Vossenjacht: Berner regering wil bewijs niet onderzoeken

Het voorstel werd op 3 december 2025 ingediend door GLP-grootraadslid Casimir von Arx, mede ondersteund door vertegenwoordigers van SP, SVP, Groenen, EVP en FDP.

Gevraagd werd om een tijdelijk, wetenschappelijk begeleid veldexperiment: in een geschikt gebied zou onderzocht worden hoe een volledig of gedeeltelijk afzien van de bejaging van de rode vos de vossenpopulatie, de gezondheid van wilde dieren, de volksgezondheid, de biodiversiteit en de landbouw beïnvloedt.

De inzet is aanzienlijk. In Zwitserland worden volgens de federale jachtstatistiek doorgaans tussen de 15'000 en 25'000 rode vossen per jaar geschoten, in het kanton Bern zijn dat er tussen de 2'000 en 3'500 dieren. Zoals de «Berner Zeitung» eind oktober 2025 berichtte, belandt het grootste deel van de ongeveer 3'000 gedode Berner vossen vervolgens bij het afval.

De drijvende kracht achter dit streven is de jurist Pascal Wolf, die in meer dan twaalf kantons vergelijkbare voorstellen heeft geïnitieerd, die zich voornamelijk richten op het ter discussie stellen van de wetenschappelijke noodzaak van de vossenjacht. Autoriteiten hebben deze tot nu toe vaak afgewezen, meest recentelijk de bevoegde Luzerner commissie, waarvan de aanpak wildbeimwild.com kritisch heeft geschetst. Wolfs inzet en de inhoudelijke achtergronden zijn eveneens uitgebreid gedocumenteerd.

De motivering van de regering

De regeringsraad stelt met besluit van 6 mei 2026 voor het verzoek af te wijzen. Zijn argumentatie steunt niet op gegevens, maar op de systematiek van het jachtrecht: de rode vos is volgens de federale jachtwet een bejaagbare wilde diersoort, zijn populatie komt in het hele kanton voor en wordt op geen enkele wijze bedreigd. Beperkingen van de jacht laten zich vooral rechtvaardigen met soortbescherming, en die is hier niet van toepassing. Daarom bestaat er geen noodzaak om het effect van het afzien van de vossenjacht wetenschappelijk te onderzoeken.

Opmerkelijk is een passage die de regeringsraad zelf formuleert: aangezien niet-bedreigde soorten door de recreatieve jacht mogen worden benut, is de recreatieve jacht «feitelijk een doel op zich» en hoeft deze geen expliciete regulatieopdracht te vervullen. Daarmee bevestigt de regering nota bene precies het punt dat de recreatieve jacht in het openbaar doorgaans ontkent.

De kernwiderspraak

Precies hier ligt de zwakte van het antwoord. De motie vroeg niet of de vos bedreigd is, maar of de bejaging de haar toegeschreven doelen überhaupt vervult. Deze vraag laat de regeringsraad onbeantwoord. Eerste ondertekenaar Von Arx bekritiseert dan ook publiekelijk in Radio BeO, dat de regering voorbijgaat aan het eigenlijke anliggen van de motie.

De wetenschappelijke uitgangspositie is daarbij allerminst open. Hondsdolheid is in Zwitserland uitgeroeid met vaccinaasjes, niet met het geweer. De vossenlintworm kan effectief worden teruggedrongen met ontwormingsaas, terwijl bejaging daarvoor als ongeschikt wordt beschouwd. Vossenpopulaties blijven ook onder sterke jachtdruk stabiel, omdat immigratie en hogere voortplanting verliezen snel compenseren. De achteruitgang van zeldzame soorten wordt door het onderzoek grotendeels toegeschreven aan leefgebiedverlies en intensieve landbouw, niet aan het roofdier vos. De stand van het onderzoek naar evidence-based vossenbeheer is door wildbeimwild.com samengevat.

Dat een verzicht praktisch haalbaar is, blijkt uit een blik over de kantonsgrens. In het kanton Genève is de jacht voor particulieren sinds 1974 verboden; jaarlijks vinden slechts tot twintig officiële speciale afschotacties plaats. Luxemburg spaart de vos sinds 2015 het hele jaar door. Ook binnen Zwitserland bestaan jachtvrije gebieden: in het Zwitserse Nationale Park is alle jacht sinds de oprichting in 1914 verboden, de vos wordt daar net als alle andere soorten volledig gespaard, en talrijke andere nationale parken in Europa hanteren dit eveneens. In geen van deze gevallen is een bestandsexplosie, een toename van ziekten of buitensporige schade opgetreden. Het vaak gehoorde argument dat het Genève-model niet overdraagbaar zou zijn, houdt bij toetsing dus geen stand. Meer hierover in het dossier over de Zelfregulatie van wilde populaties en in het artikel over het dierenleed bij de vossenjacht.

Wanneer de jacht ziekten bevordert

Bijzonder duidelijk wordt de discrepantie bij het gezondheidsargument van de recreatieve jacht. Hondsdolheid werd in Zwitserland uitgeroeid met vaccinaasjes, niet met het geweer. Bij de vossenlintworm laat een vierjarig onderzoek in de regio Nancy het tegenovergestelde van het verwachte zien: ondanks een fors geïntensiveerde nachtelijke bejaging op circa 700 vierkante kilometer, waarbij de afschotcijfers met 35 procent stegen, kromp de vossenpopulatie niet. Het besmettingspercentage met de parasiet steeg in het testgebied van 40 naar 55 procent, terwijl het in het vergelijkingsgebied stabiel bleef. De studie draagt de veelzeggende titel «An inappropriate paradigm». Als doeltreffend gelden daarentegen ontwormingsaasjes, die in het Beierse district Starnberg het infectierisico met 97 tot 99 procent verlaagden.

Ook bij teken spreekt het bewijsmateriaal tegen het afschieten. In gebieden met een hoge activiteit van roofdieren zoals de vos en de steenmarter dragen knaagdieren aanzienlijk minder teken, en deze zijn ook minder vaak besmet. Wie de muizenjager vos decimeert, verhoogt daarmee in feite het risico op borreliose en TBE, waarvan het aantal gevallen in Zwitserland onlangs recordhoogtes bereikte. wildbeimwild.com heeft laten zien hoe recreatieve jagers ziekten verspreiden en waarom de recreatieve jacht ziekten zelfs bevordert.

De urgentie is groot, want Zwitserland is wat betreft de vossenlintworm een Europese hotspot. Een in 2025 in «The Lancet Infectious Diseases» gepubliceerd overzicht telde voor de jaren 1997 tot 2023 Europawijd 4.207 gevallen van alveolaire echinokokkose, waarvan ongeveer 68 procent in Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland. Per hoofd van de bevolking staat Zwitserland na Litouwen op de tweede plaats. Juist in deze situatie inzetten op aantoonbaar contraproductieve bejaging in plaats van op ontworming, is gezondheidspolitiek moeilijk te verantwoorden.

Patentkanton zonder jachtveldplicht

Belangrijk voor de context: Bern is een van de zestien patentjachtkantons. Wie een patent koopt, mag in het gehele kantongebied jagen, zonder verantwoordelijkheid te dragen voor een specifiek jachtveld. De voorstelling dat de recreatieve jagers met het afschieten van vossen een landelijke beheertaak vervullen, laat zich uit dit systeem niet afleiden.

Hoe het verdergaat

Met de afwijzing door de regeringsraad is de zaak niet van de baan. Over de motie beslist nu de Grote Raad, naar verwachting tijdens de herfstzitting van 2026. Het partijoverschrijdende draagvlak laat zien dat de steun voor een feitgebaseerde evaluatie van de vossenjacht ook buiten de klassieke dierenbeschermingskringen groeit.

Bronnen

• Kanton Bern, regeringsraad: RRB 446/2026 van 6 mei 2026, antwoord op motie 351-2025 «Beproeving van het afzien van de vossenjacht» (zaaknr. 2025.GRPARL.1535)
• Federale wet over de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSG, SR 922.0), art. 1, 3 en 5
• Federale jachtstatistiek: https://www.jagdstatistik.ch
• Federaal Bureau voor Gezondheid (BAG), hondsdolheid: https://www.bag.admin.ch/de/tollwut
• Berner Zeitung: «Omstreden vossenjacht: de meeste van de 3000 geschoten dieren belanden in het afval», 30.10.2025
• Baker P. J. et al. (2002): Effect of British hunting ban on fox numbers
• Kämmerle J.-L. et al. (2019): Restricted-area culls and red fox abundance
• König A. et al. (2019): Effective long-term control of Echinococcus multilocularis
• Comte S. et al. (2017): «Echinococcus multilocularis management by fox culling: an inappropriate paradigm» (regio Nancy, Frankrijk)
• Hofmeester T. R. et al. (2017): Cascading effects of predator activity on tick-borne disease risk, Proceedings of the Royal Society B
• The Lancet Infectious Diseases (2025): Europawijd overzicht over alveolaire echinokokkose (Medische Universiteit Wenen e.a.)
• Ontwormingslokaas Landkreis Starnberg (Beieren): vermindering van het infectierisico met 97 tot 99 procent
• Radio BeO: «Grote Raad beslist over vossenjacht-experiment», 18.5.2026