Szwajcarski Sąd Federalny potwierdza zakaz dla zurychskiego myśliwego rekreacyjnego i ujawnia model nadzoru w rezerwacie ptaków

Szwajcarski Sąd Federalny w całości oddalił odwołanie zurychskiego myśliwego rekreacyjnego.

Mężczyzna dzierżawił teren łowiecki w Zürcher Oberland i pełnił tam również funkcję strażnika łowieckiego. Przez rok ma teraz zakaz dzierżawy terenu, posiadania karty łowieckiej oraz sprawowania nadzoru łowieckiego. Koszty sądowe w wysokości 2'000 franków musi pokryć sam. Wyrok 2C_703/2025 datowany jest na 19 sierpnia 2026 roku.

Dwa nakazy karne jako punkt wyjścia

Na początku stoją dwa prawomocne nakazy karne. W listopadzie 2021 roku myśliwy rekreacyjny został ukarany grzywną w wysokości 600 franków, ponieważ wielokrotnie nie pobierał próbek do badania na obecność włośni u odstrzelonych dzików. Ponadto nie prowadził księgi łowieckiej zgodnie z przepisami i nie plombował odstrzelonej zwierzyny. Włośnie to nicienie, które przy spożyciu niedostatecznie skontrolowanego mięsa dziczyzny mogą wywołać poważne choroby. Jakie inne ryzyko Dziczyzna z łowiectwa rekreacyjnego niesie, pokazują liczne badania.

W lipcu 2023 roku nastąpiła grzywna w wysokości 500 franków. Policja kantonalna dwukrotnie wzywała mężczyznę, aby uśmiercił ranną młodą wronę. Nie zjawił się. Ostatecznie zadanie to przejął dzierżawca sąsiedniego terenu. Myśliwy rekreacyjny początkowo wniósł sprzeciw wobec nakazu karnego, ale później go wycofał.

Od kantonu do Lozanny

Na podstawie obu wyroków skazujących urząd rybołówstwa i łowiectwa (Fischerei- und Jagdverwaltung) Urzędu do spraw Krajobrazu i Przyrody (ALN) wszczął postępowanie administracyjne. W styczniu 2024 roku wykluczył myśliwego rekreacyjnego na trzy lata z możliwości wydzierżawiania rewiru i posiadania karty łowieckiej oraz odebrał mu funkcję nadzoru łowieckiego. Dyrekcja Budownictwa (Baudirektion) w marcu 2025 roku skróciła wszystkie trzy sankcje do jednego roku, a sąd administracyjny potwierdził tę decyzję w październiku 2025 roku.

Sąd Federalny nie zmienił już czasu trwania sankcji. Wbrew temu, jak przedstawiały to niektóre relacje medialne, skrócenie do jednego roku nie pochodzi z Lozanny, lecz z kantonalnego postępowania odwoławczego. Ponieważ Sąd Federalny w styczniu 2026 roku przyznał odwołaniu skutek suspensywny, zakaz do momentu wydania wyroku nie był wykonywany.

Wrona w obszarze chronionym

Przed Sądem Federalnym spór dotyczył głównie wrony. Myśliwy rekreacyjny argumentował, że zwierzę znajdowało się w rezerwacie ptaków wodnych i migrujących Pfäffikersee, na obszarze chronionym o znaczeniu krajowym z absolutnym zakazem polowań. Zgodnie z prawem federalnym za ten obszar odpowiadają kantonalne osoby nadzorujące rezerwat, a nie osoby uprawnione do polowania. Kanton nie zarządził ani nie uregulował umownie zaangażowania towarzystw łowieckich. Urząd rybołówstwa i łowiectwa powołuje się jedynie na „odpowiednie porozumienie” z Federalnym Urzędem Środowiska (BAFU).

Sąd Federalny nie podzielił tej argumentacji. Prawo federalne pozwala kantonom powoływać do zadań policji łowieckiej w rezerwatach, obok nadzorców rezerwatu, także inne osoby fachowe, i nie określa, w jaki sposób ma to się odbywać. Wystarczy ogólna zasada w prawie kantonalnym. Zuryskie prawo łowieckie zobowiązuje w § 15 nadzorców łowieckich i towarzystwa łowieckie do odnajdywania, poszukiwania i w razie potrzeby uśmiercania rannych lub chorych dzikich zwierząt w każdym czasie. Obowiązek ten obowiązuje również na obszarach zabudowanych, poza granicami rewiru oraz w obrębie ochronnym rezerwatu. To, gdzie dokładnie znajdowała się wrona, jest więc nieistotne.

Sąd stwierdza również, że mężczyzna już podczas przesłuchania policyjnego uzasadniał swoje niewyjechanie na miejsce brakiem właściwości na obszarze chronionym.

Brak kantonalnego nadzorcy rezerwatu przy Pfäffikersee

Najbardziej wymowna część wyroku dotyczy nie pojedynczego przypadku, lecz systemu jako takiego. Rozporządzenie o rezerwatach wodno-błotnych i miejscach lęgowych ptaków wędrownych (WZVV) przewiduje, że kantony wyznaczają dla każdego rezerwatu jednego lub kilku strażników rezerwatu. Należą oni do personelu kantonalnego i posiadają uprawnienia policji sądowej.

W kantonie Zurych, jak ustaliła instancja niższa, obowiązuje inny model. Rangerzy odpowiadają za kierowanie ruchem odwiedzających oraz informację. Nadzór nad rezerwatem sprawują towarzystwa łowieckie i strażnicy łowieccy okręgów, które pokrywają się z obszarem chronionym. Jedynie powierzchnię wodną jeziora Pfäffikersee monitorują pracownicy zarządu rybołówstwa i łowiectwa, ponieważ tylko oni dysponują łodziami.

BAFU nie zakwestionoło tego modelu podczas kontroli wyrywkowej przeprowadzonej 23 marca 2023 roku. Sąd Federalny opisuje regulację zuryską jako taką, która co prawda zapewnia nadzór policji łowieckiej, „ale nie przewiduje w tym celu kantonalnych strażników rezerwatu”, i uznaje ją za zgodną z prawem federalnym. Jako uzasadnienie wskazuje na dziewięć kantonów z systemem okręgowym, w tym Zurych, Argowię, Lucernę i Sankt Gallen. Tam nadzór łowiecki jest w dużej mierze zorganizowany w systemie milicyjnym. Gdyby interweniować mogli wyłącznie kantonalni strażnicy rezerwatu, szybkie wypełnianie zadań policji łowieckiej byłoby znacznie utrudnione lub częściowo niemożliwe.

Komentarz: obszar chroniony pod nadzorem łowiectwa rekreacyjnego

Pod względem prawnym wyrok jest zrozumiały, pod względem politycznym – wymowny. Obszar chroniony o znaczeniu krajowym, w którym łowiectwo rekreacyjne jest wyraźnie zakazane, jest na co dzień w istotnej części nadzorowany przez towarzystwa łowieckie i strażników łowieckich – a więc właśnie tę grupę, która nie ma tam prawa polować. Kanton nie zatrudnia własnych strażników rezerwatu, a Sąd Federalny uzasadnia dopuszczalność tego modelu systemem milicyjnym kantonów okręgowych. Opiera się przy tym przede wszystkim na możliwości angażowania dodatkowych specjalistów. Wyrok nie wyjaśnia jednak dogłębnie, w jaki sposób model bez zatrudnionych kantonalnych strażników rezerwatu da się pogodzić z wymogiem prawa federalnego zawartym w WZVV, aby dla każdego rezerwatu wyznaczyć jedną lub kilka osób odpowiedzialnych za nadzór.

Z perspektywy Wild beim Wild nasuwa się zatem pytanie, czy krajowy rezerwat ptaków jest nadzorowany wystarczająco niezależnie, skoro kluczowe zadania spoczywają na prywatnych strukturach łowieckich. Niniejszy przypadek nadaje temu pytaniu wagę: dany strażnik łowiecki był już wcześniej ukarany grzywną za zaniechanie pobierania próbek na włośnicę oraz nieprawidłowe prowadzenie księgi łowieckiej. Ścisłe powiązanie administracji łowieckiej ze związkami myśliwskimi dodatkowo poglebiaja problem braku dystansu.

Że można inaczej, pokazuje kanton Genewa. Tam prywatne łowiectwo rekreacyjne jest zakazane od 1974 roku, a rannymi dzikimi zwierzętami zajmują się zatrudnieni przez państwo specjaliści. Więcej na ten temat w artykule o genewskim zakazie polowan.

Podobienstwa do sprawy czapli siwej

Sprawa wykazuje wyraźne podobieństwa do postępowania, które na początku 2026 roku toczyło się przed sądem okręgowym w Pfäffikon. Tam myśliwy rekreacyjny w przypadku uniewinniony w sprawie rannej czapli siwej. Już wtedy mowa była o kolejnym, zawisłym przed Sądem Federalnym postępowaniu dotyczącym wrony w obszarze chronionym. Czy chodzi o tę samą osobę, nie da się jednoznacznie ustalić na podstawie zanonimizowanych orzeczeń. W każdym razie w sprawie dotyczącej wrony skarżący uzasadnił swoją odmowę, według Sądu Federalnego, brakiem swojej właściwości w obszarze chronionym.

Źródło: Sad Federalny, wyrok 2C_703/2025 z dnia 19 sierpnia 2026 r.