St. Gallen wil edelhert-beheergemeenschappen afschaffen: wat het kanton de recreatieve jagers verwijt

Het kanton St. Gallen wil de edelhertbeheergemeenschappen opheffen.

Sinds 1994 organiseren de recreatieve jagers de edelhertenjacht in drie van dergelijke samenwerkingsverbanden over de jachtgebiedsgrenzen heen, omdat edelherten in één nacht wel 20 kilometer afleggen en meerdere jachtgebieden doorkruisen. Voortaan moet het Amt für Natur, Jagd und Fischerei (ANJF) de afschotvoorgaven rechtstreeks aan elk van de 144 jachtgebieden opleggen, zoals nu al gebeurt bij ree en gems. De vernemlating over het “VI. Nachtrag zum Jagdgesetz” liep tot 21 september 2026; het voorstel is nog geen aangenomen wet. De koepelorganisatie RevierJagd St. Gallen wijst de afschaffing af en heeft haar verzet op een persconferentie bevestigd.

Veelzeggender dan het protest is de motivering van het kanton. Het rapport van het Volkswirtschaftsdepartement van 30 juni 2026 leest zich grotendeels als de officiële balans van een mislukking.

Afschotdoelen al jaren niet gehaald

De strategische jachtplanning van 2016 had als doel de edelhertenpopulatie te verlagen. Volgens het rapport is de populatie de afgelopen tien jaar desondanks verder gestegen, en zijn de doelen “grotendeels niet gehaald”. De populaties konden “op veel plaatsen alleen worden gestabiliseerd, maar niet zoals gepland worden verlaagd”. Volgens het antwoord van de regering op een interpellatie steeg het afschot van 432 in 2006 naar 944 in 2024, terwijl de telaantallen in dezelfde periode verdubbelden. Meer gedode herten, meer levende herten: over het hele kanton gezien groeien er volgens het rapport meer edelherten aan dan er worden geschoten of op natuurlijke wijze sterven.

Het kanton noemt ook verzachtende factoren. Een deel van de stijging zou te wijten zijn aan de nauwkeurigere telling met warmtebeeldcamera's, en bovendien breidt het edelhert zich uit naar gebieden waar het vroeger ook al voorkwam. De afschotdoelen van het ANJF waren deels te laag vastgesteld. Alleen: zelfs deze te lage doelen werden in sommige gebieden regelmatig niet gehaald, vooral in beheergemeenschap 1 en deels in beheergemeenschap 2.

Trofeeën in plaats van kaalwild

De redenen die het rapport aanvoert voor het mislukken, hoort men doorgaans eerder van critici van de recreatieve jacht. Delen van de recreatieve jagers stelden de noodzaak van een reductie "keer op keer ter discussie". In de beheergemeenschappen draait de discussie grotendeels om de afschotdoelen voor stieren, dus om trofeeën, en te weinig om het kaalwild, dus hindes en kalveren. Sommige jachtgenootschappen hebben interne regels die het jachtsucces belemmeren. Sommige stoppen al met jagen tijdens het jachtseizoen zodra het quotum in hun eigen jachtgebied is bereikt, ook als de aangrenzende jachtgebieden achterblijven. Jachten over jachtgebiedgrenzen heen vormen de uitzondering.

Daarbij komt een constructiefout: in de beheergemeenschappen heeft elk jachtgebied één stem. Jachtgebieden met weinig herten zijn in de meerderheid en kunnen de jachtgebieden met veel herten overstemmen. De vergadering van afgevaardigden komt doorgaans eenmaal per jaar bijeen, en sancties tegen in gebreke blijvende jachtgebieden zijn nauwelijks af te dwingen. Dit is niet nieuw. Al in de boodschap bij de jachtwet van 1993 werd vastgesteld dat de samenwerking tussen jachtgebieden, bij gebrek aan sancties, niet goed had gewerkt. "Al toen werd dus gewezen op de tekortkomingen die vandaag nog steeds bestaan", schrijft het kanton.

Meer jachtdruk, schuwere herten

Sinds 2013 is het kanton de recreatieve jagers steeds verder tegemoetgekomen. In 2016 verviel de kalibervoorschrift voor de jacht op edelhert en het verbod op drijfhonden. Het jachtseizoen duurt inmiddels vier maanden, van de derde zaterdag van augustus tot de derde zaterdag van december. In 2025 werd het in sommige gebieden verlengd tot het einde van het jaar, er waren extra drijfjachten, en de wildbeheerders schoten edelherten in niet-jachtgebieden.

Datzelfde rapport beschrijft wat dit voortdurende offensief teweegbrengt. Langdurige jachtdruk maakt het edelhert schuw en nachtactief, de edelhertenjacht in Sankt Gallen bevindt zich «in een negatieve spiraal». Bijzonder duidelijk wordt het kanton bij het afschieten van kalveren: het overlevende moederdier leert daarbij de mens en de hoogzit «als dodelijk gevaar» kennen. Welke gevolgen het afschieten van een kalf heeft voor de overlevende hinde, en welke risico's het afschieten van een hinde met zich meebrengt voor haar kalf, hebben we beschreven aan de hand van het voorbeeld van Emmental en Entlebuch en de de bijzondere jacht in Graubünden. Het onderzoek naar de gevolgen van jachtdruk op het gedrag en het ruimtegebruik van wilde dieren vindt u op onze pagina Jacht in de feitencheck.

De recreatieve jagers willen meer bevoegdheden

Op de persconferentie van RevierJagd St. Gallen traden voorzitter Peter Weigelt, vicevoorzitter Stephan Schädler, Barbara Hubschmid als voorzitster van de beheergemeenschap 2 en Mirco Rossi op, voorzitter van de Werdenberger jägersvereniging en tevens kantonsraadslid. De vereniging wil de beheergemeenschappen niet afschaffen, maar hen meer bevoegdheden geven. Zij moeten verantwoordelijkheid dragen voor regionale doelen; een beoordeling per afzonderlijk jachtgebied schiet tekort. Hubschmid eist bovendien duidelijk gedefinieerde, langetermijndoelen: «Wie een populatie wil reguleren, moet eerst bepalen welke populatie wordt nagestreefd.» Er moet worden onderzocht hoeveel edelherten de bossen kunnen verdragen.

Strategische doelen bestaan echter al sinds 2016. Volgens het kanton legt de jachtplanning voorwaarden vast voor de populatieontwikkeling, de ruimtelijke verdeling, de dichtheid, de leeftijdsopbouw en de geslachtsverhouding, gericht op het behalen van de bosbouwkundige doelstellingen. Of het kanton daarnaast ook een navolgbaar becijferde streefpopulatie per regio heeft vastgelegd, is een andere vraag. De vereniging bekritiseert verder dat het kanton de tekortkomingen te sterk benadrukt, en eist een «evenwichtige analyse». De Sint-Gallense revierjacht is een vrijwillige service public. «Jacht is een dienstverlening voor de gemeenschap», zegt Weigelt.

De kantonsraad wees het eerder al af

De problemen zijn ook in het parlement bekend. Tijdens de behandeling van het laatste addendum op de jachtwet diende de voorbereidende commissie de motie "Jachtplanning voor edelhert aanpassen" in. Zij eiste dat de wildbeheerder bij het niet behalen van de afschotdoelen bindend betrokken wordt bij de organisatie van de edelhertjacht. De kantonsraad verwierp het in behandeling nemen ervan met 70 tegen 42 stemmen. Datzelfde parlement zal na de vernemlating over het zesde addendum beslissen.

Jagen zonder bekwaamheidsbewijs

Het rapport bevat nog een passage die doet opschrikken. Tot op heden mogen jachtgasten in het kanton Sankt Gallen zonder bekwaamheidsbewijs tot zes dagen per jaar jagen, gelegitimeerd door een jachtvergunning. Het kanton stelt nu zelf vast dat deze regeling in strijd is met de overkoepelende dierenwelzijns- en jachtrechtelijke voorschriften, volgens welke alleen deskundige personen gewervelde dieren mogen doden. Deze regeling moet worden geschrapt. Ook het particuliere jachttoezicht, dat de wet weliswaar voorziet, maar dat er volgens het kanton "nog nooit" is geweest, moet worden geschrapt. Hoezeer de controle op de recreatieve jacht afhangt van de verklaringen van de schutters zelf, bleek onlangs uit de Zaak Amden.

Commentaar: Een service public die niet levert

De belangrijkste zin staat in de conclusie van het rapport. Beide varianten, zowel de afschaffing als de versterking van de wildbeheereenheden, zouden "op het eerste gezicht voorlopig geen verandering" in de edelhertjacht brengen, omdat zij alleen de organisatie betreffen. Het kanton wil de afschotdoelen voortaan weliswaar direct per jachtgebied vaststellen en controleren. Maar dat een nieuwe organisatie alleen al de jachtpraktijk verandert, belooft het kanton zelf niet eens.

Want de kern van het probleem is niet de organisatievorm, maar de constructie zelf. Een publieke taak wordt gedelegeerd aan een vrijetijdsgroep die eigen belangen nastreeft: trofeestieren, een aangenaam jachtbedrijf, een jachtgebied waar het de moeite waard is om op de hoogzit te zitten. De vereniging noemt dit "dienstverlening aan de gemeenschap". Het kanton beschrijft in zijn eigen rapport hoe deze dienstverlening eruitziet: discussies over stieren in plaats van kaalwild, jachtgebieden die voortijdig stoppen, interne regels die het afschot afremmen, en een jagersgemeenschap die de opdracht zelf ter discussie stelt. Wie op deze manier service public levert, krijgt niet meer bevoegdheden, maar wordt die juist ontnomen.Luzern bespreekt met zijn bonus-malussysteem precies dezelfde vraag, en ook daar trekken de recreatieve jagers de grens bij de gevolgen.

Daar komt bij: de oorzaken van de hoge hertenstand ziet het rapport zelf in een intensieve landbouw tot op grote hoogte, in mildere winters en in meer voedsel. Extra afschot verhelpt deze oorzaken niet. Tegelijkertijd maakt aanhoudende jachtdruk de herten volgens het kanton schuwer en bemoeilijkt dit de bejaging. De terugkeer van de wolf, die sinds 2012 weer in het kanton leeft, komt in het rapport vooral naar voren als kostenpost. Hoe sterk deze invloed heeft op de hertenstand, blijkt in Graubünden. En waar het kanton vandaag al zelf ingrijpt, in niet-jachtgebieden, doet het dat met wildbeheerders. Daarin ligt de eigenlijke les uit 30 jaar edelhertenjacht in St. Gallen.