List otwarty do radczyni rządowej Carmelii Maissen w sprawie polowań na lisy
Osiem pytań do radczyni rządowej kantonu Gryzonia, termin odpowiedzi do 1 grudnia 2026.
Zdjęcie poglądowe. Fot.: Jeremy Hynes / Unsplash
Czerwony śnieg
Po odrzuceniu petycji „Zakaz powszechnych polowań na lisy" IG Wild beim Wild kieruje list otwarty do radczyni rządowej kantonu Gryzonia Carmelii Maissen. Osiem pytań, termin odpowiedzi do 1 grudnia 2026 oraz zapowiedź publicznego udokumentowania stanowiska.
W dniu 6 listopada 2026 r. Maissen, jako szefowa Departamentu Infrastruktury, Energii i Mobilności, odpowiedziała na petycję lucerńskiego prawnika Pascala Wolfa z 15 października 2026 r. (pismo z odpowiedzią w formacie PDF). W odróżnieniu od innych kantonów departament odnosi się do petycji na sześciu stronach. Przyznaje, że kantonalny zakaz byłby zgodny z prawem federalnym, że odstrzał lisów chorych na świerzb jedynie w bardzo ograniczonym stopniu zwalcza chorobę oraz że uzasadnienie petycji dotyczące ochrony rzadkich gatunków jest w przypadku Gryzonii trafne. To, w jakim stopniu łowiectwo rekreacyjne reguluje populację lisów, „nie daje się jednoznacznie określić". Mimo to departament odrzuca wszystkie sześć wniosków i wprost uznaje polowania na lisy za uzasadnione także „z przyczyn tradycyjnych".
Sprzeczności zawarte w piśmie opisaliśmy w artykule „Zatrzymać polowania na lisy – napisz do Wielkiej Rady Gryzonii", dołączając wzór listu do członków Wielkiej Rady. List otwarty opiera się na tym samym schemacie działania co nasze pisma do landamana kantonu Glarus, Markusa Heera, do Dyrekcji Bezpieczeństwa kantonu Uri, do Radny rządowy Dölf Biasotto, do Radczyni rządowa Sibylle Jeker oraz do landamana Argowii Stephana Attigera: rzeczowy, z konkretnymi pytaniami i oczekiwaniem na weryfikowalną odpowiedź.
Poniższy list otwarty został przesłany radczyni rządowej Carmelii Maissen w dniu 16 listopada 2026 r. Dokumentujemy go tu w pełnym brzmieniu; śródtytuły odpowiadają wersji wysłanej.
List otwarty do radczyni rządowej Carmelii Maissen
Szanowna Pani Radczyni Rządowa
Przyjęliśmy do wiadomości Państwa odpowiedź z 6 listopada 2026 r. skierowaną do Pascala Wolfa w sprawie jego petycji „Zakaz powszechnego polowania na lisy”. Doceniamy, że Państwa departament szczegółowo zbadał petycję i w kilku punktach przyznał jej rację. Właśnie dlatego odmowa wymaga wyjaśnienia: pismo potwierdza, że kanton mógłby zakazać powszechnego polowania na lisy oraz że celowane działania wobec pojedynczych zwierząt pozostałyby możliwe również w takim przypadku. Kontynuowanie powszechnego polowania jest zatem decyzją polityczną, a nie obowiązkiem wynikającym z prawa federalnego. Prosimy o zajęcie stanowiska w następujących kwestiach.
1. Założenie zamiast dowodu skuteczności
Państwa departament pisze, że nie da się „jednoznacznie stwierdzić”, w jakim stopniu łowiectwo reguluje populację lisów. W następnym zdaniu mowa o tym, że „można w dużym stopniu zakładać”, iż odstrzał łowiecki w istotny sposób przyczynia się do bezproblemowego współistnienia z lisem. Według własnych danych Gryzonia od 1991 roku rejestruje przyczyny śmierci zwierząt znalezionych martwych oraz liczbę zaobserwowanych lisów. Które z tych danych potwierdzają założenie, że odstrzeliwane rocznie od 1’350 do 3’412 lisów w wymierny sposób wpływa na liczebność populacji lub na konflikty? Jeśli takiej analizy nie ma: na czym opiera się to założenie?
2. Dwie miary dla tego samego zabijania
W przypadku odstrzałów urzędowych Państwa departament wymaga odniesienia do indywidualnego przypadku, uzasadnienia i proporcjonalności. Administracji ma być zabroniona „plošna, ogólna regulacja liczebności populacji” za pomocą takich wyjątków. W przypadku powszechnego polowania na lisy podczas polowania wysokogórskiego, nizinnego i przełęczowego żaden z tych wymogów nie obowiązuje. Dlaczego do zabijania ponad tysiąca lisów rocznie przez myśliwych rekreacyjnych wystarcza założenie o korzyści, podczas gdy każdy pojedynczy odstrzał dokonywany przez strażników przyrody musi być uzasadniony? Jaką dodatkową korzyść przynosi powszechne łowiectwo w porównaniu z celowanymi interwencjami i niezabijającą profilaktyką?
3. Jakie szkody na terenach zabudowanych?
Jako dowód konieczności polowań Państwa departament wskazuje wzrost liczby odstrzałów mających zapobiegać szkodom łowieckim: od 10 do 40 lisów rocznie w latach 2018–2022, od 80 do 100 w latach 2023 i 2024. Polowanie na przelotach w pobliżu osiedli ograniczono od 2021 roku z obawy przed efektem wabiącym dla wilków. Jakie konkretnie szkody wyrządziły te lisy, w jakiej wysokości i gdzie? Jakie środki ochronne zastosowano przed odstrzałami? I czy kanton zbadał, czy wzrost ma inne przyczyny niż ograniczone polowanie na przelotach, na przykład źródła pokarmu na terenach zabudowanych? Jak niebezpieczne jest polowanie na przelotach w pobliżu osiedli, pokazuje Sedrun: w lutym 2024 roku 79-letni mieszkaniec posiadający patent łowiecki zastrzelił po godzinie 23 ze swojego domu psa na smyczy na osiedlowej ulicy, ponieważ wziął go za lisa. Właścicielka szła kilka metrów dalej. Czy kanton rozważa ponowne rozszerzenie polowania na przelotach na tereny zabudowane?
4. Chore zwierzęta nie usprawiedliwiają polowań na zdrowe
Państwa departament przyznaje, że 160 odstrzałów lisów chorych na świerzb, dokonanych w 2025 roku przez strażników przyrody, w bardzo ograniczonym stopniu przyczynia się do zwalczania tej choroby. Jednocześnie broni powszechnych polowań argumentem, że ginęłyby przy tym również chore lisy. Petycja wyraźnie przewiduje uwolnienie od cierpienia ciężko chorych zwierząt. Ile z lisów odstrzelonych przez myśliwych rekreacyjnych było chorych? Kanton Lucerna, jako jedyny kanton rejestrujący stan zdrowia odstrzelonych lisów, nie stwierdził objawów choroby u ponad 98 procent. Czy Gryzonia zbiera takie dane, a jeśli nie, dlaczego?
5. Można bez tego: Park Narodowy, Ticino, Luksemburg, Wielka Brytania
Przykład Genewy Państwa departament odrzuca, wskazując, że Gryzonia jest regionem wiejskim i odległym. Szwajcarski Park Narodowy w Engadynie jest od 1914 roku wolny od polowań, również na lisa, i leży w Państwa kantonie. W ciągu ponad stu lat nie sprawdził się tam żaden ze scenariuszy, którymi uzasadnia się polowanie na lisy. Również wiejski sąsiedni kanton Ticino obywa się prawie bez polowań na lisy: według federalnej statystyki łowieckiej w 2025 roku zabito tam jeszcze 76 lisów, w 2000 roku było ich 609. Gryzonia zabiła w 2025 roku 2’027 lisów. Luksemburg od 2015 roku całkowicie zrezygnował z polowań na lisy; odsetek zarażeń tasiemcem bąblowcowym spadł od tego czasu z około 40 do poniżej 10 procent. W Wielkiej Brytanii liczba lisów nie wzrosła, gdy w 2001 roku z powodu pryszczycy polowania na lisy zostały w dużej mierze zawieszone (Baker et al. 2002, Nature). Dlaczego Gryzonia potrzebuje wielokrotności liczby odstrzałów z Ticino i dlaczego w Państwa piśmie nie ma wzmianki o żadnym z tych przykładów? Czy kanton uwzględnił doświadczenia z Parku Narodowego przy rozpatrywaniu petycji?
6. Pierwszeństwo dla środków nieletalnych: gdzie i z jakim skutkiem?
Państwa departament pisze, że środki prewencyjne, takie jak zabezpieczone przed lisami gospodarowanie odpadami, ogrodzenia ochronne, informowanie ludności i poprawa siedlisk, mają już pierwszeństwo. Które z tych środków zostały w ostatnich latach wdrożone, gdzie, za pomocą jakich środków i z jakim skutkiem? W jaki sposób kanton zapewnia to pierwszeństwo, skoro lis może być w czasie polowania na zwierzynę wysokiej, niskiej i przełęczowej odstrzeliwany bez jakiejkolwiek oceny indywidualnego przypadku? Państwa pismo mówi o „ograniczonym w czasie polowaniu na lisy”. W rzeczywistości w Gryzonii lis może być zwierzęciem łownym od września do końca lutego, czyli przez pół roku. Od 20 do 31 października 2026 roku był on w ośmiu okręgach łowieckich na podstawie art. 84 rozporządzenia o prowadzeniu łowiectwa wręcz uwolniony „bez ograniczeń czasowych”, a więc także w nocy (zob. nasz Bündner Jagdticker). Co jest ograniczonego w czasie w półrocznym polowaniu?
7. Tradycja, jagody i opłaty za patenty
Państwa pismo wyraźnie uznaje polowanie na lisy za dopuszczalne „z powodów tradycyjnych”. Były prezydent Gryzońskiego Kantonalnego Związku Myśliwych Patentowych, Robert Brunold, powiedział o polowaniu na zwierzynę drobną: „Polowanie na zwierzynę drobną nie jest konieczne, ale jest uzasadnione”, porównując je ze zbieraniem jagód i grzybów. Urząd ds. Łowiectwa i Rybołówstwa uzasadnia polowanie na zwierzynę drobną w swoim dokumencie z pytaniami i odpowiedziami nie regulacją, lecz użytkowaniem, danymi badawczymi i opłatami za patenty, z których finansowany jest monitoring (zob. nasz Bündner Jagdticker, wpis z 4 października 2026). Gmina Laax płaci ponadto od 2019 roku premię w wysokości 40 franków za każdego lisa, którego miejscowi myśliwi rekreacyjni zabiją na terenie gminy. Skoro regulacja populacji nie jest udowodniona, zwalczanie chorób przynosi niewielki skutek, a nawet były prezes grizońskich myśliwych rekreacyjnych uważa polowanie na zwierzynę drobną za zbędne: czy jako uzasadnienie pozostaje coś innego niż rekreacyjne zajęcie mniejszości i wpływy z patentów? Czy tradycja jest dla Rady Rządowej samodzielnym powodem, by co roku zabijać ponad tysiąc lisów, i jak to się ma do zasady ustawy o ochronie zwierząt, że zwierzętom nie wolno bezpodstawnie zadawać cierpienia?
8. „Brak dostrzegalnych korzyści”: jedno zdanie z Lucerny
Pani pismo kończy się stwierdzeniem, że objęcie lisa rudego ochroną nie przyniesie „żadnych dostrzegalnych korzyści ani dla człowieka, ani dla przyrody, ani dla samej populacji lisów” i doprowadzi do „znacznych dodatkowych nakładów kadrowych i finansowych”. Niemal dosłownie tak samo tę samą petycję odrzuciła Komisja Planowania Przestrzennego, Środowiska i Energii Wielkiej Rady kantonu Lucerna. Czy Pani departament przejął to sformułowanie i na jakich własnych ustaleniach się ono opiera?
Korzyść z żywego lisa jest udokumentowana: lis zjada około 4000 myszy rocznie, a tam, gdzie brakuje lisów i kun domowych, nimfy kleszczy częściej są zakażone krętkami boreliozy (Hofmeester et al. 2017). Pani pismo nie podaje wysokości dodatkowych nakładów. Odstrzał chorych zwierząt i interwencje zapobiegające szkodom łowieckim już dziś wykonują strażnicy przyrody, a według Pani własnego pisma byłyby one możliwe także w razie zakazu. Kanton Genewa, od 1974 roku bez łowiectwa rekreacyjnego, wydaje na całe zarządzanie dzikimi zwierzętami około miliona franków rocznie. Dla Francji badanie opublikowane w „Biological Conservation” wykazało, że polowanie na gatunki uznawane za „szkodniki” kosztuje rocznie od 103 do 123 milionów euro, podczas gdy zgłoszone szkody wynoszą od 8 do 23 milionów euro (Jiguet et al. 2026). Jakimi liczbami Pani departament uzasadnia rzekome dodatkowe nakłady i ile polowanie na lisy kosztuje kanton obecnie, wraz z nadzorem, kontrolą i utylizacją padłych zwierząt?
Petycja nigdy nie twierdziła, że polowanie na lisy zagraża populacji. To, że polowanie jest zgodne z prawem i nie zagraża populacji, nie odpowiada na pytanie, czy jest ono konieczne.
Pozostaje pytanie, na które Pani pismo nie odpowiada: jaki mierzalny dla Gryzonii cel uzasadnia powszechne polowanie na lisy, skoro kanton sam nie potrafi udowodnić jego skuteczności, mógłby je zakazać, a celowane interwencje pozostałyby możliwe również bez niego?
Prosimy o zajęcie stanowiska do 1 grudnia 2026 r. Niniejszy list oraz ewentualne stanowisko zostaną opublikowane na wildbeimwild.com.
Z poważaniem
Carl Sonnthal
IG Wild beim Wild, Acquarossa
Co dalej
Jeśli członkini rządu kantonalnego odpowie w terminie, opublikujemy jej stanowisko i je skomentujemy. Jeśli odpowiedzi nie będzie, również to odnotujemy. Dotychczasowy bilans jest otrzeźwiający: cztery rządy kantonalne do dziś nie odpowiedziały na nasze pytania dotyczące polowania na lisy (Cztery rządy kantonalne pozostawiają 30 pytań bez odpowiedzi).
Gryzonia zajęła się petycją poważniej niż większość kantonów. Tym wyraźniej pismo pokazuje, co zostaje na końcu, gdy nie wytrzymują argumenty o regulacji populacji, zwalczaniu epizootii i ochronie gatunków: tradycja. Ile warta jest ta tradycja, pokazuje targ skór w Gryzonii z ceną 8 franków za skórę.
Komentarz: Ta odpowiedź jest anachroniczna. Departament przyznaje, że nie potrafi udowodnić skuteczności polowania na lisy, że odstrzał zwierząt chorych na świerzb pomaga w niewielkim stopniu i że zakaz byłby dopuszczalny — a mimo to trzyma się polowania, które w końcu uzasadnia tradycją. O cierpieniu zwierząt pismo nie mówi ani słowa: ani o nocnym polowaniu z zasiadki aż do końca lutego, w samym środku okresu rui, gdy część liszek jest już w ciąży, ani o postrzelonych zwierzętach, których nigdy się nie odnajduje. Kto co roku każe zabijać ponad tysiąc lisów, nie mogąc wykazać żadnej korzyści, i uzasadnia to obyczajem, nie prowadzi polityki wobec dzikich zwierząt. Zarządza przestarzałym hobby kosztem czujących istot — bez empatii i bez względu na cierpienie, które powoduje.
Co możesz zrobić: Ostatecznie zdecyduje polityka. Napisz bezpośrednio do członków Wielkiej Rady, najlepiej osobiście i własnymi słowami. Wzór listu, dane kantonu oraz link do listy członków znajdziesz pod adresem Zatrzymać polowania na lisy – napisz do Wielkiej Rady kantonu Gryzonia. Przegląd wszystkich kantonów oferuje kampania Koniec z polowaniem na lisy.
Więcej na temat łowiectwa rekreacyjnego: W dossier Alternatywy dla łowiectwa rekreacyjnego pokazujemy polityczne i praktyczne alternatywy dla łowiectwa rekreacyjnego. Dowody naukowe są przedstawione w przeglądzie Badania dotyczące skutków łowiectwa rekreacyjnego.
Stanowisko IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild odrzuca łowiectwo rekreacyjne. Naszym wzorem jest kanton Genewa, który od 1974 roku obywa się bez łowiectwa rekreacyjnego: bez sezonów polowań, bez psów myśliwskich, bez polowań nagonkowych, bez ambon myśliwskich, bez okrucieństwa wobec zwierząt i przestępczości, które gdzie indziej towarzyszą sezonowi polowań. To, co działa tam od ponad pięćdziesięciu lat, obala każdy stanowisko JagdSchweiz. Związek, który opiera swoją politykę na twierdzeniach obalanych we własnych dokumentach, nie jest organizacją branżową, lecz fabryką dezinformacji.
Dzikie zwierzęta potrzebują głosu
Raz w tygodniu: analizy, petycje i tło dotyczące łowiectwa rekreacyjnego. Bezpłatnie i z możliwością rezygnacji w każdej chwili.
Wesprzyj naszą pracę
Dzięki Twojej darowiźnie pomagasz chronić zwierzęta i sprawić, by ich głos został usłyszany.
Przekaż darowiznę teraz →