Patentjacht als oplossing tegen edelhertconflicten?

De eis lijkt op het eerste gezicht logisch: als er conflicten zijn, moet de recreatieve jacht «effectiever» worden.

Bij nadere beschouwing blijkt echter dat het debat minder een kwestie is van «te weinig jacht», maar veeleer een kwestie van doelen, bevoegdheden, gegevens, handhaving en een systeem dat leed veroorzaakt zonder conflicten betrouwbaar op te lossen.

1) Politieke achtergrond: «tegenmaatregelen» via hogere afschotcijfers

Linth24 plaatst de ingezonden brief in de context van een politiek initiatief: drie SVP-kantonsraadsleden (Christian Vogel, Bruno Schweizer, Marco Gadient) beschouwen de toename van de herten als problematisch en eisen meer afschot in het kanton Sankt Gallen. De ingezonden brief wordt gepubliceerd als versterking van deze lijn.

Belangrijk hierbij is: het gaat niet alleen om populaties, maar ook om interpretatiemacht. Wie het probleem definieert, bepaalt meestal ook de oplossing. Binnen deze logica luidt de oplossing bijna altijd: meer dieren doden, sneller, breder, met minder beperkingen.

2) Het getal dat alles moet beslissen: «2’500 dieren»

Het getal 2’500 wekt urgentie en suggereert een eenvoudig gevolg. Wat echter ontbreekt, is de context:

• Waar liggen precies de conflicthaarden?
• Hoe sterk is de invloed op de bosverjonging daadwerkelijk en aantoonbaar?
• Hoe ontwikkelt de schade zich over meerdere jaren?
• Welk concreet effect hadden de tot nu toe genomen jachtmaatregelen?

Zonder deze context is het getal vooral één ding: een politiek instrument.

3) Jachtstatistieken: hoge doelrealisatie, toch stijgende populaties

Het kanton Sankt Gallen meldde voor het jachtjaar 2023: Meer dan 800 edelherten werden geschoten, de afschotdoelen werden kantonbreed voor 97 procent gehaald. Tegelijkertijd stelt het kanton vast: de edelhertenpopulatie blijft toenemen.

Hier ligt het kernconflict. Als afschotplannen bijna volledig worden gehaald, is het probleem niet automatisch «te weinig jacht». Dan komen andere factoren op de voorgrond te staan: kwaliteit van de leefomgeving, migratie, verdeling van de dieren, verstoringsdruk, jachtorganisatie, beschermde gebieden, voedereffecten door de landbouw en zachte winters.

Wie in deze situatie een systeemwissel eist, moet aantonen waarom de patentjacht deze factoren beter zou kunnen sturen. Precies dit bewijs ontbreekt in de ingezonden brief.

Hobby-Jäger in Graubünden haben versagt

4) Vertrouwenskwestie: uitvoering en geloofwaardigheid maken deel uit van het debat

De roep om «doeltreffendere jacht» leeft van vertrouwen: in gegevens, in controle en in evenredigheid. Dit vertrouwen staat in het kanton Sankt Gallen de afgelopen jaren niet onbetwist vast.

Wild beim Wild documenteert al geruime tijd kritiek op de Sankt Gallense jachtadministratie, onder andere in verband met wolvenbeheer, jachtopleiding, vergunningen en zaken uit de jachtwereld. Ongeacht hoe individuele beschuldigingen worden beoordeeld, is één punt bijzonder relevant: er is een juridische correctie die de vraag naar zorgvuldigheid en documentatiekwaliteit bij de uitvoering raakt.

Federaal Gerechtshof: afschotbeschikking was onrechtmatig (30-06-2025)

Het Federaal Gerechtshof oordeelde in een uitspraak van 30 juni 2025 dat een Sankt Gallense afschotbeschikking tegen een wolf in het Schils- en Weisstannental onrechtmatig was, omdat onder meer de kuddebescherming voorafgaand aan het afschot onvoldoende was onderzocht en gedocumenteerd. Pro Natura kreeg gelijk met een beroep.

Politieke onrust rond het diensthoofd

Ook politiek gezien was er onrust. In 2024 berichtten SRF en Oost-Zwitserse media over kritiek op een wolvenjachtreis van een Sankt Gallense diensthoofd naar Rusland, die partijoverstijgend voor discussie zorgde.

Voor de eis van patentjacht betekent dit het volgende: een systeemwissel wordt als technische oplossing verkocht, maar veronderstelt een administratie die als neutraal, transparant en rechtsconform wordt beschouwd. Wie «meer afschot» eist, zou dus even duidelijk moeten uitleggen hoe de kwaliteit van gegevens, controle, verantwoording en externe toetsing verbeterd zullen worden.

5) Revierjacht versus patentjacht: een etiket vervangt geen effectcontrole

De reviersjacht met verpachte revieren is in Sankt Gallen ingeburgerd. Patentjacht zou het principe veranderen: in plaats van jachtgezelschappen met revierverantwoordelijkheid zouden individuele patentjagers volgens kantonnale regels jagen.

De ingezonden brief beweert dat patentkantons «aanzienlijk meer edelhertbokken» zouden schieten en dat de populaties daar «afnemen». Dat klinkt als een feit, maar blijft in de tekst een bewering zonder onderbouwing met gegevens.

Bepalend is niet het etiket, maar de invulling: jachttijden, quota, controles, rustzones, jachtdruk, beschermde gebieden en gegevenskwaliteit. Een systeemwisseling kan bovendien nieuwe problemen veroorzaken, zoals meer jachtdruk, meer onrust in het bos, verplaatsing naar moeilijk bejaagbare gebieden en verkeerde prikkels via trofeeën.

6) Bosschade is reëel, maar «meer schieten» is niet automatisch bosbescherming

Het Bundesamt für Umwelt (BAFU) omschrijft het duidelijk: wilde hoefdieren kunnen de natuurlijke bosverjonging belemmeren wanneer populaties te groot zijn of wanneer dieren zich door verstoringen ongunstig verspreiden. Precies die tweede component is doorslaggevend: niet alleen "hoeveel", maar ook "waar" en "waarom daar".

Het BAFU heeft voor bos-wildconflicten een handleiding voor de uitvoering opgesteld die inzet op integraal beheer: gegevensverzameling, effectanalyse, controle op doelbereiking en een mix van maatregelen. Het bos wordt niet beschermd door één enkel instrument, maar door consequente monitoring, preventie, leefgebiedbeheer en jachtingrepen daar waar deze aantoonbaar effect hebben.

Wie het over bosbescherming heeft, moet daarom ook spreken over rustgebieden, recreatiedruk, bosstructuren, jachtdruk en de langetermijnontwikkeling van de bosverjonging. De ingezonden brief reduceert deze complexiteit tot een afschotvraag.

7) Wildongevallen: een sterk argument, maar geen kortere weg

De ingezonden brief benadrukt het gevaar van wildongevallen en noemt een edelhert van 150 kilo als dramatisch beeld. Ja, botsingen kunnen ernstige gevolgen hebben. Verkeersveiligheid kan echter niet serieus alleen via het jachtregime worden besproken.

Hotspots, snelheid, wildoversteekcorridors, hekken, waarschuwingssystemen en seizoensgebonden verplaatsingen zijn minstens even relevant. Wie veiligheid serieus neemt, moet ook infrastructurele maatregelen en ruimtelijke planning meenemen. Anders blijft het bij een emotioneel sterk argument dat politiek van pas komt, maar in de praktijk te kort schiet.

8) «Geen interesse bij het kanton»: bevoegdheden en transparantie

Bijzonder gevoelig is de beschuldiging dat autoriteiten «helemaal geen interesse» zouden hebben en boseigenaren nauwelijks schadevergoeding zouden krijgen. De lezersbrief noemt zelfs het bedrag van slechts 1.000 frank per jaar kantonbreed voor edelhertschade.

De kantonale informatie over wildschade toont echter iets anders: gedupeerden moeten zelf actie ondernemen, er bestaan zelfhulpmaatregelen, en de jachtvereniging wordt genoemd als aanspreekpunt. Dat is geen ontkrachting van het probleem, maar het weerspreekt wel de voorstelling dat er in principe helemaal geen kader zou bestaan.

Wat ontbreekt, zijn transparante, publiek goed te analyseren gegevens over soorten schade, preventie-inspanningen, kosten en beslissingspraktijk. Zonder die transparantie ontstaat er ruimte waarin schuldtoewijzing feiten vervangt.

Feitenbox: Wat betekent vergunningsjacht?

Jachtrevierstelsel: Jachtrechten worden verpacht aan jachtgezelschappen in vaste jachtrevieren. Verantwoordelijkheid en uitvoering zijn sterk georganiseerd via revieren.

Vergunningsjacht: De recreatieve jagers lossen een vergunning en jagen volgens de kantonale regels binnen afgebakende gebieden en tijden. Sturing gebeurt via quota, jachttijden, controles en uitzonderingen zoals beschermde gebieden.

Belangrijk: Niet het etiket is bepalend, maar de concrete uitvoering. Vergunningsjacht kan de jachtdruk verhogen en dieren sterker doen verplaatsen. Ze kan ook het beheer en de controle complexer maken.

Vergunningsjacht is geen natuurbeschermingsconcept, maar een jachtmodel

De roep om vergunningsjacht wordt verkocht als pragmatische hervorming. Maar de officiële cijfers laten zien: afschotplannen worden al grotendeels gehaald. Tegelijkertijd blijven de populaties groeien. Dat pleit niet automatisch voor «nog meer afschieten», maar voor een eerlijk debat over oorzaken, doelen en effectiviteit.

Voor wildbeimwild.com blijft de centrale vraag: gaat het om bosbescherming en veiligheid of om de uitbreiding van jachtmogelijkheden onder het label «beheer»? Wie biodiversiteit in het bos wil beschermen, moet meer bieden dan telkens hetzelfde antwoord op elk probleem: meer afschot.

Dossier jachtbestuur Sankt Gallen:

• Dominik Thiel: Wolvenjager op staatskosten – een afdelingshoofd als veiligheidsrisico voor de wildbescherming
• Psychologie van de jacht in het kanton Sankt Gallen
• Jachttijd tot oudejaarsavond: afschotdruk in plaats van wildbeheer
• Patentjacht als oplossing tegen edelhertconflicten?
• Jachtbestuur Sankt Gallen: wolvenbeheer zonder wetenschap en zonder geloofwaardigheid
• De vergunning voor het afschieten van een wolf in het kanton Sankt Gallen was onrechtmatig
• Volksverdomming in het kanton Sankt Gallen
• Amt für Jagd und Blödsinn in Sankt Gallen moderniseert de jachtopleiding
• Sankt Gallen wil wolvenroedel bij de Gamserrugg reguleren
• Controverse rond ZwitserlandEen ambtenaar bij de wolvenjacht in Rusland
• «Experten» in Sankt Gallen beëindigen wolvenregulering voor deze winter
• De rotte appel in het jachtbestuur van St. Gallen
• Leugenjager werd afdelingshoofd in het kanton Sankt Gallen
• Sankt Gallen: stop het vossen- en dassenmassacre
• Werken het BAFU en de jachtbesturen nog serieus?
• Hoe recreatieve jager Simon Meier op het verkeerde spoor lokt