Vossenbeheer in plaats van vossenjacht: Berner motie eist de vervanging

In de Berner Grote Raad eist een partijoverschrijdend gedragen voorstel de systeemwissel in het vossenbeleid.

Op 8 september 2026 diende GLP-grootraadslid Casimir von Arx de motie «Van vossenjacht naar vossenbeheer» in (Motie 237-2026, Dossier 2026.GRPARL.559). Het voorstel eist dat de huidige hobbyjacht op de vos wordt vervangen door wetenschappelijk onderbouwd vossenbeheer.

De motie wordt gedragen door zes raadsleden uit vijf fracties: Casimir von Arx (GLP), Mathias Müller (SVP), Dominique Bühler (Groenen), Susanne Clauss (SP), Claudine Esseiva (FDP) en Manuel C. Widmer (Groenen).

Van veldproef naar systeemwissel

Aan het nieuwe voorstel ging een minder verstrekkende motie vooraf. Von Arx had in december 2025 aanvankelijk een wetenschappelijk begeleide veldproef geeist waarbij werd afgezien van de vossenjacht (Motie 351-2025, Dossier 2025.GRPARL.1535). De Regeringsraad wees het verzoek op 6 mei 2026 af en verwees ernaar dat de vos volgens federaal recht een bejaagbare soort is en dat beperkingen alleen om redenen van soortenbescherming aangewezen zijn. Opmerkelijk is een passage die hij zelf formuleert: de jacht op niet-bedreigde soorten zoals de vos is “feitelijk een doel op zichzelf” en hoeft geen expliciete regulerende functie te vervullen. Daarmee bevestigt de regering nu net het punt dat de hobbyjacht in het openbaar doorgaans betwist. De indieners van de motie noemden op hun beurt de wetenschappelijke feiten voor de doelen waarmee de vossenjacht wordt gerechtvaardigd ‘uiterst mager’. Zij betwisten niet dat er soms problemen met vossen zijn, maar vragen zich af welke bijdrage de jacht per saldo levert aan de oplossing daarvan.

In plaats van zich neer te leggen bij de afwijzing, trok von Arx de eerdere motie terug en diende hij een verdergaande motie in. Uit het voorgestelde proefproject werd een eis tot systeemwissel. De vakinhoudelijke aanleiding daarvoor werd geleverd door het kanton Zug: het was het eerste kanton van Zwitserland dat een onafhankelijk vakrapport over de vossenjacht liet opstellen (SWILD, mei 2026). Omdat dit rapport de vragen van de veldproef al beantwoordt, slaat de nieuwe motie de testfase over en eist direct de uitvoering.

Wat de motie eist

De motie belast de Regeringsraad met vier punten. Het kanton moet systematisch gegevens verzamelen over de verspreiding van vossen en de daadwerkelijk veroorzaakte schade, en deze regelmatig publiceren. Op basis daarvan moet de huidige vossenjacht worden vervangen door wetenschappelijk onderbouwd vossenbeheer dat een zo conflictarm mogelijk samenleven van mens en vos bevordert en dierenleed beperkt. Voorrang krijgen niet-dodelijke maatregelen zoals het beveiligen van afval, verjaging en effectieve afrastering ter bescherming van wilde en landbouwhuisdieren. Tot slot moet de Regeringsraad de noodzakelijke wettelijke aanpassingen voorleggen.

Zo’n vossenbeheer betekent niet dat men bij concrete problemen niets doet. Zieke of gewonde dieren en individuele vossen die conflicten veroorzaken, kunnen nog steeds door de wildhoede worden afgeschoten. Ter discussie staat niet het gerichte ingrijpen in een individueel geval, maar de wijdverbreide hobbyjacht zonder aantoonbaar nut.

Wat de Berner cijfers laten zien

Een blik in de federale jachtstatistiek ondersteunt de richting van de motie. Het aantal in het kanton Bern geschoten vossen is de afgelopen 25 jaar sterk gedaald: van piekwaarden van rond 8'000 dieren per jaar in de jaren 1990 tot laatst nog ongeveer 2'000 tot 2'500. Een overeenkomstige instorting van de vossenpopulatie is niet gedocumenteerd, evenmin de gevolgen die door jagersverenigingen regelmatig worden voorspeld.

Tegelijkertijd worden in het kanton Bern inmiddels aanzienlijk meer omgekomen vossen als valwild geregistreerd dan er door de jacht worden gedood. Het geregistreerde valwild bedraagt ongeveer 3'400 tot 3'500 dieren per jaar, waarvan het grootste deel te wijten is aan verkeersongevallen. Afschotcijfers zijn daarom geen directe maatstaf voor de populatiegrootte; ze weerspiegelen ook jachtpraktijk, meldgedrag en registratie-intensiteit. Bron: Federale jachtstatistiek van het BAFU, eigen analyse.

Wetenschappelijke onderbouwing

Het Zugse vakrapport van SWILD concludeert dat de tegenwoordig gangbare, ruimtelijk weinig gecoördineerde vossenjacht geen duurzame regulering van vossenpopulaties laat verwachten. Hogere voortplanting, betere overlevingskansen en immigratie kunnen afschotten compenseren. Bovendien ontbreken lokaal en regionaal betrouwbare populatiegegevens waarmee een regulerend effect zorgvuldig zou kunnen worden getoetst.

Ook voor ziektebestrijding is de jacht geen betrouwbare maatregel. Het rapport wijst erop dat verhoogde mobiliteit en immigratie in bejaagde populaties de verspreiding van ziekten kunnen bevorderen. Bij hondsdolheid bleek de orale vaccinatiecampagne de doorslaggevende maatregel voor een succesvolle bestrijding; intensieve bejaging had daarvoor geen vergelijkbaar succes opgeleverd. Voor de bescherming van wilde en landbouwhuisdieren zet het rapport niet-dodelijke maatregelen centraal: veilige omheiningen en hekken, verbeterd bedrijfsmanagement en het beperken van door mensen gecreeërde voedselbronnen.

Hoe zo'n weg eruit kan zien, toont het kanton Genève: daar is de hobbyjacht sinds 1974 verboden. Alleen statelijke wildhoeders grijpen daar in, de laatste twee jaar zonder een enkel regulerend afschot van vossen. Wie Genève prijst, spreekt zich daarmee uit tegen de reguliere hobbyjacht op de vos, niet voór.

Hoe het verdergaat

Doorslaggevend is het partijoverschrijdende draagvlak. Dat een voorstel om af te stappen van de routinematige vossenjacht wordt gedragen door partijen van SVP tot Groenen, laat zien: de vraag naar zin, effect en proportionaliteit van de hobbyjacht op de vos reikt allang verder dan traditionele dierenwelzijnskringen.

De Regeringsraad zal eerst een standpunt innemen over het voorstel. Een behandeling in de Grote Raad is op zijn vroegst in het voorjaar of de zomer van 2027 te verwachten.

Het volledige voorstel is hier te vinden: Motie “Van vossenjacht naar vossenmanagement” (PDF)

Wie zich wil inzetten, vindt op onze actiepagina een voorbeeldbrief aan de Grote Raad: Vossenjacht stoppen, schrijf de Grote Raad Bern aan.

Meer over dit onderwerp

Vossenjacht: Berner regering wil bewijs niet onderzoeken
De Regeringsraad wijst de eerdere motie af zonder het bewijs te toetsen.

Vossenjachtpodium in Utzenstorf: vier hobbyjagers, één niet-jager en geen echte dialoog
Hoe het debat ter plaatse wordt gevoerd wanneer de hobbyjacht onder elkaar blijft.