Boeren in het parlement: hoge directe betalingen, harde lijn tegen de wolf

De Neuchâtelse SVP-nationale raadslid Didier Calame ontving in 2025 directe betalingen ter hoogte van 239.217 Zwitserse frank.

Dat blijkt uit een analyse van «Blick» van 27 september 2026. Geen enkele andere boer in het Bundeshaus ontving meer geld uit de staatskas.

Op 11 augustus 2026 publiceerde diezelfde Calame op de website van de SVP een tekst met de titel «Attaques de loups: trop, c’est trop!». Begin september ging hij nog een stap verder en bestempelde het zogenaamde «veganistische initiatief» als een aanval op de landbouw en de vrijheid. Directe betalingen zijn gebonden aan voorwaarden en prestaties van de bedrijven. Juist daarom is transparantie nodig wanneer parlementariërs meebeslissen over landbouwbudgetten, kuddebescherming en het afschieten van wolven, en daar zelf ook van profiteren. Dit patroon is vooral zichtbaar bij invloedrijke exponenten van de agrarisch-conservatieve parlementslobby.

Wat de boeren in het Bundeshaus van de staat ontvangen

Na Calame volgt volgens «Blick» de Vaudse SVP-nationale raadslid Sylvain Freymond met 167.240 Zwitserse frank. SVP-partijvoorzitter Marcel Dettling ontving in 2025 in totaal 78.201 Zwitserse frank, de Groene Kilian Baumann 34.550 Zwitserse frank. Boerenvoorzitter Markus Ritter (Mitte) ontving in 2022 nog 83.262 Zwitserse frank. Sinds hij zijn boerderij in Altstätten SG aan zijn zonen heeft overgedragen, verschijnen de betalingen aan het bedrijf niet meer in de openbaar raadpleegbare lijsten.

Volledig in het duister blijven de bedragen van drie andere Nationale Raadsleden: Martin Hübscher (SVP), Andreas Meier (Mitte) en Thomas Stettler (SVP). Volgens het Federaal Bureau voor Landbouw zijn zij slechts medebeheerders en beroepen zij zich op de privacy van hun partners. Juist die politici die mee beslissen over de verdeling van miljarden, hoeven dus niet openbaar te maken hoeveel daarvan op hun eigen boerderij terechtkomt.

De lobby is succesvol. Voor de begeleidende maatregelen bij het vrijhandelsakkoord met de Mercosur-staten besloot het parlement 517 miljoen frank over zes jaar, hoewel de Bondsraad slechts 158 miljoen had aangevraagd. Voor de Landbouwbeleid vanaf 2030 (AP30+) voorziet de Bond voor de jaren 2030 tot 2033 een betalingskader van bijna 14 miljard frank. De vernemlating hierover loopt tot 8 december 2026.

Diezelfde kringen keren zich tegen de wolf

Niet elke boer in het parlement is een wolfstegenstander. Aan de top van de boerenlobby is de lijn echter duidelijk. Markus Ritter trad in augustus 2024 op tijdens een persconferentie op de Alp Halde bij Flumserberg en waarschuwde dat de alpeneconomie in gevaar was. Er werd geëist dat hele wolvenroedels in plaats van individuele dieren mochten worden afgeschoten. Al in 2022 had de boerenbond onder zijn leiding geëist dat de herziening van de jachtwet 'in sneltreinvaart' door het parlement moest. Vandaag noemt de bond de herziene wet een 'wet ter bescherming van landbouwhuisdieren'.

SVP-voorzitter Marcel Dettling verweet de regering van Schwyz in 2025 in een video dat zij zich bij het afschieten van wolven verschuilde achter de Bond. De regering wees zijn voorstelling van zaken af als onwaarachtig. Wild beim Wild heeft de dubbele moraal van Marcel Dettling al uitgebreid gedocumenteerd.

De volgende verscherping ligt al op tafel. Op basis van een motie van SVP-Kantonsraadslid Esther Friedli mogen wolven voortaan ook tijdens de werptijd en in jachtverbodgebieden gedood worden. De vernemlating over deze herziening van de jachtwet loopt tot 16 oktober 2026. Parallel daaraan heeft het BAFU Wallis toegestaan om tweederde van de jonge wolven uit twee roedels te doden.

832 aanvallen tegenover meer dan 85 miljoen slachtingen

Hoe groot is het probleem waartegen hier te hoop wordt gelopen? Volgens de kantonale schadebalans van de groep Wolf Schweiz hebben wolven in 2025 Zwitserlandbreed 832 stuks vee gedood, tegen 1'426 in 2022. Het BAFU noteert voor zijn afwijkende vergoedingsperiode 808 vergoede dieren. Deze afname vond plaats hoewel het aantal wolven is gestegen. Ongeveer 94 procent van de gedode dieren zijn schapen. Eind juli 2025 stonden er in Zwitserland 438'055 schapen geregistreerd.

Daartegenover staat een geheel andere orde van grootte. In 2024 werden in Zwitserland voor het eerst meer dan 85 miljoen dieren geslacht, waaronder ongeveer 82 miljoen kippen, 2,3 miljoen varkens en zo'n 600'000 runderen. In 2025 steeg dit aantal volgens Swissveg nogmaals. Afgezet tegen de ruim 85 miljoen slachtingen in 2024 komen er rekenkundig meer dan 100'000 niet-menselijke dieren om op elk in 2025 door roofdieren gedood stuk vee, die in Zwitserse slachthuizen worden gedood.

Ook onder de schapen zelf is de wolf een randverschijnsel. Elk jaar sterven er enkele tienduizenden dieren, volgens het Bundesamt für Landwirtschaft vooral aan ziekten, parasieten, veeziekten en slecht weer. In het kanton Graubünden stierven in 2023 op de alpenweiden ongeveer 1'000 schapen en geiten aan ziekten en ongevallen, terwijl het aantal wolvendodingen tot eind september op 259 lag. Voor deze dieren was er geen persconferentie op de alp.

Wie de schade uiteindelijk betaalt

Doodt een wolf vee, dan betaalt de gemeenschap. Sinds 1 januari 2026 neemt de Bond 80 procent van de vergoeding voor zijn rekening, het betrokken kanton 20 procent. Sinds 2025 vergoedt het BAFU alleen nog dodingen in beschermde situaties of wanneer daarna onmiddellijke maatregelen zijn genomen. Ook de Kuddebescherming wordt met publieke middelen bevorderd: vanaf 2025 staat daarvoor in het federale krediet jaarlijks 7 miljoen frank ter beschikking. Het BAFU stelt zelf vast dat deze bevordering mede bepalend zou kunnen zijn geweest voor het feit dat de dodingen niet in dezelfde mate zijn toegenomen als de wolvenpopulatie.

Dat kuddebescherming werkt, bewijzen de cijfers. Rond de eeuwwisseling doodde een wolf gemiddeld zo'n 33 schapen per jaar, tegenwoordig zijn dat er nog ongeveer vijf. In Wallis vond in 2023 ongeveer 80 procent van de aanvallen plaats bij kuddes zonder enige bescherming. Wolvenaanvallen zijn voor getroffen veehouders reëel. Maar de cijfers tonen aan dat ze geen onvermijdelijk gevolg zijn van een groeiende wolvenpopulatie. Doorslaggevend is of de dieren, die toch al voor het slachthuis bestemd zijn, vakkundig worden beschermd.

Commentaar: De hypocrisie van de subsidieboeren

Men moet de rekening even goed op zich laten inwerken. Een lid van de Nationale Raad ontvangt in één enkel jaar bijna een kwart miljoen frank belastinggeld en schrijft vervolgens ‘trop, c’est trop’ over een wild dier dat in heel Zwitserland in een heel jaar tijd evenveel vee doodt als er in Zwitserse slachthuizen in ruim vijf minuten sterven. Het is niet de wolf die te veel is. Te veel is de vanzelfsprekendheid waarmee een zwaar gesubsidieerde sector de gemeenschap laat opdraaien voor de kosten en tegelijk eist dat een beschermd wild dier met zijn leven betaalt voor haar eigen nalatigheid.

Dezelfde organisaties en politici die jaar in jaar uit meer dan 85 miljoen niet-menselijke dieren naar het slachthuis sturen, ensceneren elk gedood schaap als nationale noodtoestand. Voor één dood lam op de alp zijn er persconferenties tegen een bergachtergrond, speciale uitzendingen, dringende parlementaire voorstellen en afschotvergunningen in razend tempo. Voor miljoenen kippen die na enkele weken worden gedood, de meesten zonder ooit buiten te zijn geweest, is er afzetbevordering. Voor de tienduizenden schapen die elk jaar sterven aan ziektes, parasieten en kou, is er niet eens een persbericht. De verontwaardiging is geen bezorgdheid om de dieren. Het is berekening.

De wolf is de ideale zondebok. Hij leidt de aandacht af van het feit dat kuddebescherming op veel plaatsen halfslachtig wordt uitgevoerd, hoewel de staat er financieel aan bijdraagt. Hij leidt de aandacht af van het feit dat de alpenlandbouw zonder directe betalingen nauwelijks levensvatbaar zou zijn. En hij leidt de aandacht af van het feit dat juist zij die in het parlement het luidst om afschot roepen, zelf flink profiteren van de belastingbetaler. Wie zijn inkomen grotendeels aan het publiek te danken heeft, heeft een verantwoordelijkheidsplicht, geen recht op afschot.

De consequentie ligt voor de hand. Directe betalingen voor het zomeren van kleinvee moeten strikt gekoppeld worden aan effectieve kuddebescherming. Alle parlementariërs die als exploitant of medeëxploitant subsidies ontvangen, moeten dit volledig openbaar maken. En wie de wolf als een probleem beschouwt dat hij zelf niet met belastinggeld wil oplossen, zou niet mogen meebeslissen in het wolvenbeleid zonder zijn belangenverstrengeling openbaar te maken. De vernemlatingsprocedures over de jachtwet tot 16 oktober en over AP30+ tot 8 december 2026 zijn de gelegenheid om precies dat te eisen.