Zakaz myślistwa na lasach prywatnych: uspokojenie prywatnych gruntów z powodów etycznych
Prywatni właściciele powinni mieć możliwość wyłączenia swoich gruntów z łowiectwa rekreacyjnego z powodów etycznych. Podstawą są gwarancja własności, wolność sumienia oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
1. Wniosek (motion)
Rząd kantonalny zostaje zobowiązany do przedłożenia Wielkiej Radzie projektu zmiany ustawy o łowiectwie i ochronie dzikich zwierząt (………) oraz rozporządzenia łowieckiego (…………), wprowadzającego w kantonie (………) możliwość wyłączenia prywatnych gruntów z użytkowania łowieckiego z powodów etycznych. Rewizja ustawy musi w szczególności zapewnić, że:
- właściciele lasów prywatnych i innych gruntów prywatnych w kantonie (………) mogą na wniosek żądać, aby na ich gruntach nie wykonywano już łowiectwa rekreacyjnego, jeśli odrzucają polowania z zasadniczych przekonań etycznych.
- takie grunty są w prawie łowieckim traktowane jako obszary objęte zakazem polowań lub jako obwody wyłączone z użytkowania łowieckiego i są uwzględniane w planowaniu łowieckim.
- przesłanki i postępowanie w sprawie wyłączenia z użytkowania łowieckiego są uregulowane w ustawie, w szczególności:
- właściwość organu wydającego decyzję
- forma wniosku i wykazanie powodów etycznych
- charakter prawny decyzji wraz z możliwościami jej zaskarżenia
- nadrzędne interesy publiczne zostają zachowane dzięki temu, że w ściśle określonych wyjątkowych przypadkach właściwy organ nadal może przeprowadzać celowane interwencje, w szczególności w przypadku:
- zwalczania epidemii i zapobiegania epizootiom przy bezpośrednim zagrożeniu dla ludzi lub znacznym zagrożeniu dla istotnych dóbr materialnych albo z powodu bezwzględnych przyczyn ochrony przyrody
- rząd kantonalny przedstawia w uzasadnieniu projektu:
- jakiego rzędu powierzchnia lasów prywatnych i innych gruntów prywatnych może zostać objęta możliwością wyłączenia z użytkowania łowieckiego
- jaki będzie to miało wpływ na planowanie łowieckie, planowanie odstrzałów i regulację szkód łowieckich
- jakich skutków finansowych i organizacyjnych dla kantonu i gmin należy się spodziewać.
- że nowa regulacja pozostaje wyraźnie w zgodzie z Europejską Konwencją Praw Człowieka (EKPC) oraz z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie przymusowego udostępniania gruntów pod polowania, a tym samym wzmacnia gwarancję własności i wolność sumienia właścicieli gruntów.
Rada Rządu uwzględni w swoim projekcie niezbędne przepisy przejściowe, w szczególności w odniesieniu do istniejących planów łowieckich oraz trwających stosunków łowieckich.
2. Krótkie uzasadnienie
Obecnie właściciele nieruchomości w kantonie muszą znosić to, że obce osoby polują w celach rekreacyjnych na ich gruntach, mimo że z zasadniczych przekonań etycznych odrzucają łowiectwo. Kantonalne prawo łowieckie zna wprawdzie strefy zakazu polowań, strefy spokoju dla dzikich zwierząt i inne obszary chronione, nie przewiduje jednak indywidualnego prawa właścicieli gruntów do wyłączenia swoich terenów z polowań ze względów sumienia.
Europejska Konwencja Praw Człowieka chroni zarówno własność, jak i wolność sumienia. W wyrokach „Chassagnou przeciwko Francji" (1999) i „Herrmann przeciwko Niemcom" (2012) Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że właściciele gruntów, którzy z powodów etycznych odrzucają łowiectwo, nie mogą być zobowiązywani do znoszenia polowań na swoim terenie. Wyroki te opierają się na ochronie własności zawartej w pierwszym protokole dodatkowym do EKPC, którego Szwajcaria nie ratyfikowała. Wolność sumienia obowiązuje jednak w Szwajcarii bez ograniczeń, zarówno na mocy art. 9 EKPC, jak i art. 15 Konstytucji Federalnej. Konfederacja i kantony są zobowiązane do kształtowania swojego porządku prawnego w sposób zgodny z prawami podstawowymi.
Osoba, która odrzuca łowiectwo ze względów sumienia, nie może być przez państwo zmuszana do znoszenia krwi i kul na własnym gruncie. Grunty wolne od polowań nie są niczym radykalnym, lecz dawno zaległą konsekwencją gwarancji własności, wolności sumienia i ochrony zwierząt.
Federalna ustawa o łowiectwie wyznacza ramy ochrony i użytkowania dziko żyjących ssaków i ptaków. Kantony dysponują jednak znacznym marginesem swobody w zakresie systemu łowieckiego, obwodów łowieckich, planowania łowieckiego oraz dodatkowych przepisów ochronnych. W ramach tego marginesu kanton może (……) wyłączyć grunty z wykonywania polowań, tworząc tym samym nowe strefy spokoju dla dzikich zwierząt, a jednocześnie wzmacniając prawa właścicieli gruntów.
Zgodnie z prawem federalnym żaden kanton w Szwajcarii nie musi zapewniać łowiectwa rekreacyjnego. To prawo kantonów decyduje, czy łowiectwo jest dopuszczone, czy nie. Jeśli kanton zdecyduje się odmówić lub jedynie częściowo odmówić zgody na łowiectwo, może to zrobić swobodnie na podstawie konstytucji federalnej. Kanton Genewa już od dawna wybrał tę wzorową drogę.
Niniejszą motocją Rada Rządowa zostaje zobowiązana do stworzenia jasnej podstawy prawnej, aby właściciele lasów prywatnych mogli z powodów etycznych zadeklarować swoje tereny jako wolne od polowań. Jednocześnie zostaje zapewnione, że nadrzędne interesy publiczne, takie jak zwalczanie epizootii, bezpieczeństwo i ochrona przyrody, pozostaną zachowane oraz że skutki dla planowania łowieckiego, planowania odstrzału i regulacji odszkodowań za szkody łowieckie zostaną przejrzyście przedstawione. Dzięki temu kanton (……) zyskuje pewność prawa i dostosowuje swoje ustawodawstwo łowieckie do standardów praw człowieka.
3. Sytuacja w kantonach
Berno: Radna Wielkiej Rady Susanne Clauss złożyła w 2026 roku interpelację „Polowanie na terenach prywatnych”. Rada Rządowa odrzuciła ustanowienie strefy wolnej od polowań, opierając się na pierwszym protokole dodatkowym do EKPC, którego Szwajcaria nie ratyfikowała. Wolność sumienia pozostawiła poza rozważaniami (Jak kanton Berno omija wolność sumienia w łowiectwie).
Ticino: 19 października 2026 roku radne Wielkiej Rady Tamara Merlo i Maura Mossi Nembrini (Più Donne) złożyły interrogazione. Pytają Radę Stanu, czy myśliwi rekreacyjni mogą otwierać bramy i przekraczać ogrodzenia, aby polować na terenach prywatnych, oraz jakie granice obowiązują w odniesieniu do pastwisk i zagród dla zwierząt. Ustanowienie strefy wolnej od polowań z powodów etycznych nie jest w niej tematem (Myśliwi rekreacyjni na terenie prywatnym: tessyńskie posłanki żądają jasności).