Enquête: EU-burgers voor wolven

De Europese burgers steunen de bescherming van wolven en de meerderheid is onder alle omstandigheden tegen het doden van wolven. Dit is het belangrijkste resultaat van een enquête onder volwassenen in zes EU-landen, in opdracht van Eurogroup for Animals. Het is tijd voor politici om te luisteren naar de stem van hun kiezers en ervoor te zorgen dat de soort verder strikt beschermd blijft.

De door Savanta ComRes uitgevoerde enquête in zes EU-lidstaten – Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Polen en Finland – had als doel de perceptie en houding van het publiek ten aanzien van de bescherming van Wolven in heel Europa beter te begrijpen.

• De 6.137 EU-burgers die aan de enquête hebben deelgenomen, toonden over het geheel genomen een hoge mate van steun voor de bescherming van wolven, met name in Polen, Spanje en Italië, en een groot bewustzijn van de voordelen van wolven voor hun lokale ecosysteem. De meerderheid van de volwassenen geeft aan dat het doden van wolven onder bepaalde omstandigheden zelden of nooit aanvaardbaar is, zelfs niet wanneer ze vee hebben aangevallen (55%) of om hun populatieomvang te beheersen (55%).
• Terwijl jagers en enkele lidstaten meer flexibiliteit hebben geëist bij het beheer van hun wolvenpopulaties, zijn de ondervraagde EU-burgers het daar niet over eens. In plaats daarvan is 86% van de respondenten in de zes onderzochte landen het ermee eens dat de nationale regeringen en de EU boeren zouden moeten financieren en van de middelen moeten voorzien om vee te beschermen tegen wolvenaanvallen. 93% van de volwassenen is het ermee eens dat wolven het recht hebben om in het wild te bestaan. Op vergelijkbare wijze is 89% het ermee eens dat wolven, net als vossen, herten of hazen, tot onze natuurlijke omgeving behoren, en 86% is het ermee eens dat wolven geaccepteerd zouden moeten worden om in hun respectievelijke land te leven.
• Ten minste driekwart van de ondervraagde volwassenen is het ermee eens dat boeren en mensen die in landelijke gebieden wonen, samen zouden moeten kunnen leven met wolven en andere wilde dieren zonder hen te schaden (78%). Terwijl 38% van mening is dat wolven een risico vormen voor de mens, zegt slechts 39% te weten hoe ze zich moeten gedragen wanneer ze een wolf tegenkomen. Uit de enquête blijkt dus duidelijk dat er meer gedaan moet worden om de huidige burgers voor te lichten over hoe ze opnieuw met wolven kunnen samenleven.
• „Deze studie toont duidelijk aan dat Europese burgers de bescherming van wolven sterk ondersteunen en zich onder alle omstandigheden uitspreken tegen het doden ervanuitspreken“, zegt Reineke Hameleers, CEO van Eurogroup for Animals.„We hopen dat de EU-instellingen en de politici van de lidstaten nu samenwerken om ervoor te zorgen dat het huidige beschermingsniveau behouden blijft, terwijl nationale en EU-middelen beschikbaar worden gesteld om boeren te ondersteunen en hen te voorzien van innovatieve middelen om vee te beschermen tegen wolvenaanvallen en om de tolerantie en het maatschappelijke draagvlak te vergroten. Sterker nog, de onlangs gepubliceerde EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 roept de lidstaten op zich ertoe te verbinden de instandhouding van beschermde soorten, zoals de wolf, niet te laten verslechteren.“ 

In deEU-biodiversiteitsstrategie voor 2030, die is opgesteld in het kader van de EU Green Deal, worden de lidstaten bovendien opgeroepen om ervoor te zorgen dat ten minste 30% van de soorten en habitats die zich momenteel niet in een gunstige staat bevinden, in deze categorie vallen of een sterk positieve trend vertonen. Gezien het grote publieke draagvlak voor de bescherming van wolven moedigt Eurogroup for Animals landen waar de soort steeds meer wordt vervolgd, zoals Finland, Frankrijk en Duitsland, aan om te luisteren naar de mening van hun burgers en prioriteit te geven aan inspanningen om de soort te beschermen en conflicten met grote roofdieren te voorkomen.

Ten slotte hopen wij dat de aanstaande publicatie van de bijgewerkte richtsnoeren van de Europese Commissie over de strikte bescherming van diersoorten van communautair belang meer duidelijkheid zal verschaffen aan die lidstaten die op ongepaste wijze afwijkingen van de EU-Habitatrichtlijn gebruiken om dodelijk beheer te voeren over populaties wolven en andere beschermde soorten.

Hoe het afliep: de politiek besloot tegen de meerderheid van de bevolking in

Vijf jaar na deze enquête hebben de politiek en het bestuur precies het tegenovergestelde besloten van wat de grote meerderheid van de bevolking wilde. Het Permanent Comité van de Bern-Conventie stemde op 3 december 2024 in met het verzoek van de Europese Commissie om de beschermingsstatus van de wolf te verlagen van “streng beschermd” (Bijlage II) naar “beschermd” (Bijlage III). De wijziging trad op 7 maart 2025 in werking.

Op basis hiervan paste de EU haar eigen wetgeving aan: op 24 juni 2025 trad de verlaging van de status van de grijze wolf in de EU-Habitatrichtlijn in werking. Hierdoor kunnen lidstaten lokale wolvenpopulaties flexibeler “beheren”, oftewel gemakkelijker afschot toestaan. Natuurbeschermingsorganisaties zoals Pro Natura bekritiseerden deze stap als wetenschappelijk onhoudbaar en als het resultaat van massale politieke beïnvloeding, aangezien wetenschappelijke rapporten nog steeds strikte bescherming aanbevolen.

Ook in Zwitserland is hetzelfde patroon te zien: de wil van het volk wordt bij de wolf steeds weer genegeerd. Op 27 september 2020 verwierp de stemgerechtigde bevolking de herziene jachtwet met 51,9 procent van de stemmen. Zij wilde noch afschot van beschermde soorten “op voorraad”, noch de uitholling van de bescherming van wolf, bever, lynx en andere dieren. Ondanks dit duidelijke nee werd de wolvenbescherming daarna geleidelijk afgezwakt: eerst via de jachtverordening, waarvoor binnen het UVEK Bondsraadslid Albert Rösti verantwoordelijk is, en vervolgens met de hernieuwde herziening van de jachtwet, die preventief afschot, de proactieve regulering van hele roedels en bovengrenzen voor de populatie mogelijk maakte. Alleen al in Wallis werden tussen september 2024 en januari 2025 meerdere dozijnen wolven gedood, deels met omstreden methoden.

Daarmee stelt zich een fundamentele vraag: wat is een volksbesluit nog waard, als datgene wat werd gewild kort daarna toch via verordeningen en wetten wordt doorgevoerd? De directe democratie leeft ervan dat de uitslag van een stemming wordt gerespecteerd. Wanneer een nee op deze manier wordt omzeild, ondermijnt dat niet alleen de wolvenbescherming, maar ook het vertrouwen in de medezeggenschap zelf. De grote instemming van de bevolking met de wolf, waaruit zowel deze enquête als de volksstemming blijken, speelde in al deze besluiten geen zichtbare rol.

Verder lezen: Strijd om de wolf: waarom de verlaging van de beschermingsstatus juridisch en wetenschappelijk twijfelachtig is