Luzern rakelt aan jachttradities, maar de recreatieve jagers trekken de grens

Het kanton Luzern stelt zijn eigen jachtpraktijk ter discussie.

In de toekomst moet sterker worden gestuurd waar, hoe en welke dieren worden afgeschoten. Ree, edelhert en gems moeten zo worden gereguleerd dat er in het bos weer voldoende jonge bomen aangroeien. Dit is gebaseerd op de recent gepresenteerde kantonale strategie «Wald-Wild-Lebensraum» (Bos-Wild-Leefgebied). Opmerkelijk is niet zozeer de aankondiging zelf, maar de erkenning die erin schuilgaat: na decennia van georganiseerde recreatieve jacht, waarvoor de jachtgezelschappen het kanton jaarlijks bijna een miljoen frank aan pachtgeld betalen, is het verjongingsprobleem nog altijd niet opgelost.

Niet intensiever, maar gerichter

Projectleider Michiel Fehr van de Dienst Landbouw en Bos spreekt niet van meer, maar van gerichter jagen. Er is niet overal behoefte aan ingrijpen: op bijna de helft van het Luzernse bosoppervlak groeit het jonge bos ondanks het wild ongehinderd aan. Anders is dat in grote delen van de Voralpen en rond Pilatus, Rigi en Napf, waar bepaalde boomsoorten door verbijting wegvallen.

Doorslaggevend is niet alleen hoeveel dieren worden geschoten, maar welke. Om een populatie op lange termijn te verminderen, zijn voldoende vrouwelijke dieren en jonge dieren nodig. Precies hier legt het kanton de vinger op de zere plek van de jachtcultuur. Vakgebiedleider Christian Hüsler geeft toe dat het onder recreatieve jagers «gedeeltelijk nog altijd verboden terrein» is om vrouwelijke of jonge dieren te schieten. Daar komen ongeschreven «fatsoensregels» bij, zoals de regel om per dag niet meer dan één ree te schieten. Dergelijke tradities maken een doeltreffende regulering moeilijker. Daarmee bevestigt de overheid wat critici al lang beweren: de recreatieve jacht volgt een vrijetijds- en trofeeënlogica, geen ecologische opdracht. Meer hierover in het dossier Bos-wildconflict: wat het verbijtingsnarratief verzwijgt.

Bonus ja, straf nee

Het meest besproken punt is een getoetst bonus-malussysteem voor jachtgezelschappen. Jachtgebieden die hun doelen behalen, moeten worden erkend, zo luidt het idee, vergelijkbaar met de bosbouw. Hoe dat er concreet uit moet zien, staat nog niet vast. De vereniging Revierjagd Luzern staat in principe achter deze koers, maar trekt een duidelijke grens: tegen prikkels heeft men niets, maar een financiële bestraffing is "niet aanvaardbaar". Voorzitter Fabian Stadelmann, die voor de SVP in de kantonsraad zit, verwijst naar het weer, de recreatiedruk en de trekbewegingen van wilde dieren, factoren waarop een jachtgezelschap geen invloed heeft.

Dit bezwaar is niet onjuist, maar het verraadt wel de onderliggende houding. Men eist de beloning op, maar wijst de verantwoording af. Wie bijna een miljoen frank betaalt voor een exclusief gebruiksrecht en zich in het openbaar als natuurbeschermer presenteert, kan zich moeilijk aan meetbare verantwoordelijkheid onttrekken. Hoe mager de werkelijke ecologische balans van de recreatieve jacht uitvalt, laat de analyse zien in Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost.

De genegeerde boswachter

Hoe eerlijk het kanton ook de zwakke punten van de jachttradities benoemt, even consequent sluit de strategie de meest effectieve en goedkoopste factor uit: de roofdieren. Wolf en lynx verminderen de vraatdruk niet alleen door dieren te doden, maar ook simpelweg door hun aanwezigheid, waardoor de wilde dieren waakzamer en beweeglijker worden. Precies dit effect ontbreekt als eigenstandige hefboom in de Luzernse aanpak. Kenmerkend is het gelijktijdige verzet in het buurkanton, waar recreatieve jagers "geen stinkende hertenkadavers" willen en daarmee het natuurlijke verstoringseffect van de roofdieren nadrukkelijk afwijzen. Wat een intact roofdiersysteem voor het bos betekent, wordt gedocumenteerd in het artikel Geen bos zonder wolf: Wat predatoren voor Zwitserland betekenen.

Daar komt de overkoepelende druk van de klimaatverandering nog bij. Het kanton onderbouwt de urgentie met droogte en hitte, maar hoe sterker het bos onder klimaatstress staat, hoe gemakkelijker vraatschade als zondebok wordt gebruikt voor structurele tekortkomingen in het bosbeheer. Dit mechanisme wordt getoond in het artikel Vraatschade wordt een handige zondebok.

Toch benadrukken Hüsler en Fehr zelf dat niet alleen de recreatieve jagers verantwoordelijk zijn voor het jonge bos; de strategie richt zich ook op bosbeheer, leefgebieden en verstoringen door mensen. Dat is het juiste inzicht. Het zou compleet zijn als Luzern de moed had om de roofdieren niet als probleem, maar als deel van de oplossing te beschouwen.

Bron: Susanne Balli, «Bote der Urschweiz», 22 september 2026.