11 faktów o łowiectwie rekreacyjnym: odliczanie do Światowego Dnia Przeciwko Polowaniom

Od 1 do 11 listopada każdego dnia publikujemy jedno udokumentowane ustalenie dotyczące łowiectwa rekreacyjnego i jego skutków, jako odliczanie do Światowy Dzień Przeciwko Polowaniom. Podstawą są federalna statystyka łowiecka oraz recenzowane badania. Tutaj wszystkie jedenaście zebrano w jednym miejscu, każde ze źródłem. Szczegółowe omówienie badań znajduje się w «Łowiectwo w faktach», dane federalne w Dossier Jagdstatistik 2025.

1. 1’400 słonek, gatunek z Czerwonej Listy

W 2025 roku w Szwajcarii odstrzelono 1’400 słonek, z czego 1’172 w Ticino. Gatunek ten jest w Szwajcarii uznawany za narażony (VU). W ciągu dziesięciu lat odstrzały sumują się do 16’935 zwierząt. Na Czerwonej Liście znajdują się również zając szarak (narażony, 1’343 zabite) i zając bielak (potencjalnie zagrożony, 743 zabite). Źródło: BAFU, Eidgenössische Jagdstatistik 2025; omówienie w dossier o słonce.

2. Ponad 3’000 zwierząt z ranami postrzałowymi znalezionych martwych

Statystyka federalna wykazuje w przypadku padłych zwierząt dzikich przyczynę śmierci „rany postrzałowe”. W latach 2016–2025 samych tylko w przypadku sześciu gatunków ssaków znaleziono 3’189 takich zwierząt: 1’429 saren, 821 lisów, 409 dzików, 307 jeleni, 161 kozic, 62 borsuki. Statystyka nie podaje, czy i w jaki sposób ich poszukiwano. Ujęte są tylko zwierzęta, które zostały znalezione. Źródło: BAFU, Fallwild nach Ursachen 2016 bis 2025.

3. Polowanie z nagonką: 3,6 razy więcej kortyzolu we krwi

Chorwacki zespół badawczy oznaczył u 407 odstrzelonych dzików poziom hormonu stresu, kortyzolu, we krwi. Po polowaniach z nagonką średnia wynosiła 431 nmol/l, po polowaniu indywidualnym z ambony 119 nmol/l. Mięso z polowań z nagonką wykazywało ponadto zmienione wartości pH i barwy. Źródło: Kelava Ugarković et al. 2025, European Journal of Wildlife Research.

4. Polowanie z psami: 6,5 razy więcej kortyzolu u zająca bielaka

Zające bielaki, które były nagonką ścigane przez psy, miały poziom kortyzolu 6,5 razy wyższy niż zwierzęta upolowane bez udziału psów. Polowanie z psami oznacza dla zwierząt wyraźnie wyższe obciążenie stresem fizjologicznym. Źródło: Pedersen et al. 2024, Wildlife Biology.

5. Strzelba myśliwska bez badania predyspozycji

Kto w Szwajcarii kupuje strzelbę myśliwską, nigdy nie musi wykazywać, że jest psychicznie odpowiedni do posiadania broni. Niektóre strzelby myśliwskie można nawet nabyć bez zezwolenia na nabycie broni, na podstawie pisemnej umowy i zgłoszenia do kantonalnego biura ds. broni. Jednocześnie łowiectwo rekreacyjne uprawia 29’328 osób, a ich broń przechowywana jest w prywatnych domach, często przez dziesięciolecia. IG Wild beim Wild domaga się regularnego badania psychologicznego predyspozycji dla wszystkich posiadaczy broni: Petycja „Żadnej broni palnej bez badania psychologicznego”. Źródła: fedpol, broń palna; BAFU, statystyka łowiecka 2025.

6. Gatunki objęte polowaniami zmieniają się ponad 300 procent szybciej

Metaanaliza pokazuje: tam, gdzie człowiek poluje na zwierzęta lub je łowi, cechy takie jak wielkość ciała i rogów zmieniają się średnio ponad 300 procent szybciej niż w warunkach naturalnych. Powód: zabijane są przede wszystkim największe i najsilniejsze zwierzęta. Źródło: Darimont et al. 2009, PNAS.

7. Osierocone cielęta jeleni wycieńczają się, potwierdza to graubündeński urząd łowiecki

Jeśli matka zostanie zastrzelona, rośnie ryzyko śmierci cielęcia przed odstawieniem od matki i po nim. Urząd ds. Łowiectwa i Rybołówstwa kantonu Gryzonia (Graubünden) w swojej opinii eksperckiej z marca 2025 roku sam stwierdza, że osierocone cielęta jeleni społecznie wycieńczają się, nie znajdują grupy i charakteryzują się wysoką śmiertelnością. Źródła: AJF Graubünden, Fachliche Beurteilung 2025; Andres et al. 2013, „Sex differences in the consequences of maternal loss in a long-lived mammal, the red deer”, Behavioral Ecology and Sociobiology 67.

8. W Europie brakuje 55’000 ptaków drapieżnych z powodu amunicji ołowianej

Na podstawie wartości z wątrób ponad 3’000 znalezionych martwych ptaków drapieżnych naukowcy wyliczyli, że w przypadku dziesięciu gatunków brakuje rachunkowo około 55’000 dorosłych osobników. Populacja bielika jest o 14 procent mniejsza, niż byłaby bez amunicji ołowianej, populacja orła przedniego o 13 procent. Stacja Ornitologiczna w Sempach wykazała, że ołów w szwajcarskich orłach przednich pasuje do amunicji myśliwskiej. Źródła: Green, Pain i Krone 2022, Science of the Total Environment; Szwajcarska Stacja Ornitologiczna.

9. 12,4 miliona zabitych zwierząt, brak udowodnionego ograniczenia szkód

Francja zabiła w latach 2015–2022 około 12,4 miliona lisów, kun, wron, srok, sójek i szpaków jako „szkodniki”. Koszt: 791 milionów euro. Zgłoszone szkody: 96 milionów euro. Statystyczny związek między nakładem na odstrzał a ograniczeniem szkód nie istnieje. Dla Szwajcarii brakuje porównywalnej analizy. Kanton Zug zlecił w 2026 roku jako jedyny jak dotąd kanton naukową ocenę polowań na lisy (raport fachowy SWILD). Źródło: Jiguet et al. 2026, Biological Conservation; więcej w dossier o lisie.

10. Zakaz polowań działa: o 40 procent więcej synogarlic

Przed 2019 rokiem we Francji, Hiszpanii i Portugalii odstrzeliwano jesienią około miliona synogarlic. Po moratorium na polowania od 2021 roku liczebność lęgowa na zachodnim szlaku wędrówki wzrosła w latach 2021–2024 o 40 procent, szacunkowo o 615’000 dodatkowych par lęgowych. Na środkowo-wschodnim szlaku, gdzie nadal się poluje, liczebność spada. Źródło: Operation Turtle Dove, marzec 2025.

11. Genewa żyje od 1974 roku bez łowiectwa rekreacyjnego

Kanton Genewa zniósł łowiectwo rekreacyjne w 1974 roku w drodze referendum. Interwencje prowadzą państwowi strażnicy przyrody. W 2025 roku w Genewie znaleziono martwych 57,8 lisów na 100 km², w Bernie 57,9, w Zurychu 83,3, mimo że tam co roku odstrzeliwuje się setki, a nawet tysiące lisów. Upadek odnosi się do zarejestrowanych znalezisk martwych zwierząt, a nie do wielkości populacji, i zależy również od ruchu drogowego. Statystyka nie dostarcza żadnych wskazówek na plagę lisów w Genewie. Źródło: BAFU, Eidgenössische Jagdstatistik 2025; tło w dossier Genewa i zakaz polowań.

A 11 listopada: minuta ciszy

Jedenaście faktów, jedenaście dni. 11 listopada o godzinie 11:11 zatrzymamy się na minutę dla dzikich zwierząt, które w Szwajcarii giną z powodu łowiectwa rekreacyjnego – w 2025 roku w przeliczeniu na średnią dzienną było ich 341. Jak możesz dołączyć, dowiesz się z wpisu „Godzina 11:11 dnia 11.11.: minuta ciszy dla dzikich zwierząt”.

Okaż swoje stanowisko, także na ubraniu

Jeśli 11 listopada nie chcesz tylko milczeć, ale także być widoczny: koszulkę „Chrońmy lisy, nie strzelajmy” znajdziesz w sklepie IG Wild beim Wild z bawełny organicznej od 29,49 CHF. Każdy zakup trafia na naszą pracę na rzecz dzikich zwierząt.