Polowanie na patent jako rozwiązanie konfliktów z jeleniem szlachetnym?

List czytelnika opublikowany na Linth24 trafnie ujmuje delikatną kwestię: kanton St. Gallen powinien wprowadzić łowiectwo patentowe, aby intensywniej odstrzeliwać „jelenie byki” i tym samym ograniczyć szkody leśne i rolnicze oraz wypadki z udziałem dzikich zwierząt. Autorem tekstu jest właściciel lasu i myśliwy rekreacyjny Urs Britt z Wattwil. W tekście stwierdza się jednocześnie, że populacja jelenia szlachetnego w ciągu 20 lat „praktycznie się potrojła” i obecnie, mimo odstrzałów, liczy około 2500 zwierząt.

Redakcja Wild beim Wild — 20 grudnia 2025

Polowanie na patent jako rozwiązanie konfliktów z jeleniem szlachetnym?

Na pierwszy rzut oka żądanie wydaje się logiczne: jeśli istnieją konflikty, łowiectwo rekreacyjne musi stać się „skuteczniejsze”.

Przy bliższym spojrzeniu okazuje się jednak, że debata to mniej kwestia „zbyt małej liczby polowań”, a bardziej kwestia celów, kompetencji, danych, wdrażania oraz systemu, który generuje cierpienie, nie rozwiązując konfliktów w wiarygodny sposób.

1) Tło polityczne: „przeciwdziałanie” poprzez wyższe odstrzały

Linth24 umieszcza ten list czytelnika w kontekście politycznej inicjatywy: trzej radni kantonalni SVP (Christian Vogel, Bruno Schweizer, Marco Gadient) uważają wzrost populacji jeleni za problematyczny i żądają większych odstrzałów w kantonie St. Gallen. List czytelnika został opublikowany jako wzmocnienie tej linii politycznej.

Ważne jest przy tym, że nie chodzi tylko o liczebność populacji, ale też o władzę interpretacyjną. Kto definiuje problem, ten zazwyczaj definiuje też rozwiązanie. Zgodnie z tą logiką rozwiązanie brzmi prawie zawsze: zabijać więcej zwierząt, szybciej, na szerszą skalę, z mniejszymi ograniczeniami.

2) Liczba, która ma o wszystkim decydować: „2500 zwierząt”

Liczba 2500 wywołuje poczucie pilności i podsuwa prostą konsekwencję. Czego jednak brakuje, to kontekstu:

Gdzie dokładnie znajdują się miejsca największych konfliktów?
Jak silny i faktycznie udowodniony jest wpływ na odnowienie lasu?
Jak zmieniają się szkody na przestrzeni kilku lat?
Jaki konkretny efekt miały dotychczasowe działania łowieckie?

Bez takiego osadzenia w kontekście liczba ta jest przede wszystkim jednym: politycznym narzędziem nacisku.

3) Statystyka łowiecka: wysoki poziom realizacji celów, a mimo to rosnąca populacja

Kanton St. Gallen zgłosił dla roku łowieckiego 2023: odstrzelono ponad 800 jeleni szlachetnych, plany odstrzału zrealizowano w skali kantonu w 97 procentach. Jednocześnie kanton stwierdza: populacje jeleni szlachetnych nadal rosną.

Tu leży sedno konfliktu. Jeśli plany odstrzału są realizowane niemal w całości, problemem nie jest automatycznie „brak polowań”. Wówczas na pierwszy plan wysuwają się inne czynniki: jakość siedlisk, migracje, rozmieszczenie zwierząt, presja związana z niepokojeniem, organizacja polowań, obszary chronione, efekty dokarmiania przez rolnictwo oraz łagodne zimy.

Kto w tej sytuacji domaga się zmiany systemu, musi wykazać, dlaczego łowiectwo patentowe miałoby lepiej regulować te czynniki. Właśnie tego dowodu brakuje w liście czytelnika.

Hobby-Jäger in Graubünden haben versagt

4) Kwestia zaufania: wdrażanie i wiarygodność są częścią debaty

Wezwanie do „skuteczniejszych polowań” żyje z zaufania: do danych, do kontroli i do proporcjonalności. To zaufanie w kantonie St. Gallen w ostatnich latach nie jest bezsporne.

Wild beim Wild od dłuższego czasu dokumentuje krytykę wobec administracji łowieckiej kantonu St. Gallen, między innymi w związku z zarządzaniem populacją wilków, szkoleniami myśliwskimi, zezwoleniami oraz przypadkami ze środowiska łowieckiego. Niezależnie od tego, jak oceniane są poszczególne zarzuty, szczególnie istotny jest jeden punkt: doszło do korekty sądowej, która dotyczy kwestii staranności i jakości dokumentacji w toku wdrażania przepisów.

Sąd Federalny: decyzja o odstrzale była niezgodna z prawem (30.06.2025)

Sąd Federalny w wyroku z 30 czerwca 2025 roku stwierdził, że decyzja o odstrzale wilka w dolinach Schils i Weisstannen wydana przez kanton St. Gallen była niezgodna z prawem, ponieważ przed odstrzałem między innymi nie zbadano i nie udokumentowano wystarczająco ochrony stad. Pro Natura wygrała w tej sprawie odwołanie.

Polityczne kontrowersje wokół kierownictwa urzędu

Kontrowersje pojawiły się także na scenie politycznej. W 2024 roku SRF oraz media ze Szwajcarii Wschodniej informowały o krytyce podróży kierownika urzędu w kantonie St. Gallen do Rosji w celu polowania na wilki, co wywołało dyskusje ponad podziałami partyjnymi.

Dla postulatu wprowadzenia łowiectwa patentowego oznacza to: zmiana systemu jest przedstawiana jako rozwiązanie techniczne, ale zakłada administrację postrzeganą jako neutralna, przejrzysta i zgodna z prawem. Kto domaga się „większej liczby odstrzałów”, powinien równie wyraźnie wyjaśnić, jak poprawić jakość danych, kontrolę, rozliczalność i zewnętrzną weryfikację.

5) Łowiectwo rewirowe kontra łowiectwo patentowe: etykieta nie zastępuje kontroli skuteczności

Łowiectwo rewirowe z wydzierżawionymi rewirami jest w Sankt Gallen ugruntowaną praktyką. Łowiectwo na licencje zmieniłoby tę zasadę: zamiast towarzystw myśliwskich odpowiedzialnych za rewiry, poszczególni myśliwi rekreacyjni polowaliby według zasad kantonalnych.

List czytelnika twierdzi, że kantony z systemem licencyjnym strzelają «znacznie więcej jeleni byków», a populacje tam «się zmniejszają». Brzmi to jak fakt, jednak w tekście pozostaje jedynie stwierdzeniem bez podstawy danych.

Decydująca jest nie etykieta, lecz konkretne rozwiązania: okresy polowań, kontyngenty, kontrole, strefy ochronne, presja łowiecka, obszary chronione i jakość danych. Zmiana systemu może dodatkowo wywołać nowe problemy, na przykład większą presję łowiecką, więcej niepokoju w lesie, przesunięcie zwierząt do trudno dostępnych terenów oraz błędne zachęty związane z trofeami.

6) Szkody w lesie są realne, ale «więcej strzelać» nie jest automatycznie ochroną lasu

Federalny Urząd Środowiska (BAFU) wyjaśnia to jasno: dziko żyjące kopytne mogą utrudniać naturalne odnowienie lasu, jeśli populacje są zbyt duże lub jeśli zwierzęta z powodu zakłóceń rozmieszczają się niekorzystnie. To właśnie drugi element jest decydujący: nie tylko «ile», ale też «gdzie» i «dlaczego tam».

BAFU opracował dla konfliktów las–zwierzyna pomoc wykonawczą, która opiera się na zintegrowanym zarządzaniu: zbieraniu danych, analizie skutków, kontroli osiągnięcia celów oraz zestawie różnych środków. Las nie jest chroniony przez jedno pojedyncze narzędzie, lecz przez konsekwentny monitoring, prewencję, kierowanie siedliskiem oraz interwencje łowieckie tam, gdzie dowodnie działają.

Kto mówi o ochronie lasu, musi wiec mówic równiez o strefach ciszy, presji rekreacyjnej, strukturach lesnych, presji łowieckiej oraz dlugoterminowym rozwoju odnowienia lasu. List czytelnika sprowadza te zlozonosc do kwestii odstrzalu.

7) Wypadki z udzialem zwierzyny: mocny argument, ale bez skrótów

List czytelnika podkreśla niebezpieczeństwo wypadków z udziałem zwierzyny i przywołuje jelenia o wadze 150 kilogramów jako dramatyczny obraz. Tak, kolizje mogą mieć poważne konsekwencje. Jednak bezpieczeństwo na drogach nie da się poważnie rozpatrywać wyłącznie w oparciu o system łowiecki.

Punkty krytyczne, prędkość, korytarze migracji zwierzyny, ogrodzenia, systemy ostrzegawcze oraz sezonowe ruchy zwierząt są co najmniej równie istotne. Kto naprawdę myśli o bezpieczeństwie, musi uwzględnić także środki infrastrukturalne i planowanie przestrzenne. W przeciwnym razie pozostaje to jedynie emocjonalnie silnym argumentem, który jest przydatny politycznie, ale w rzeczywistości nie wystarcza.

8) «Brak zainteresowania ze strony kantonu»: kompetencje i przejrzystość

Szczególnie delikatny jest zarzut, że władze «w ogóle nie są zainteresowane», a właściciele lasów prawie nie otrzymują odszkodowań. List czytelnika przywołuje wręcz liczbę tylko 1000 franków rocznie w całym kantonie za szkody wyrządzone przez jelenie szlachetne.

Kantonalne informacje na temat szkód wyrządzanych przez zwierzynę pokazują jednak: osoby poszkodowane muszą działać samodzielnie, istnieją środki samopomocy, a stowarzyszenie myśliwskie jest wskazywane jako punkt kontaktowy. Nie jest to sygnał do odwołania alarmu, ale przeczy przedstawianiu sytuacji jako braku jakichkolwiek ram działania.

Czego brakuje, to przejrzystych, dobrze dostępnych publicznie danych na temat rodzajów szkód, nakładów na prewencję, kosztów oraz praktyki podejmowania decyzji. Bez tej przejrzystości powstaje przestrzeń, w której obarczanie winą zastępuje fakty.

Skrzynka faktow: Co oznacza łowiectwo patentowe?

Łowiectwo rewirowe: Prawa łowieckie są wydzierżawiane stowarzyszeniom myśliwskim w stałych rewirach. Odpowiedzialność i realizacja są w dużej mierze zorganizowane poprzez rewiry.

Łowiectwo patentowe: Die myśliwych rekreacyjnych wykupuje patent i poluje według kantonalnych zasad w obrębie określonych obszarów i czasów. Regulacja odbywa się poprzez kontyngenty, okresy polowań, kontrole oraz wyjątki, takie jak obszary chronione.

Ważne: Nie etykieta jest decydująca, lecz konkretne rozwiązania. Łowiectwo patentowe może zwiększyć presję łowiecką i silniej przemieszczać zwierzęta. Może również uczynić zarządzanie i kontrolę bardziej skomplikowanymi.

Łowiectwo patentowe nie jest koncepcją ochrony przyrody, lecz modelem łowieckim

Wołanie o łowiectwo patentowe jest przedstawiane jako pragmatyczna reforma. Jednak oficjalne dane pokazują: plany odstrzałów są już w dużej mierze realizowane. Jednocześnie populacje wciąż rosną. To nie przemawia automatycznie za «jeszcze większym odstrzałem», lecz za uczciwą debatą o przyczynach, celach i skuteczności.

Dla wildbeimwild.com kluczowe pytanie pozostaje: czy chodzi o ochronę lasu i bezpieczeństwo, czy o rozszerzenie możliwości łowieckich pod etykietą «zarządzania»? Kto bioroznorodnosc lasu chce chronić, musi zaoferować coś więcej niż zawsze tę samą odpowiedź na każdy problem: więcej odstrzałów.

Dossier o administracji łowieckiej Sankt Gallen:

Więcej na temat łowiectwa hobbystycznego: W dossier kompleksowa krytyka polowań rekreacyjnych prowadzonych przez myśliwych hobbystów gromadzimy sprawdzone fakty, analizy i raporty tła. Dowody naukowe są przedstawione w przeglądzie Badania dotyczące skutków łowiectwa rekreacyjnego.

Redakcja Wild beim Wild

Wszystkie wpisy są przygotowywane przez IG Wild beim Wild oraz zewnętrznych współautorków i współautorów. Badania, struktura i procesy redakcyjne mogą być przy tym wspierane przez narzędzia oparte na sztucznej inteligencji.