzały dotknęły tegoroczne szczenięta. Indywidualnie zidentyfikowani sprawcy ataków byli natomiast starszymi wilkami.

Uzasadnienie: liczba szczeniąt i limit

20 sierpnia 2026 roku kanton poinformował, że w stadzie Chöpfenberg w dolinie Wägital potwierdzono „co najmniej sześć szczeniąt wilka”. „Na podstawie tych dowodów” Schwyz wystąpił do Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska (BAFU) o zgodę na regulację. BAFU zezwolił na odstrzał najwyżej dwóch trzecich młodych. Jako cele kanton podaje dostosowanie liczebności populacji, zachowanie „naturalnej płochliwości” wilków oraz możliwie jak największe zapobieganie szkodom. Komunikat nie wskazuje żadnego konkretnego zdarzenia, w którym wyrządzono szkodę. Zadanie powierzono kantonalnej straży przyrody, a Urząd Leśnictwa i Przyrody może według komunikatu dodatkowo zaangażować „specjalnie przeszkolone osoby uprawnione do polowania”.

Chronologia jest przy tym jednoznaczna. Już 29 czerwca 2026 roku Urząd Leśnictwa i Przyrody poinformował o trzech potwierdzonych szczeniętach i zapowiedział rozważenie proaktywnej regulacji. BAFU wyraził zgodę, jak wynika z jego zestawienie z 28 lipca. Do tego czasu kanton nie zgłosił na 2026 rok ani jednego ataku: pierwszy komunikat pochodzi z 21 sierpnia i dotyczy ataku z poprzedniego dnia w Pfäffikon. Przywódcę stada, wilka M107, kanton opisuje jako „niewyróżniającego się aż do zdarzenia z atakiem”.

To, że Bank federalny nie czeka na szkody, jest wpisane w procedurę. Zgodnie z SRF i Keystone-SDA BAFU może udzielić zezwolenia na regulację szczeniąt wilka, „jeszcze zanim potwierdzono ich obecność”. Strzelać wolno dopiero wtedy, gdy młode osobniki zostaną wykazane. Zgoda, która jest możliwa już przed wykazaniem obecności danych zwierząt, przypomina zezwolenie na zapas. Trudno to pogodzić z tym, co BAFU pisemnie zapewnia Radzie Europy: regulacja ma być „la dernière mesure”, wcześniej muszą zostać wdrożone środki ochrony stad i wypróbowane łagodniejsze środki, takie jak płoszenie (Co BAFU zapewnia Radzie Europy na piśmie). W przypadku sfory Chöpfenberg BAFU wyraziło zgodę, choć kanton nie zgłosił na 2026 rok ani jednego rozszarpania. Czy i w jaki sposób zbadano ochronę stad i łagodniejsze środki, nie sposób ustalić. Zgody są publikowane bez uzasadnienia.

Kto spowodował rozszarpania

Analizy DNA przeprowadzone w Laboratorium Biologii Ochrony Przyrody Uniwersytetu w Lozannie przypisują dotychczasowe rozszarpania w kantonie trzem wilkom:

• M107, przewodnik sfory: dwanaście owiec w Pfäffikon 20 sierpnia 2026 r.
• M586, z pierwszego miotu z 2025 r.: koza w Albegg (Einsiedeln) 22 sierpnia 2026 r. Według kantonu opuścił już sforę.
• M640, również z miotu z 2025 r.: cztery kozy w Wisital (Altendorf) 20 września 2026 r. Według kantonu „jeszcze nie opuścił” sfory.

W przypadku rozszarpań w Haltli (Einsiedeln) i w Oberiberg do tej pory nie udało się dokonać indywidualnego przypisania. Żaden z trzech zidentyfikowanych wilków nie należy do tegorocznych szczeniąt, na które ogranicza się decyzja o odstrzale. Czy M107 i M640 nadal żyją dziś w sforze, komunikaty nie mówią.

Rok wcześniej: ta sama procedura, niejasny skutek

W 2025 r. przebiegła ta sama procedura. W lipcu 2025 r. kanton zakładał pięć szczeniąt, we wrześniu rząd kantonalny nakazał odstrzał dwóch trzecich z nich, w listopadzie zgłosił trzy zabite młode wilki i zakończenie działań. Celem było ograniczenie potencjalnych szkód i zachowanie płochliwości wilków. Dwa niewątpliwie ocalałe młode z tego rocznika, M586 i M640, zostały w 2026 r. zidentyfikowane jako sprawcy rozszarpań. Odstrzały z 2025 r. nie zapobiegły więc temu, że w następnym roku dwa wilki z tego rocznika rozszarpały zwierzęta gospodarskie. Czy regulacja zmniejszyła ogólną liczbę szkód, nie da się ocenić na podstawie opublikowanych danych. W przeanalizowanych komunikatach brakuje publicznej oceny skutków.

Również metody stosowane w 2025 roku budziły kontrowersje. Pod koniec października 2025 roku stowarzyszenie CHWolf złożyło, jak podaje SRF zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko kantonowi. Zarzuca urzędom, że w sercu terytorium watahy wyłożyły przywiązanego jelenia w stanie silnego rozkładu oraz świeżo patroszoną sarnę, w polu widzenia i na linii strzału tymczasowej ambony. Remo Bianchi z Urzędu ds. Lasów i Zwierzyny powiedział SRF: «Wabienie służy skutecznej i celowej regulacji». Wykładana jest wyłącznie zwierzyna zabita w ruchu drogowym. Nie wiadomo, jak zakończyło się postępowanie w sprawie zawiadomienia.

Ochrona stad: luki w ogrodzeniach, niejasne dane

Według odpowiedzi Departamentu Gospodarki z 7 października na Małe zapytanie KA 22/26 do tego czasu w 2026 roku znanych było pięć zdarzeń z atakami na zwierzęta. Trzy z czterech ataków na użytkach rolnych «musiały zostać ocenione jako niezabezpieczone». W przypadku ataku w Pfäffikon kanton już w sierpniu stwierdził, że środki ochrony stad nie były w pełni spełnione. Braki omówiliśmy w artykule «W trzech na cztery zdarzenia z atakami brakowało podstawowej ochrony». W przypadku ataku M640 w Altendorf komunikaty nie mówią, czy kozy były zabezpieczone. W Oberiberg kanton, jak podaje «Bote der Urschweiz», zastał prawidłowe środki ochrony. Tam dotychczas nie udało się dokonać indywidualnego przyporządkowania.

Dane dotyczące Oberiberg ponadto się zmieniają: 10 września kanton zgłosił «dwie martwe owce» w Rieter, 21 października mowa jest o trzech owcach w Rieten. Brakuje wyjaśnienia w tej sprawie.

Postrzelony szczeniak i wadera z obrożą telemetryczną

We wrześniu organizacja Wolfshirten poinformowała o postrzelonym szczeniaku, którego nie odnaleziono (nasz raport). Końcowy komunikat kantonu nie wspomina o takim zdarzeniu. Z oficjalnych danych nie da się ustalić, czy faktycznie do niego doszło i czy to zwierzę znajduje się wśród czterech zgłoszonych szczeniąt.

W marcu 2026 roku kanton założył jednej z wader tej watahy obrożę GPS. Celem jest, jak podano, uzyskanie wiedzy o «zachowaniach ruchowych, wykorzystaniu przestrzeni i zachowaniach społecznych zwierząt». Według Wolfshirten administracja łowiecka nie mogła wykluczyć, że dane z nadajnika będą wykorzystywane także do koordynowania odstrzałów. Publicznego wyjaśnienia kantonu w tej sprawie brak.

Radny kantonalny z SVP domaga się odstrzału całej watahy

Radny kantonalny z SVP Samuel Lütolf domaga się, jak podaje SRF z 17 października, aby odstrzelić wszystkie osiem wilków ze stada. Populacja ma być „regulowana prewencyjnie”, a nie dopiero po atakach na zwierzęta gospodarskie.

Na te pytania kanton musi odpowiedzieć

• Jakie informacje o ochronie stad i łagodniejszych środkach były dostępne dla BAFU w momencie wydania zgody 28 lipca?
• Ile szczeniąt miało stado w 2026 roku według ostatnich danych i ile z nich jeszcze żyje?
• Czy wszystkie cztery odstrzały wykonali wyłącznie kantonalni strażnicy przyrody, czy też uczestniczyli w nich zaangażowani myśliwi rekreacyjni?
• Czy były chybione strzały lub nieudane poszukiwania postrzelonych zwierząt i czy ponownie wykładano padlinę jako przynętę?
• Czy dane z nadajnika założonej wadery są wykorzystywane do planowania odstrzałów?
• Czy stado kóz w Altendorf było chronione i dlaczego w Oberiberg najpierw mowa o dwóch, a teraz o trzech owcach?

Kontekst

Schwyz po raz drugi zabił część potomstwa stada Chöpfenberg. Trzy indywidualnie zidentyfikowane osobniki odpowiedzialne za wymienione ataki nie należą do tegorocznych szczeniąt. Dowodzi to regulacji według rocznika i kwoty, a nie celowego odstrzału udowodnionych sprawców ataków. Z opublikowanych danych nie można ocenić, czy ten środek zmniejszy przyszłe szkody. Udokumentowane są natomiast luki w podstawowej ochronie stad. Dzięki zrewidowanemu rozporządzeniu łowieckiemu kanton formalnie włącza ponadto myśliwych rekreacyjnych w regulację drapieżników, a radny kantonalny z SVP zbierał pieniądze dla myśliwych rekreacyjnych, którzy trafią w niewłaściwego wilka. Kolejny raport o wynikach Departament Środowiska zapowiedział na czas po zakończeniu okresu regulacji 31 stycznia 2027 roku.

Cztery odstrzały w Schwyz są ujęte w naszym liczniku odstrzałów wilków 2026/27. Przebieg pierwszych tygodni opisuje podsumowaniu po pięciu tygodniach w swoim omówieniu. Tło sprawy zbiera dossier «Wilk w Szwajcarii».

Źródła

• Kanton Schwyz, komunikat prasowy z 21 października 2026: „Regulacja stada Chöpfenberg zakończona”
• Kanton Schwyz, komunikat prasowy z 6 października 2026: „Wilki M107 i M586 odpowiedzialne za ataki w Pfäffikon i Einsiedeln”
• Kanton Schwyz, komunikat prasowy z 20 sierpnia 2026: „Stado Chöpfenberg będzie regulowane”
• Kanton Schwyz, komunikaty prasowe z 2 września 2025 i 24 listopada 2025: „Stado wilków Chöpfenberg będzie regulowane”, „Zakończenie regulacji wilków w stadzie Chöpfenberg”
• Departament Gospodarki Schwyz, 7 października 2026: Odpowiedź na małe zapytanie KA 22/26
• BAFU, „Czwarta prewencyjna regulacja stad wilków: stan wniosków kantonów”, stan na 4 października 2026
• Amt für Wald und Natur (Urząd ds. Lasów i Przyrody), Aktuelles Jagd und Wildtiere (Aktualności: łowiectwo i dzikie zwierzęta) (komunikaty z 29 czerwca, 21 i 31 sierpnia, 10 i 21 września 2026)
• BAFU, Rapport du gouvernement dla Stałego Komitetu Konwencji Berneńskiej, dossier 2023/03 (sprawozdanie z 31 lipca 2025), omówione w naszym artykule „Co BAFU zapewnia Radzie Europy na piśmie”
• SRF, 30 października 2025: Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa złożone przez CHWolf przeciwko kantonowi Schwyz
• Polizeinews, 15 marca 2026, na podstawie informacji kantonu: Wilczyca ze stada Chöpfenberg wyposażona w obrożę GPS
• SRF, 17 października 2026: Wilki ze Schwyz pod ostrzałem, także politycznym