Vossenjacht: Berner regering wil bewijs niet onderzoeken

Het voorstel werd op 3 december 2025 ingediend door GLP-grootraadslid Casimir von Arx, mede gedragen door vertegenwoordigers uit SP, SVP, Groenen, EVP en FDP.

Er werd een tijdelijk, wetenschappelijk begeleid veldonderzoek geëist: in een geschikt gebied zou worden onderzocht hoe een volledige of gedeeltelijke afzien van de bejaging van de rode vos uitwerkt op de vossenpopulatie, de gezondheid van wilde dieren, de volksgezondheid, de biodiversiteit en de landbouw.

De aanleiding is aanzienlijk. In Zwitserland worden volgens de federale jachtstatistiek doorgaans tussen de 15’000 en 25’000 rode vossen per jaar geschoten, in het kanton Bern zijn dat tussen de 2’000 en 3’500 dieren. Zoals de «Berner Zeitung» eind oktober 2025 berichtte, belandt het grootste deel van de ongeveer 3’000 gedode Berner vossen vervolgens in het afval.

De drijvende kracht achter het verzoek is de jurist Pascal Wolf, die in meer dan twaalf kantons soortgelijke voorstellen initieerde, die zich hoofdzakelijk richten op het in twijfel trekken van de wetenschappelijke noodzaak van de vossenjacht. Autoriteiten wezen deze tot nu toe vaak af, laatstelijk de bevoegde Luzerner commissie, wier handelwijze wildbeimwild.com kritisch heeft geschetst . Wolfs inzet en de vakinhoudelijke achtergronden zijn eveneens uitvoerig gedocumenteerd.

De motivering van de Regeringsraad

De Regeringsraad verzoekt met besluit van 6 mei 2026 om afwijzing. Zijn argumentatie steunt niet op gegevens, maar op de systematiek van het jachtrecht: de rode vos is volgens de federale jachtwet een bejaagbare wilde diersoort, zijn populatie is in het hele kanton verspreid en op geen enkele wijze bedreigd. Beperkingen van de bejaging zouden primair met soortbescherming kunnen worden gemotiveerd, wat hier niet van toepassing is. Daarom bestaat er geen noodzaak om de uitwerking van het afzien van de vossenjacht wetenschappelijk te onderzoeken.

Opmerkelijk is een passage die de Regeringsraad zelf formuleert: aangezien niet-bedreigde soorten door de hobbyjacht mogen worden benut, is de hobbyjacht «feitelijk een doel op zich» en hoeft zij geen expliciete reguleringsopdracht te vervullen. Daarmee bevestigt de regering uitgerekend dat punt dat de hobbyjacht in het openbaar gewoonlijk ontkent.

De kerntegenstelling

Precies hier ligt de zwakte van het antwoord. De motie vroeg niet of de vos bedreigd is, maar of de bejaging de haar toegeschreven doelen überhaupt vervult. Deze vraag laat de Regeringsraad onbeantwoord. Eerste ondertekenaar Von Arx bekritiseert dan ook openlijk in Radio BeO dat de regering aan de eigenlijke strekking van de motie voorbijgaat.

De wetenschappelijke uitgangssituatie is daarbij geenszins open. Hondsdolheid werd in Zwitserland uitgeroeid met vaccinatieaas, niet met het geweer. De vossenlintworm laat zich doeltreffend terugdringen via ontwormingsaas, terwijl de bejaging daarvoor als ongeschikt geldt. Vossenpopulaties blijven ook onder sterke jachtdruk stabiel, omdat instroom en hogere voortplanting verliezen snel compenseren. De achteruitgang van zeldzame soorten herleidt het onderzoek overwegend tot habitatverlies en intensieve landbouw, niet tot de predator vos. De stand van het onderzoek naar evidence-based vossenbeheer heeft wildbeimwild.com samengevat.

Dat afzien praktisch haalbaar is, toont de blik over de kantonsgrens. In het kanton Genève is de jacht voor particulieren sinds 1974 verboden; jaarlijks vinden slechts tot twintig officiële speciale afschoten plaats. Luxemburg ontziet de vos sinds 2015 het hele jaar door. Ook binnen Zwitserland bestaan jachtvrije gebieden: in het Zwitsers Nationaal Park is elke vorm van jacht sinds de oprichting in 1914 verboden, de vos wordt daar net als alle andere soorten volledig ontzien, en talrijke andere nationale parken in Europa hanteren het evenzo. Een populatie-explosie, toegenomen ziekten of buitensporige schade zijn in geen van deze gevallen opgetreden. Het vaak gehoorde argument dat het Genève-model niet overdraagbaar zou zijn, houdt daarmee geen stand bij toetsing. Meer daarover in het dossier over de zelfregulatie van wildpopulaties en in het artikel over de dierenmishandeling bij de vossenjacht.

Wanneer de jacht ziekten bevordert

Bijzonder duidelijk wordt de discrepantie bij het gezondheidsargument van de hobbyjacht. Hondsdolheid werd in Zwitserland uitgeroeid met vaccinatieaas, niet met het geweer. Bij de vossenlintworm toont een vierjarig onderzoek in de regio Nancy het tegenovergestelde van wat verwacht werd: ondanks een massaal geïntensiveerde nachtelijke bejaging op zo'n 700 vierkante kilometer, waarbij het afschot met 35 procent steeg, kromp de vossenpopulatie niet. De besmettingsgraad met de parasiet klom in het testgebied van 40 naar 55 procent, terwijl die in het vergelijkingsgebied stabiel bleef. De studie draagt de veelzeggende titel «An inappropriate paradigm». Als doeltreffend gelden daarentegen ontwormingsaas, dat in het Beierse district Starnberg het infectierisico met 97 tot 99 procent verlaagde.

Ook bij teken spreekt de evidentie tegen het afschot. In gebieden met een hoge activiteit van predatoren zoals vos en steenmarter dragen knaagdieren aanzienlijk minder teken, en die zijn minder vaak besmet. Wie de muizenjager vos decimeert, verhoogt daarmee in de regel het risico op de ziekte van Lyme en TBE, waarvan de aantallen gevallen in Zwitserland recent recordhoogten bereikten. wildbeimwild.com heeft aangetoond hoe hobbyjagers ziekten verspreiden en waarom de hobbyjacht ziekten zelfs bevordert.

De brisantie is groot, want Zwitserland is bij de vossenlintworm een Europese hotspot. Een in 2025 in «The Lancet Infectious Diseases» gepubliceerd overzicht telde voor de jaren 1997 tot 2023 in heel Europa 4’207 gevallen van alveolaire echinokokkose, ongeveer 68 procent daarvan in Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland. Per hoofd van de bevolking staat Zwitserland na Litouwen op de tweede plaats. Juist in deze situatie inzetten op een aantoonbaar contraproductieve bejaging in plaats van op ontworming is gezondheidspolitiek moeilijk te verantwoorden.

Patentkanton zonder revierplicht

Belangrijk voor de duiding: Bern is een van de zestien patentjacht-kantons. Wie een patent koopt, mag in het hele kantonsgebied jagen, zonder verantwoordelijkheid voor een bepaald revier te dragen. De voorstelling dat de hobbyjagers met het vossenafschot een flächendekkende verzorgingstaak vervullen, kan uit dit systeem niet worden afgeleid.

Hoe het verdergaat

Met de afwijzing door de Regeringsraad is de zaak niet afgedaan. Over de motie beslist nu de Grote Raad, vermoedelijk in de herfstzitting van 2026. Het partijoverstijgende draagvlak laat zien dat de steun voor een feitelijke toetsing van de vossenjacht ook buiten klassieke dierenbeschermingskringen groeit.

Bronnen

• Kanton Bern, Regeringsraad: RRB 446/2026 van 6 mei 2026, antwoord op de motie 351-2025 «Beproeving van het afzien van de vossenjacht» (zaaknr. 2025.GRPARL.1535)
• Federale wet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSG, SR 922.0), art. 1, 3 en 5
• Federale jachtstatistiek: https://www.jagdstatistik.ch
• Federaal Bureau voor Gezondheid (BAG), hondsdolheid: https://www.bag.admin.ch/de/tollwut
• Berner Zeitung: «Omstreden vossenjacht: de meeste van de 3000 geschoten dieren belanden in het afval», 30.10.2025
• Baker P. J. et al. (2002): Effect of British hunting ban on fox numbers
• Kämmerle J.-L. et al. (2019): Restricted-area culls and red fox abundance
• König A. et al. (2019): Effective long-term control of Echinococcus multilocularis
• Comte S. et al. (2017): «Echinococcus multilocularis management by fox culling: an inappropriate paradigm» (regio Nancy, Frankrijk)
• Hofmeester T. R. et al. (2017): Cascading effects of predator activity on tick-borne disease risk, Proceedings of the Royal Society B
• The Lancet Infectious Diseases (2025): Europees overzicht van alveolaire echinokokkose (Medische Universiteit Wenen e.a.)
• Ontwormingsaas Landkreis Starnberg (Beieren): vermindering van het infectierisico met 97 tot 99 procent
• Radio BeO: «Grote Raad beslist over proef met vossenjacht», 18.5.2026