Ogrodzenia jako pułapki: 73 dzikie zwierzęta zaplątały się w Gryzonii

Według raportu portalu Nau.ch z 17 października 2026 roku w Gryzonii w bieżącym roku odnotowano 73 przypadki dzikich zwierząt, które zaplątały się w ogrodzenia. Typ ogrodzenia, którego dotyczył dany przypadek, nie jest rejestrowany w sposób systematyczny. Dane ze Schwyz oraz ankieta Szwajcarskiej Ochrony Zwierząt pokazują jednak, jakie zagrożenie stanowią zwłaszcza siatki pastwiskowe. IG Wild beim Wild rozpoczyna dlatego nową petycję.

73 przypadki w Gryzonii, typ ogrodzenia nieznany

Impulsem jest apel Stevena Diethelma z kantonu Schwyz, który na Facebooku ostrzega przed martwymi dzikimi zwierzętami w ogrodzeniach i siatkach. Już w czerwcu Diethelm zwrócił uwagę na nieprawidłowości, publikując zdjęcie dwóch otrutych orłów przednich w kantonie Schwyz. Jak Nau.ch informuje 17 października 2026 roku, w gryzońskim Urzędzie ds. Łowiectwa i Rybołówstwa w bieżącym roku zarejestrowano 73 przypadki. Liczbę tę podał Peter Vincenz, dyrektor rolniczego centrum edukacji i doradztwa Plantahof. Najczęściej dotyczy to saren i jeleni szlachetnych, ale w ogrodzeniach mogą zaplątać się także kozice, lisy i zające. W przypadku mniejszych zwierząt podejrzewa się wysoką liczbę przypadków nieujawnionych.

Z podanych informacji nie wynika, ile ze zarejestrowanych zwierząt zginęło. Na podstawie gryzońskich danych nie można więc ustalić ani liczby ofiar śmiertelnych, ani udziału poszczególnych typów ogrodzeń.

Siatki pastwiskowe szczególnie niebezpieczne

Według Nau.ch w kantonie Schwyz w latach 2015–2018 w ogrodzeniach zginęły 53 dzikie zwierzęta, około 65 procent z nich w siatkach Flexi. Ofiarami były sarny, jelenie, lisy, borsuki, jeże, zające i kuny.

Na podstawie ankiety kantonalnej z 2020 roku Szwajcarska Ochrona Zwierząt STS szacuje liczbę dzikich zwierząt ginących rocznie w ogrodzeniach na 3000–4500. Zgodnie z ulotką STS ponad 70 procent przypadków śmierci przypadało na siatki pastwiskowe. Liczba rannych zwierząt jest według STS prawdopodobnie trzy- do czterokrotnie wyższa.

Felix Hahn z rolniczego centrum doradczego Agridea powiedział portalowi Nau.ch: «Ryzyko jest wyższe w przypadku siatek elastycznych niż ogrodzeń z taśm czy linek». Rolę mogą odgrywać zarówno zaplątanie się, jak i impulsy elektryczne. Według Vincenza nowoczesne elektryzatory przy dłuższym kontakcie wydłużają odstępy między impulsami. Większe niebezpieczeństwo widzi on jednak w samym zaplątaniu się.

Ochrona stad zmienia wymagania wobec ogrodzeń

Zapytani eksperci różnie oceniają, jak wzmocniona ochrona stad wpływa na ogrodzenia w krajobrazie. Vincenz mówi o większej liczbie takich ogrodzeń i o tym, że «ogólny potencjał zaplątania się zwierząt» wzrósł. Hahn zwraca uwagę, że zwierzęta gospodarskie były ogrodzane już wcześniej, często prostszymi ogrodzeniami. Ogrodzenia chroniące stada są zazwyczaj stawiane staranniej i częściej kontrolowane. «Zasadniczo ochrona stad jest przecież również ochroną dzikich zwierząt», mówi Hahn. Mimo to dla dzikich zwierząt lepszy byłby krajobraz możliwie wolny od ogrodzeń.

IG Wild beim Wild popiera ochronę stad. Właśnie dlatego potrzebne są jasne zasady, aby ochrona zwierząt gospodarskich nie odbywała się kosztem dzikich zwierząt. Wpływem ogrodzeń i nocnych zagród na siedliska kozic, jeleni i głuszcowatych na terenach alpejskich zajmuje się nasz artykuł «Owce na terenach dzikich zwierząt: liczby za sporem o wilka».

Konkretne terminy demontażu i przepisy kantonalne

Podstawą są federalna ustawa o ochronie zwierząt oraz rozporządzenie o ochronie zwierząt. Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i Zdrowia Zwierząt kantonu Gryzonia w swojej ulotce dotyczącej ogrodzeń pastwiskowych określa, że elastyczne siatki pastwiskowe należy zdemontować «niezwłocznie, najpóźniej jednak w ciągu 5 dni po użyciu», a ogrodzenia kontrolować codziennie. W przypadku rażących naruszeń przewiduje sankcje w zakresie płatności bezpośrednich oraz postępowania karne. Kanton Turgowia zobowiązuje właścicieli do usuwania nieużywanych ogrodzeń stwarzających ryzyko zranienia dzikich zwierząt i chce teraz również zakazać ogrodzeń z drutu kolczastego.

Decydujące jest to, czy przepisy będą kontrolowane i egzekwowane także na odległych pastwiskach. Podane liczby pochodzą ponadto z różnych badań i okresów, a zatem można je porównywać tylko w ograniczonym stopniu.

To, że osoby odpowiedzialne można pociągnąć do odpowiedzialności, pokazuje przypadek z regionu Winterthur: prezes klubu strzeleckiego został skazany za znęcanie się nad zwierzętami po tym, jak po raz drugi sarna zginęła w tym samym elastycznym ogrodzeniu. Kto znajdzie zaplątane zwierzę, powinien natychmiast powiadomić strażnika przyrody lub policję.

Nowa petycja: siatki pastwiskowe nie mogą być śmiertelnymi pułapkami

IG Wild beim Wild prowadziła już w 2023 roku petycję przeciwko niebezpiecznym siatkom pastwiskowym, skierowaną do sprzedawców. Nowa petycja „Siatki pastwiskowe nie mogą być śmiertelnymi pułapkami dla dzikich zwierząt” jest skierowana jednocześnie do kantonów, Konfederacji i handlu. Do jej głównych postulatów należą:

• obowiązujący w całej Szwajcarii wymóg całkowitego demontażu siatek pastwiskowych niezwłocznie po zakończeniu ich użytkowania, najpóźniej jednak w ciągu pięciu dni, także po zmianie pastwiska,
• codzienna kontrola używanych siatek pastwiskowych na całej ich długości,
• regularne kontrole i konsekwentne egzekwowanie przepisów dotyczących ogrodzeń przez kantony,
• obowiązek zgłaszania oraz coroczne statystyki ofiar ogrodzeń z podziałem na gatunki zwierząt i typy ogrodzeń,
• dopłaty na ochronę stad uzależnione od fachowego wykonania ogrodzeń, bezpiecznego dla dzikich zwierząt,
• wstrzymanie sprzedaży słabo widocznych siatek pastwiskowych, informowanie przez handel o prawidłowym użytkowaniu, codziennej kontroli i demontażu oraz odbiór starych siatek przez handel.

Na potrzeby interwencji w parlamentach kantonalnych dostępny jest nasz wzór tekstu dotyczący zgodnych z ochroną zwierząt wymogów dla ogrodzeń i siatek pastwiskowych. Dalsze artykuły na ten temat znajdziesz w kategorii Dzikie zwierzęta.