Open brief aan regeringsraad Carmelia Maissen over de vossenjacht
Acht vragen aan de Graubündense regeringsraad, antwoordtermijn tot 1 december 2026.
Symboolbeeld. Foto: Jeremy Hynes / Unsplash
Rode sneeuw
Na de afwijzing van de petitie 'Verbod op de algemene vossenjacht' richt de IG Wild beim Wild een open brief aan de Graubündense regeringsraad Carmelia Maissen. Acht vragen, een antwoordtermijn tot 1 december 2026 en de aankondiging dat het antwoord openbaar zal worden gedocumenteerd.
Op 6 november 2026 beantwoordde Maissen, als hoofd van het departement voor Infrastructuur, Energie en Mobiliteit, de petitie van de Luzernse jurist Pascal Wolf van 15 oktober 2026 (antwoordbrief als pdf). Anders dan andere kantons gaat het departement op zes pagina's in op de petitie. Het erkent dat een kantonaal verbod naar federaal recht toelaatbaar zou zijn, dat het afschieten van vossen met schurft de ziekte maar zeer beperkt bestrijdt en dat de motivering van de petitie over de bescherming van zeldzame soorten voor Graubünden klopt. In hoeverre de recreatieve jacht de vossenpopulatie reguleert, laat zich 'niet definitief zeggen'. Toch wijst het departement alle zes verzoeken af en acht het de vossenjacht uitdrukkelijk ook 'om traditionele redenen' verdedigbaar.
De tegenstrijdigheden in het schrijven hebben we in het artikel 'Vossenjacht stoppen – Schrijf de Grosser Rat van Graubünden aan' op een rij gezet, met een modelbrief aan de leden van de Grosser Rat. De open brief volgt dezelfde aanpak als onze brieven aan de Landammann Markus Heer van Glarus, aan de Urner veiligheidsdirectie, aan Regeringsraad Dölf Biasotto, aan Regeringsraadslid Sibylle Jeker en aan de Aargauer Landammann Stephan Attiger: zakelijk, met concrete vragen en met de verwachting van een controleerbaar antwoord.
De volgende open brief is op 16 november 2026 aan regeringsraad Carmelia Maissen verzonden. Hier staat hij woordelijk gedocumenteerd; de tussenkopjes komen overeen met de verzonden versie.
Open brief aan regeringsraad Carmelia Maissen
Geachte mevrouw de regeringsraad
Wij hebben kennisgenomen van uw antwoord van 6 november 2026 aan Pascal Wolf op zijn petitie 'Verbod op de algemene vossenjacht'. Wij erkennen dat uw departement de petitie uitvoerig heeft onderzocht en haar op meerdere punten gelijk heeft gegeven. Juist daarom behoeft de afwijzing toelichting: de brief bevestigt dat het kanton de algemene vossenjacht zou mogen verbieden en dat gerichte maatregelen tegen individuele dieren ook dan mogelijk zouden blijven. Het voortzetten van de algemene jacht is dus een politieke keuze en geen verplichting op grond van het federale recht. Wij verzoeken u om een standpunt over de volgende punten.
1. Een aanname in plaats van een bewezen effect
Hoezeer de jacht de vossenpopulatie reguleert, laat zich 'niet afdoende zeggen', schrijft uw departement. In de volgende zin staat dat er 'sterk van uitgegaan kan worden' dat het afschot door jagers wezenlijk bijdraagt aan een probleemloos samenleven met de vos. Graubünden registreert naar eigen zeggen sinds 1991 de doodsoorzaken van gevonden dode dieren en het aantal waargenomen vossen. Welke van deze gegevens onderbouwen de aanname dat de jaarlijks 1.350 tot 3.412 geschoten vossen de populatie of de conflicten meetbaar beïnvloeden? Als er geen dergelijke analyse bestaat: waarop is de aanname dan gebaseerd?
2. Twee maatstaven voor dezelfde doding
Voor afschot in opdracht van de overheid eist uw departement een koppeling aan het individuele geval, een motivering en proportionaliteit. Een 'grootschalige, algemene populatieregulering' via zulke uitzonderingen is de overheid niet toegestaan. Voor de algemene vossenjacht tijdens de hoge-, lage- en trekjacht geldt geen van deze eisen. Waarom volstaat voor het doden van jaarlijks meer dan duizend vossen door recreatieve jagers de aanname van een nut, terwijl elk afzonderlijk afschot door de wildbeheerders gemotiveerd moet worden? Welk aanvullend nut biedt de algemene jacht ten opzichte van gerichte ingrepen en niet-dodelijke preventie?
3. Welke schade in de bebouwde kom?
Als bewijs voor de noodzaak van de jacht noemt uw departement de toename van het aantal afschoten ter voorkoming van wildschade: 10 tot 40 vossen per jaar van 2018 tot 2022, 80 tot 100 in 2023 en 2024. De passjacht in de buurt van bebouwde kom werd vanaf 2021 beperkt wegens een gevreesd aantrekkingseffect op wolven. Welke schade hebben deze vossen concreet veroorzaakt, hoe hoog was die en waar? Welke beschermingsmaatregelen zijn er vóór de afschoten genomen? En heeft het kanton onderzocht of de toename andere oorzaken heeft dan de beperkte passjacht, bijvoorbeeld voedselbronnen in de bebouwde kom? Hoe gevaarlijk de passjacht in de buurt van bebouwing is, blijkt uit Sedrun: In februari 2024 schoot een 79-jarige bewoner met jachtvergunning na 23.00 uur vanuit zijn huis een aangelijnde teef dood op een woonstraat, omdat hij haar voor een vos aanzag. De eigenaresse liep slechts enkele meters erachter. Overweegt het kanton de passjacht in bebouwd gebied weer uit te breiden?
4. Zieke dieren rechtvaardigen geen jacht op gezonde dieren
Uw departement erkent dat de 160 afschoten van schurftige vossen door de wildbeheerders in 2025 slechts in zeer beperkte mate bijdragen aan de bestrijding van de ziekte. Tegelijkertijd verdedigt het de algemene jacht met het argument dat daarbij ook zieke vossen worden geschoten. De petitie voorziet uitdrukkelijk in het verlossen van ernstig lijdende dieren. Hoeveel van de door recreatieve jagers geschoten vossen waren ziek? Het kanton Luzern, dat als enige kanton de gezondheidstoestand van geschoten vossen registreert, vond bij meer dan 98 procent geen ziektebeeld. Registreert Graubünden deze gegevens, en zo nee, waarom niet?
5. Het kan ook zonder: Nationaal Park, Tessin, Luxemburg, Groot-Brittannië
Het voorbeeld van Genève wijst uw departement af met de opmerking dat Graubünden landelijk en afgelegen is. Het Zwitserse Nationaal Park in het Engadin is sinds 1914 jachtvrij, ook voor de vos, en ligt in uw kanton. In ruim honderd jaar is daar geen enkel van de scenario's uitgekomen waarmee de vossenjacht wordt gerechtvaardigd. Ook het landelijke buurkanton Tessin kan vrijwel zonder vossenjacht: Volgens Eidgenössische Jagdstatistik (Zwitserse federale jachtstatistiek) werden daar in 2025 nog 76 vossen gedood, in 2000 waren dat er 609. Graubünden doodde in 2025 2.027 vossen. Luxemburg ziet sinds 2015 volledig af van de vossenjacht; het besmettingspercentage met de vossenlintworm daalde sindsdien van circa 40 naar minder dan 10 procent. In Groot-Brittannië nam het aantal vossen niet toe toen de vossenjacht in 2001 vanwege de mond-en-klauwzeer grotendeels was opgeschort (Baker et al. 2002, Nature). Waarom heeft Graubünden een veelvoud van het aantal Ticinese afschoten nodig, en waarom noemt uw schrijven geen van deze voorbeelden? Heeft het kanton de ervaringen uit het Nationaal Park betrokken bij de beoordeling van de petitie?
6. Voorrang voor niet-dodelijke maatregelen: waar en met welk resultaat?
Uw departement schrijft dat preventieve maatregelen zoals vossenveilig afvalbeheer, beschermingshekken, voorlichting van de bevolking en leefgebiedverbetering al voorrang hebben. Welke van deze maatregelen zijn de afgelopen jaren waar uitgevoerd, met welke middelen en met welk resultaat? Hoe waarborgt het kanton deze voorrang als de vos tijdens de hoge jacht, lage jacht en trekjacht zonder enige beoordeling per geval bejaagd mag worden? Uw schrijven spreekt van een "tijdelijk beperkte vossenbejaging". In werkelijkheid mag de vos in Graubünden van september tot eind februari worden bejaagd, een half jaar lang. Van 20 tot 31 oktober 2026 was hij in acht jachtdistricten op grond van art. 84 van de verordening op de jachtuitoefening zelfs "zonder tijdelijke beperkingen" vrijgegeven, dus ook 's nachts (zie onze Bündner Jagdticker). Wat is er aan een half jaar jacht tijdelijk beperkt?
7. Traditie, bessen en vergunningsgelden
Uw schrijven acht de vossenjacht uitdrukkelijk "om traditionele redenen" verdedigbaar. De voormalige voorzitter van de Bündner Kantonalen Patentjäger-Verband, Robert Brunold, zei over de lage jacht: "Nodig is de lage jacht niet, maar gerechtvaardigd", en vergeleek haar met het plukken van bessen en paddenstoelen. Het Amt für Jagd und Fischerei motiveert de lage jacht in zijn vraag-en-antwoorddocument niet met regulering, maar met gebruik, onderzoeksgegevens en de vergunningsgelden die de monitoring financieren (zie onze Bündner Jagdticker, vermelding van 4 oktober 2026). De gemeente Laax betaalt bovendien sinds 2019 een premie van 40 frank voor elke vos die lokale recreatieve jagers op het gemeentelijk grondgebied doden. Als de regulering niet is aangetoond, de ziektebestrijding nauwelijks werkt en zelfs een voormalige voorzitter van de Graubundense recreatieve jagers de jacht op klein wild overbodig vindt: blijft er dan nog een andere rechtvaardiging over dan de vrijetijdsbesteding van een minderheid en de inkomsten uit de jachtvergunningen? Is traditie voor de regering een zelfstandige reden om elk jaar meer dan duizend vossen te doden, en hoe valt dat te rijmen met het uitgangspunt van de dierenwelzijnswet dat dieren niet zonder rechtvaardiging leed mag worden aangedaan?
8. 'Geen herkenbaar nut': een zin uit Luzern
Uw brief eindigt met de zin dat een beschermde status voor de vos 'geen herkenbaar nut' oplevert, 'noch voor de mens, noch voor de natuur, noch voor de vossenpopulatie zelf', en tot 'aanzienlijke extra personele en financiële lasten' leidt. Vrijwel woordelijk had de Commissie Ruimtelijke Ordening, Milieu en Energie van de Luzernse kantonsraad dezelfde petitie afgewezen. Heeft uw departement deze formulering overgenomen, en op welk eigen onderzoek is zij gebaseerd?
Het nut van een levende vos is aangetoond: een vos eet jaarlijks ongeveer 4.000 muizen, en waar vos en steenmarter ontbreken, zijn teeknymfen vaker besmet met de verwekkers van borreliose (Hofmeester et al. 2017). De extra lasten kwantificeert uw brief niet. Het afschieten van zieke dieren en ingrepen ter voorkoming van wildschade worden nu al door de wildbeheerders uitgevoerd, en bleven volgens uw eigen brief ook bij een verbod mogelijk. Het kanton Genève, sinds 1974 zonder recreatieve jacht, besteedt aan zijn complete beheer van wilde dieren ongeveer een miljoen frank per jaar. Voor Frankrijk kwam een studie in 'Biological Conservation' tot de conclusie dat de bejaging van als 'schadelijk' aangemerkte soorten jaarlijks 103 tot 123 miljoen euro kost, terwijl de gemelde schade 8 tot 23 miljoen euro bedraagt (Jiguet et al. 2026). Met welke cijfers onderbouwt uw departement de beweerde extra lasten, en wat kost de vossenjacht het kanton nu, inclusief toezicht, controle en afvoer van gevonden kadavers?
De petitie heeft nooit beweerd dat de vossenjacht de populatie in gevaar brengt. Dat de jacht wettig is en de populatie niet bedreigt, beantwoordt niet de vraag of zij nodig is.
Er blijft een vraag over die uw schrijven openlaat: welk voor Graubünden meetbaar doel rechtvaardigt de algemene vossenjacht, als het kanton de werking ervan zelf niet kan aantonen, de jacht zou mogen verbieden en gerichte ingrepen ook zonder die jacht mogelijk blijven?
Wij verzoeken u om een standpunt vóór 1 december 2026. Deze brief en uw eventuele standpunt worden gepubliceerd op wildbeimwild.com.
Met vriendelijke groet
Carl Sonnthal
IG Wild beim Wild, Acquarossa
Hoe het verdergaat
Reageert de regeringsraad binnen de termijn, dan publiceren wij het standpunt en voorzien wij het van commentaar. Blijft een antwoord uit, dan leggen wij ook dat vast. De balans tot nu toe is ontnuchterend: vier kantonregeringen hebben onze vragen over de vossenjacht tot op de dag van vandaag niet beantwoord (Vier kantonregeringen laten 30 vragen onbeantwoord).
Graubünden heeft zich serieuzer met de petitie bezig gehouden dan de meeste kantons. Des te duidelijker laat het schrijven zien wat er uiteindelijk overblijft wanneer regulering, ziektebestrijding en soortenbescherming geen houvast bieden: de traditie. Wat die traditie waard is, blijkt uit de Bündner Fellmarkt met 8 frank per vacht.
Commentaar: Dit antwoord is uit de tijd. Een departement erkent dat het de werking van de vossenjacht niet kan aantonen, dat afschot tegen schurft nauwelijks helpt en dat een verbod toegestaan zou zijn, en houdt toch vast aan een jacht die uiteindelijk met traditie wordt gerechtvaardigd. Over het leed van de dieren verliest het schrijven geen woord: niet over de nachtelijke passjacht tot eind februari, midden in de paartijd, wanneer een deel van de vossinnen al drachtig is, en niet over aangeschoten dieren die nooit worden gevonden. Wie elk jaar meer dan duizend vossen laat doden, zonder een nut te kunnen aantonen, en dat rechtvaardigt met gebruiken, voert geen wildbeleid. Die verwaltet een achterhaald tijdverdrijf ten koste van voelende wezens, zonder empathie en zonder oog voor het leed dat het veroorzaakt.
Wat je kunt doen: Uiteindelijk beslist de politiek. Schrijf de leden van de Grote Raad rechtstreeks, het liefst persoonlijk en met je eigen woorden. Een voorbeeldbrief, de cijfers van het kanton en de link naar de ledenlijst vind je onder Stop de vossenjacht – schrijf de Grote Raad van Graubünden aan. Het overzicht van alle kantons biedt de campagne Einde aan de vossenjacht.
Meer over recreatieve jacht: In het dossier Alternatieven voor de recreatieve jacht laten wij politieke en praktische alternatieven voor de recreatieve jacht zien. Het wetenschappelijk bewijs staat in het overzicht Studies over de gevolgen van de recreatieve jacht.
Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.
Wilde dieren hebben een stem nodig
Eén keer per week: onderzoeken, petities en achtergrondinformatie over de recreatieve jacht. Gratis en op elk moment weer op te zeggen.
Ondersteun ons werk
Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.
Nu doneren →