Greenwashing łowiectwa rekreacyjnego: włoski magazyn opiera się na analizie WBW

Włoski magazyn kulturalny Il Tascabile opublikował 2 listopada 2026 esej przyrodnika i dziennikarza naukowego Roberta Inchingola, który 7 listopada przejął blog górski GognaBlog. Tytuł: «Il greenwashing della caccia», czyli greenwashing łowiectwa. Inchingolo bada, jak włoskie związki łowieckie od lat przyswajają sobie zielone słownictwo, i sprawdza, czy nauka potwierdza deklarowane korzyści dla przyrody. Jako kontrprzykłady wobec ogólnikowych scenariuszy zagłady głoszonych przez myśliwych rekreacyjnych przywołuje dziesięć obszarów chronionych bez łowiectwa rekreacyjnego w Szwajcarii, Niemczech, Austrii i we Włoszech, które przeanalizowała IG Wild beim Wild.

Od myśliwego do «Bioregolatore»

Powodem jest reforma włoskiej ustawy łowieckiej 157/1992, którą Senat przyjął jako projekt 1552 i nad którą Izba Deputowanych ma 27 listopada głosować. Inchingolo interesuje mniej lista poluzowań niż jedno zdanie w artykule dotyczącym celu ustawy: łowiectwo «przyczynia się do ochrony bioróżnorodności i ekosystemu». W ten sposób myśliwy rekreacyjny zostaje ogłoszony «Bioregolatore», czyli bioregulatorem. Termin pochodzi z rejestru, który po kursie higienicznym dopuszcza myśliwych rekreacyjnych do odstrzału dzików na obszarach objętych afrykańskim pomorem świń. W ustawie przeradza się to w przedefiniowanie łowiectwa rekreacyjnego jako całości: odstrzał dla przyjemności zostaje pojęciowo zrównany z urzędowym zarządzaniem dzikimi zwierzętami.

Ten język nie jest wymysłem ustawodawców, lecz był przygotowywany od lat. Inchingolo cytuje prezesa Federcaccia, Massimo Buconiego, który w 2024 roku nazwał myśliwych rekreacyjnych „prawdziwymi stróżami bioróżnorodności", fundację UNA, która w 2017 roku domagała się zastąpienia wizerunku łowcy zdobyczy wizerunkiem strażnika naturalnej równowagi, oraz Associazione Italiana per la Wilderness, która propaguje „ambientalismo venatorio" i powołuje się przy tym na Aldo Leopolda. Prezydent prowincji Trydent, Maurizio Fugatti, pochwalił w tym roku myśliwych rekreacyjnych jako stróżów gór, podczas wydarzenia z ponad 1’000 wystawionych trofeów saren, jeleni, kozic i muflonów.

Za zielonym makijażem stoją według Inchingolo twarde interesy. Sama Federcaccia przedłożyła w 2023 roku Senatowi raport Nomisma, który szacuje sektor łowiecki we Włoszech na około 8,5 miliarda euro obrotu rocznie i ponad 88’000 zatrudnionych, głównie w branży broni, amunicji, akcesoriów i psów myśliwskich. Kto przedstawia takie liczby, jest według Inchingolo lobby, a nie neutralnym obrońcą przyrody.

Ponad 1’000 badań, a mimo to żadnej wolnej ręki dla łowiectwa rekreacyjnego

Sednem eseju jest pytanie, czy łowiectwo rekreacyjne w ogóle wykazalnie służy bioróżnorodności. Inchingolo dochodzi do wniosku, że stan badań pokazuje przede wszystkim jedno: luki. Brakuje wielkoobszarowych badań długoterminowych porównujących obszary z polowaniami i bez nich, a istniejące bazy danych są trudne do porównania. Wskazuje na trzy prace przeglądowe: analizę 26 badań o sprzecznych wynikach, przegląd James Hutton Institute dotyczący polowań na ptaki z podobnym rezultatem oraz obszerną pracę przeglądową, Di Minin et al. (2021), opublikowaną w czasopiśmie naukowym One Earth. Ocenia ona ponad 1’000 recenzowanych badań z lat 1953–2020 i stwierdza, że brakuje dowodów pozwalających odpowiedzieć, gdzie i w jaki sposób łowiectwo rekreacyjne przyczynia się do sprawiedliwej i zrównoważonej ochrony przyrody.

Badanie jest teraz dostępne także na naszej stronie Łowiectwo w świetle faktów ujęte. Ważne jest dokładne odczytanie: przegląd badań nie dowodzi ani ogólnej szkody, ani ogólnej korzyści wynikającej z łowiectwa rekreacyjnego. Wymienia także pozytywne ustalenia, na przykład ochronę siedlisk zwierzyny drobnej na terenach rolniczych. Nie można jednak z tego wywnioskować korzyści dla różnorodności biologicznej niezależnej od gatunku zwierzęcia, siedliska i zarządzania. Ogólnikowe przypisanie takiej korzyści w artykule o celach włoskiego projektu wykracza poza ten zniuansowany stan badań.

Co się dzieje bez myśliwych rekreacyjnych?

Kontrargument przedstawia Inchingolo w analizie WBW. Ponieważ Kostaryka całkowicie zlikwidowała łowiectwo rekreacyjne i pod względem ekologicznym nie jest porównywalna z Włochami, należy przyjrzeć się europejskim obszarom chronionym. Zestawia dziesięć obszarów o łącznej powierzchni około 2’600 kilometrów kwadratowych, na których dozwolone są wyłącznie interwencje urzędowe, i wyraźnie określa ustalenia jako fragmentaryczne: w Szwajcarskim Parku Narodowym, wolnym od polowań od 1914 roku, populacje jeleni i kozic utrzymują się w równowadze dzięki surowym zimom i czynnikom zależnym od zagęszczenia; w Parku Narodowym Kalkalpen las odnawia się lepiej niż na porównywalnych obszarach objętych polowaniami; w Lesie Bawarskim ryś i wilk ponownie przejęły swoją rolę; w Hainich niemal całkowity spokój od polowań zbiega się z jednym z najwyższych w Europie zagęszczeń żbika. Jego wniosek: brak łowiectwa rekreacyjnego nie prowadzi z konieczności do niekontrolowanego wzrostu liczebności populacji.

Także rosnąca liczba odstrzałów sama w sobie nie jest dowodem skutecznego ograniczania liczebności populacji. Inchingolo przywołuje przykład dzika. Według danych ISPRA odstrzał we Włoszech wzrósł w latach 2015–2021 o 45 procent, przy średnio około 300’000 odstrzałów rocznie, a mimo to dzisiaj jest więcej dzików niż kiedykolwiek wcześniej. Genetycy populacyjni Massimo Scandura i Renato Semenzato wyjaśniają mu możliwy mechanizm: presja łowiecka może zmieniać strukturę społeczną i zachowania rozrodcze dzików, na przykład gdy brakuje dominujących odyńców, a lochy łączą się w pary wcześniej i z kilkoma młodszymi samcami, co sprzyja zwiększonemu rozrodowi. Inchingolo nie czyni z tego jednak reguły dla wszystkich obszarów: w hiszpańskim rezerwacie przyrody Cabañeros zakaz polowań bez obecności wilków doprowadził do wzrostu liczebności populacji ze szkodami w roślinności i glebie; dynamika populacji jest złożona, nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie. Wild beim Wild zbadał efekt presji łowieckiej dla dziki oraz Lisy wielokrotnie udokumentowane.

Taniej niż nauka

Dlaczego więc więcej łowiectwa rekreacyjnego, mimo negatywnych nastrojów w społeczeństwie? Inchingolo odwołuje się do sondażu Ipsos-Doxa dla Fondazione Capellino, według którego tylko 3 procent Włoszek i Włochów chce więcej łowiectwa rekreacyjnego, 91 procent chce utrzymania obowiązującej ustawy, a 75 procent pragnie silnego ograniczenia lub zniesienia łowiectwa rekreacyjnego. Jego odpowiedź ma charakter ekonomiczny: naukowe zarządzanie dzikimi zwierzętami z wykwalifikowanymi specjalistami, jednolitymi bazami danych i wieloletnim monitoringiem kosztuje miliony. Włochy wydają średnio 0,1 procent produktu krajowego brutto na ochronę krajobrazu i różnorodności biologicznej, a wyspecjalizowana agencja ISPRA musiała w tym roku zaakceptować kolejne cięcie o 14 milionów euro, które zagraża ponad 100 stanowiskom na czas określony. Taniej więc oddać pole tym, którzy i tak mają strzelbę, i całość pomalować na zielono.

Konieczna jest korekta: Inchingolo pisze, że wilk według nowej ustawy jest „już niechroniony”. To nieścisłe, co zauważa także jeden z czytelników w komentarzach. Projekt skreśla wilka z listy gatunków szczególnie chronionych, ale pozostaje on chroniony i nie staje się zwierzyną łowną. Wild beim Wild szczegółowo przedstawił przepisy ustawy w artykule o głosowaniu z 27 listopada.

Fakt, że włoski magazyn kulturalny podejmuje analizę szwajcarskiej organizacji na rzecz ochrony zwierząt, pokazuje, że debata nie musi ograniczać się do hipotetycznych scenariuszy upadku. Europejskie obszary chronione dostarczają konkretnych przykładów na to, że brak łowiectwa rekreacyjnego niekoniecznie prowadzi do niekontrolowanego wzrostu liczebności populacji. Kolejne artykuły na temat reformy można znaleźć w rubryce Ustawa łowiecka.