Petitie in Sankt Gallen eist 300 tot 400 extra afschotten van mannelijke edelherten

In het Toggenburg verzamelt een recreatieve jager handtekeningen voor meer afschot van edelherten. Urs Britt uit Wattwil, volgens de «St. Galler Tagblatt» boer, alpenherder, boseigenaar en jager, heeft de petitie «Wald und Landwirtschaft schützen: Mehr Hirsch-Stiere im Kanton St.Gallen schiessen» (‘Bos en landbouw beschermen: meer edelhertstieren schieten in kanton Sint-Gallen’) gelanceerd. Tot begin oktober kwamen er 424 handtekeningen binnen, 80 procent daarvan uit het Toggenburg. Britt wil de petitie de komende dagen aan de kantonsraad overhandigen.

Wat de petitie eist

Het Amt für Natur, Jagd und Fischerei (ANJF) en de kantonale bosdienst zouden zich ervoor moeten inzetten dat er jaarlijks 300 tot 400 edelhertstieren meer geschoten mogen worden. Britt onderbouwt dit met schade aan het bos: vraatschade aan knoppen, geschilde bast en geveegde bomen bedreigen de omvorming naar een klimaatbestendig bos. Ook landbouw- en alpbedrijven zouden lijden onder vraat, vertrapping en uitwerpselen.

Centraal in zijn kritiek staat een regel van de Sint-Gallense reviertjacht: voordat een edelhertstier geschoten mag worden, moet er eerst kaalwild, dus hindes of kalveren, worden afgeschoten. In 30 tot 40 van de ongeveer 150 reviertten leven echter bijna uitsluitend stieren, zegt Britt. Daar kunnen daardoor nauwelijks stieren worden geschoten. Op de lange termijn eist hij een overgang naar een model zoals in Graubünden of Midden-Zwitserland, met een korte, intensieve jachtperiode in september gevolgd door een pauze. De huidige jachtperiode van vier maanden zou wild en recreatieve jagers voortdurend onder stress zetten.

Volgens de «Tagblatt» steeg de edelhertenpopulatie in het kanton van 784 dieren in 2007 naar ongeveer 2.300 eind 2024, hoewel er in 2024 bijna 1.000 edelherten werden geschoten.

Wat het kanton hierover schrijft

Het rapport van het Departement van Economische Zaken over de zesde aanvulling op de jachtwet van 30 juni 2026 bevestigt het fundamentele probleem: de edelhertenpopulatie is de afgelopen tien jaar verder gestegen, en de doelstellingen van de strategische jachtplanning uit 2016 zijn «grotendeels niet gehaald». Een deel van de stijging is te verklaren door de nauwkeurigere telling met warmtebeeldapparatuur; bovendien breidt het edelhert zich uit naar voorheen door hem bewoonde gebieden.

Wat betreft de vraag welke herten moeten worden afgeschoten, komt het kanton echter tot een andere conclusie dan de petitie. Sinds 2013 heeft het kanton bij de afschotplanning «aanzienlijk meer vrouwelijke dieren» vrijgegeven en de stieren «sterk tot zelfs volledig ontzien». Van 2021 tot 2023 werd de jacht op mannelijke herten in de beheersgemeenschap 2 zelfs volledig stopgezet. De reden staat in het rapport: hoe groter het aandeel mannelijke dieren en hoe evenwichtiger hun leeftijdsopbouw, hoe lager de voortplanting. Minder eenjarige hindes worden gedekt en er worden minder vrouwelijke kalveren geboren. Het ontzien van de stieren is «bewust en belangrijk» en een stap «om de populaties vervolgens te verminderen». Met 300 tot 400 extra stieren per jaar zou precies deze hefboom worden verzwakt.

Het rapport benoemt ook waarom de edelhertenjacht faalt. Delen van de recreatieve jagers stellen de noodzaak van een reductie «steeds opnieuw ter discussie», en de discussies binnen de beheersgemeenschappen concentreren zich «grotendeels op afschotvoorschriften voor de stieren (trofeeën) en te weinig op het afschot van kaalwild». Het kanton stelt daarom voor om de beheersgemeenschappen voor edelhert op te heffen en de afschotvoorschriften rechtstreeks aan de afzonderlijke jachtgebieden op te leggen. Als alternatief wordt een versterking van de beheersgemeenschappen overwogen. De raadpleging liep tot 21 september 2026; de overkoepelende organisatie RevierJagd St. Gallen wijst de opheffing af. Meer hierover: St. Gallen wil edelhertbeheergemeenschappen afschaffen.

Jachtdruk als onderdeel van het probleem

Op één punt zijn Britt en het kanton het eens: het lange jachtseizoen is een probleem. Het rapport stelt vast dat aanhoudende jachtdruk edelherten "schuw en nachtactief" maakt, en dat de edelhertenjacht in St. Gallen zich in een "negatieve spiraal" bevindt. Worden kalveren geschoten, dan leert de overlevende hinde de mens en de hoogzit kennen "als dodelijk gevaar". Waar edelherten vaker dekking zoeken in het bos, kan de vraatschade zich ruimtelijk concentreren. Of dit verband in het Toggenburg de schade versterkt, zou met regionale gegevens over leefgebied en vraatschade onderzocht moeten worden. Hogere afschotcijfers alleen vormen in elk geval nog geen bewijs voor minder bosschade. Het onderzoek naar de gevolgen van jachtdruk vindt u op onze pagina Jacht in de feitencheck.

De wolf hoort in het debat thuis

In de petitie ontbreekt de natuurlijke tegenspeler van het edelhert. Als roofdier kan de wolf edelhertbestanden en hun ruimtegebruik beïnvloeden en zo lokaal bijdragen aan de verlichting van de bosverjonging. Hoe sterk dit effect is, hangt af van de plaatselijke omstandigheden (waldwissen.net, WSL). Afgelopen herfst liet het kanton in het Weisstannental vijf jonge wolven van de Schilt-roedel doden. Het motiveerde dit met vee dat het jaar ervoor was gedood en wil daarmee toekomstige schade voorkomen. Wie het bos wil ontlasten, moet uitleggen hoe dergelijk afschot van wolven te verenigen is met dat doel. Meer hierover in Meer wolven, meer bosschade? Het parlement verwart de dader en Zonder wolf geen bos.

Duiding door IG Wild beim Wild

De petitie laat zien dat ook recreatieve jagers ontevreden zijn over de huidige edelhertenjacht. Hun antwoord, meer stieren vrijgeven, richt zich echter precies op de dieren waar de discussies binnen de wildbeheereenheden volgens het kanton sowieso al om draaien, en verzwakt daarmee juist de hefboom waarmee het kanton de voortplanting wil afremmen. De IG Wild beim Wild trekt een andere conclusie. Zij eist een professioneel wildbeheer dat rustgebieden, natuurlijke roofdieren en de werkelijke ontwikkeling van de bosverjonging centraal stelt, in plaats van telkens nieuwe afschotrondes.

Bronnen: Christof Lampart, «Wattwiler sieht durch Hirsche den klimafitten Wald akut gefährdet», St. Galler Tagblatt, 8.10.2026; Kanton St. Gallen, VI. Nachtrag zum Jagdgesetz, Bericht und Entwurf des Volkswirtschaftsdepartements vom 30.6.2026 (RRB 2026/541); Kanton St. Gallen, Proaktive Wolfsregulation Schilt-Rudel 2026 abgeschlossen, 21.9.2026.