Regulacja populacji wilka: IG Wild beim Wild żąda od BAFU akt i nadzoru

IG Wild beim Wild złożyła 12 października 2026 r. dwa pisma w dyrekcji Federalnego Urzędu Środowiska (BAFU). Wnioskiem na podstawie ustawy o jawności domaga się wglądu w akta dotyczące regulacji populacji wilka. Zawiadomieniem nadzorczym wzywa BAFU do zbadania premii za odstrzał wprowadzonej przez kanton Ticino.

Dlaczego akta mają znaczenie

Wobec Rady Europy BAFU oświadcza, że regulacja jest środkiem ostatecznym. Ochrona stad musi zostać wdrożona, a wcześniej należy wypróbować łagodniejsze środki. Całe watahy wolno usuwać wyłącznie w przypadku jasno zdefiniowanych niepożądanych zachowań (zob. Co BAFU zapewnia Radzie Europy na piśmie). W Szwajcarii urząd mimo to wyraża zgodę na całkowite usunięcie watah, a z opublikowanych decyzji nie wynika, jak sprawdzono te warunki. IG żąda zatem akt: BAFU ma umożliwić weryfikację, czy jego praktyka odpowiada własnym zapewnieniom.

Czego żąda IG

Wniosek obejmuje sześć punktów:

• te konsultacji międzyresortowej w sprawie zmiany rozporządzenia o łowiectwie z 2023 r., w szczególności stanowisk Federalnego Urzędu Sprawiedliwości, Dyrekcji Prawa Międzynarodowego i Federalnego Urzędu Rolnictwa oraz opracowania BAFU;
• odpowiednich dokumentów dotyczących rewizji, która weszła w życie 1 lutego 2025 r.. Obie konsultacje międzyresortowe mają pokazać, czy w administracji zgłaszano zastrzeżenia prawne i jak BAFU się do nich odniósł;
• te wewnętrznych analiz prawnych dotyczących proaktywnej regulacji populacji wilka oraz zgodności minimalnej liczby dwunastu watah z Konwencją Berneńską, Konstytucją Federalną i prawem łowieckim;
• te podstaw merytorycznych dla tych dwunastu watah oraz dokumentów uzasadniających odejście od 20 watah z raportu Konwencji Alpejskiej z 2016 r.;
• te Korespondencja z sekretariatem i biurem Konwencji Berneńskiej w postępowaniu dotyczącym szwajcarskiej polityki wobec wilka;
• dokumenty dotyczące rezygnacji z zwykłych konsultacji w 2023 roku, w tym zaproszonych organizacji, wyznaczonego terminu oraz nadesłanych stanowisk i ich oceny.

Każda osoba ma prawo dostępu do dokumentów urzędowych bez konieczności wykazywania szczególnego interesu. FOEN (BAFU) musi co do zasady zająć stanowisko w ciągu 20 dni. W przypadku obszernych dokumentów lub takich, które trudno zdobyć, urząd może przedłużyć ten termin, musi jednak wcześniej o tym poinformować. Jeśli urząd ogranicza, odmawia lub odracza dostęp albo nie udzieli odpowiedzi w terminie, IG może złożyć do Federalnego Pełnomocnika ds. Ochrony Danych i Jawności (EDÖB) wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.

Zawiadomienie nadzorcze dotyczące Ticino

W Ticino myśliwi rekreacyjni z Gruppo Controllo Lupi otrzymują 500 franków za każdego zabitego wilka i są wyposażeni w kamery termowizyjne (zob. 500 franków za wilka). Taka premia stoi w sprzeczności z zapewnianą regulacją jako ostatecznym środkiem: stanowi finansową zachętę do odstrzału, podczas gdy FOEN (BAFU) wobec Rady Europy podkreśla wyczerpanie łagodniejszych środków.

Dochodzi do tego kwestia odstrzałów nocnych. FOEN (BAFU) potwierdza w Strasburgu, że elektroniczne urządzenia celownicze do odstrzałów nocnych podlegają zakazowi Konwencji Berneńskiej, i powołuje się na wyjątki na mocy artykułu 9. IG żąda zatem informacji, jaka technika noktowizyjna i termowizyjna jest stosowana w Ticino oraz na jakiej indywidualnej ocenie opiera się ewentualny wyjątek.

Przy regulacji watah Peloso i Camoghè wolno zabić najwyżej dwie trzecie młodych urodzonych w 2026 roku, zwierzęta rodzicielskie są wyłączone. Zdaniem IG premia stwarza błędną zachętę: nagradza zabitego wilka, a nie powściągliwość w razie wątpliwości. Że dochodzi do pomyłek, pokazuje przypadek z Gryzonii: w listopadzie 2024 roku strażnik przyrody podczas nocnej akcji zastrzelił dwa młode rysie i dorosłego samca rysia, które na podstawie obrazu z kamery termowizyjnej wziął za szczenięta wilka.

IG wnosi o to, aby BAFU zbadał premię za odstrzał oraz stosowanie technologii noktowizyjnej i termowizyjnej, a także ujawnił podstawę ewentualnych wyjątków. Urząd powinien polecić kantonowi rezygnację z premii za każde zabite zwierzę, a kolejne zgody na regulację uzależnić od tego warunku. Ponadto powinien zapewnić, aby środki federalne nie były przeznaczane na premie za odstrzał. Czy takie środki dotychczas trafiały do premii, pozostaje niejasne. Konfederacja wypłaca kantonom na zarządzanie populacją wilków do 30’000 franków na stado rocznie.

Co dalej

Zawiadomienie nadzorcze nie rodzi praw strony. IG mimo to wyraźnie poprosiła BAFU o poinformowanie o wyniku kontroli. Wild beim Wild będzie relacjonować odpowiedzi urzędu. Aktualny stan odstrzałów pokazuje licznik wilków.