Ankieta: obywatele UE za wilkami

Europejscy obywatele popierają ochronę wilków i większość z nich jest przeciwna zabijaniu wilków w każdych okolicznościach. To główny wynik ankiety przeprowadzonej wśród dorosłych w sześciu krajach UE, zamówionej przez Eurogroup for Animals. Czas, aby politycy wysłuchali głosu swoich wyborców i zapewnili, że gatunek pozostanie objęty ścisłą ochroną.

Ankieta przeprowadzona przez Savanta ComRes przeprowadzona w sześciu państwach członkowskich UE – Francji, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii, Polsce i Finlandii – ankieta miała na celu zbadanie postrzegania i postaw opinii publicznej wobec ochrony wilki w calej Europie.

• 6 137 obywateli UE, którzy odpowiedzieli na ankietę, wykazało ogólnie wysoki poziom wsparcia dla ochrony wilków, szczególnie w Polsce, Hiszpanii i we Włoszech, oraz wysoką świadomość korzyści, jakie wilki przynoszą lokalnym ekosystemom. Większość dorosłych stwierdza, że zabijanie wilków w określonych okolicznościach jest rzadko lub nigdy akceptowalne, nawet jeśli zaatakowały zwierzęta gospodarskie (55%) lub w celu kontrolowania wielkości ich populacji (55%).
• Podczas gdy myśliwi i niektóre państwa członkowskie domagały się większej elastyczności w zarządzaniu populacjami wilków, ankietowani obywatele UE nie są tego samego zdania. Zamiast tego 86% respondentów w sześciu badanych krajach zgadza się, że rządy narodowe i UE powinny finansować rolników i zapewniać im narzędzia do ochrony zwierząt gospodarskich przed atakami wilków. 93% dorosłych zgadza się, że wilki mają prawo żyć na wolności. Podobnie 89% zgadza się, że wilki, tak jak lisy, jelenie czy zające, są częścią naszego naturalnego środowiska, a 86% uważa, że wilki powinny być akceptowane w swoich krajach.
• Co najmniej trzy czwarte ankietowanych dorosłych zgadza się, że rolnicy i osoby mieszkające na obszarach wiejskich powinni żyć w zgodzie z wilkami i innymi dzikimi zwierzętami, nie wyrządzając im szkody (78%). Podczas gdy 38% uważa, że wilki stanowią zagrożenie dla ludzi, tylko 39% twierdzi, że wie, jak zachować się w przypadku spotkania z wilkiem. Z badania wynika więc jasno, że trzeba zrobić więcej, aby uświadomić dzisiejszych obywateli, jak ponownie żyć wspólnie z wilkami.
• „Badanie to jasno pokazuje, że europejscy obywatele zdecydowanie wspierają ochronę wilków i pod każdym względem wypowiadają się przeciwko ich zabijaniuopowiedzieć się“, mówi Reineke Hameleers, CEO Eurogroup for Animals.„Mamy nadzieję, że instytucje UE i politycy państw członkowskich będą teraz współpracować, aby zapewnić utrzymanie obecnego poziomu ochrony, przy jednoczesnym udostępnieniu środków krajowych i unijnych na wsparcie rolników i zapewnienie im innowacyjnych narzędzi do ochrony zwierząt gospodarskich przed atakami wilków oraz zwiększenia tolerancji i społecznej akceptowalności. W rzeczywistości niedawno opublikowana Strategia UE na rzecz bioróżnorodności do 2030 roku wzywa państwa członkowskie do zobowiązania się do nie pogarszania stanu ochrony chronionych gatunków, takich jak wilk.“ 

W Strategii UE na rzecz bioroznorodnosci do 2030 roku, opracowanej w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, państwa członkowskie są ponadto wezwane do zapewnienia, że co najmniej 30% gatunków i siedlisk, które obecnie nie znajdują się w stanie sprzyjającym, zostanie ujętych w tej kategorii lub będzie wykazywać silnie pozytywny trend. Biorąc pod uwagę wysokie społeczne wsparcie dla ochrony wilków, Eurogroup for Animals zachęca kraje, w których gatunek ten jest coraz częściej prześladowany, takie jak Finlandia, Francja i Niemcy, do wysłuchania opinii swoich obywateli i priorytetowego traktowania działań na rzecz ochrony gatunków oraz zapobiegania konfliktom z wielkimi drapieżnikami.

Ostatecznie mamy nadzieję, że nadchodząca publikacja zaktualizowanych wytycznych Komisji Europejskiej w sprawie ścisłej ochrony gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty zapewni większą jasność tym państwom członkowskim, które w nieuzasadniony sposób korzystają z odstępstw od unijnej dyrektywy siedliskowej, aby prowadzić śmiercionośne zarządzanie populacjami wilków i innych chronionych gatunków.

Jak to się zakończyło: politycy zdecydowali wbrew większości obywateli

Pięć lat po tej ankiecie politycy i administracja zdecydowali dokładnie odwrotnie niż chciała tego zdecydowana większość obywateli. Stały Komitet Konwencja Berneńska zgodził się 3 grudnia 2024 roku na wniosek Komisji Europejskiej o obniżenie statusu ochrony wilka z «ściśle chronionego» (Aneks II) na «chroniony» (Aneks III). Zmiana wejściła w życie 7 marca 2025 roku.

Na tej podstawie UE dostosowała własne prawo: 24 czerwca 2025 roku obniżenie statusu wilka szarego w unijnej dyrektywie siedliskowej weszło w życie. Dzięki temu państwa członkowskie mogą bardziej elastycznie «zarządzać» lokalnymi populacjami wilków, czyli łatwiej zezwalać na odstrzały. Organizacje ochrony przyrody, takie jak Pro Natura, skrytykowały ten krok jako merytorycznie nieuzasadniony i wynik masowego wpływu politycznego, ponieważ opinie naukowe wciąż wskazywały na potrzebę ścisłej ochrony.

Również w Szwajcarii widać ten sam wzorzec – wola obywateli w kwestii wilka jest wciąż ignorowana. 27 września 2020 roku wyborcy odrzucili w referendum zrewidowane prawo łowieckie z wynikiem 51,9 procent. Nie chcieli ani odstrzałów chronionych gatunków «na zapas», ani osłabienia ochrony wilka, bobra, rysia i innych zwierząt. Mimo tego wyraźnego «nie», ochrona wilka była następnie stopniowo rozluźniana: najpierw poprzez rozporządzenie o łowiectwie, za które odpowiada w DATEC radny federalny Albert Rösti, a potem poprzez kolejną rewizję prawa łowieckiego, która umożliwiła prewencyjne odstrzały, proaktywną regulację całych watah oraz górne limity liczebności populacji. W Valais tylko między wrześniem 2024 a styczniem 2025 roku zastrzelono kilkadziesiąt wilków, częściowo za pomocą kontrowersyjnych metod.

Nasuwa się zasadnicze pytanie: Jaką wartość ma jeszcze decyzja obywateli, jeśli to, czego chciano uniknąć, zostaje wkrótce potem i tak wprowadzone w życie w drodze rozporządzeń i ustaw? Demokracja bezpośrednia opiera się na tym, że wynik głosowania jest respektowany. Jeśli "nie" jest w ten sposób obchodzone, podważa to nie tylko ochronę wilka, ale i zaufanie do samego współdecydowania obywateli. Wysokie poparcie społeczne dla wilka, które potwierdziła zarówno ta ankieta, jak i głosowanie ludowe, nie odegrało zauważalnej roli w żadnej z tych decyzji.

Więcej informacji: Walka o wilka: dlaczego obniżenie statusu ochronnego budzi wątpliwości prawne i naukowe