17.11.2026, 18:49

Zoeken

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen patentjacht en revierjacht?

In Zwitserland bestaan drie fundamenteel verschillende jachtsystemen: de patentjacht (in 16 kantons), de revierjacht (in 9 kantons) en de staatsjacht (in het kanton Genève).

Redactie Wild beim Wild · 10 maart 2026
Audio bij het artikel

«Wie controleert wie»

0:00 -0:00
Alle liedjes

Wat op het eerste gezicht lijkt op een administratief verschil, is vanuit jachtkritisch perspectief veel meer: twee systemen leggen de recreatieve jacht als vrijetijdsbesteding een legitimatie op, en geen van beide lost de fundamentele ecologische en dierenwelzijnsrechtelijke tegenstrijdigheden van de jacht op.

De drie jachtsystemen van Zwitserland in overzicht

Het Zwitserse jachtsysteem is onderverdeeld in drie modellen: bij de patentjacht (16 kantons) verkoopt de staat afschotvergunningen aan toegelaten personen. De revierjacht (9 kantons) staat recreatieve jagers toe exclusieve jachtrevieren te pachten. De staatsjacht (1 kanton: Genève) betekent dat alleen staatswildbeheerders jagen – feitelijk een jachtverbod voor particulieren. De verdeling over de kantons is historisch gegroeid en weerspiegelt culturele en politieke tradities. Genève is het enige kanton met een feitelijk jachtverbod voor particulieren – een model dat in Zwitserland uniek is. Ons dossier over het Geneefse jachtverbod belicht dit model uitvoerig.

Wat is de patentjacht?

Bij de patentjacht verleent het kanton afschotvergunningen (zogenoemde patenten of jachtkaarten) voor bepaalde diersoorten, aantallen en perioden. Iedereen die een jachtopleiding heeft afgerond en het kantonale jachtexamen heeft behaald, kan tegen betaling een patent kopen. Met dit patent mag men in het gehele openbare jachtgebied van het kanton jagen – niet in een exclusief revier, maar in de door de staat afgebakende jachtruimte.

Kantons met patentjacht (16): Bern, Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden, Glarus, Zug, Fribourg, Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden, Graubünden, Ticino, Vaud, Valais, Neuchâtel en Jura.

Het kanton Graubünden is het grootste patentjachtkanton van Zwitserland. Met ongeveer 7.106 vierkante kilometer jachtgebied en jaarlijks enkele duizenden uitgegeven jachtkaarten is de Graubündense Hoogjacht een massaspektakel: tijdens de Hochjagd in september stromen duizenden recreatieve jagers naar de Graubündense bergen. De Hochjagd op edelhert, gems en ree vindt plaats in een nauw getimed tijdvenster en veroorzaakt aantoonbaar aanzienlijke stress voor populaties wilde dieren.

Patentgelden: wat recreatieve jagers betalen

De hoogte van de patentgelden verschilt sterk per kanton en diersoort. In Graubünden kost een edelhertpatent bijvoorbeeld enkele honderden tot meer dan duizend frank, afhankelijk van de klasse (kalf, jong dier, stier). Patenten voor gems en ree zijn goedkoper. Daar komen nog examenkosten, uitrustingskosten, onderkomen en reiskosten bij: de recreatieve jacht is een dure vrijetijdsbesteding.

Een deel van deze patentgelden vloeit naar de kantonnale kas en wordt gebruikt voor vergoedingen van wildschade, wildbeheer en het beheer van wilde dieren. Toch liggen de totale kosten van het jachtbestuur in veel kantons duidelijk hoger dan de ontvangen patentgelden: de gemeenschap subsidieert de vrijetijdsbesteding van recreatieve jagers. Meer hierover in het dossier «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost».

Wat is de Revierjagd?

Bij de Revierjagd pachten jachtverenigingen of particulieren een afgebakend jachtrevier van grondeigenaren of gemeenten. De pachter heeft gedurende de pachtperiode het exclusieve jachtrecht in dat revier, doorgaans 8 jaar (afhankelijk van het kanton 6 tot 12 jaar). Hij draagt de verantwoordelijkheid voor het revier, moet afschotplannen opstellen en is verantwoordelijk voor het voorkomen van wildschade.

Kantons met Revierjagd (9): Zürich, Luzern, Solothurn, Basel-Stadt, Basel-Landschaft, Schaffhausen, St. Gallen, Aargau en Thurgau. Zürich is een typisch Revierjagd-kanton. De jachtreviere zijn doorgaans enkele honderden tot meer dan duizend hectare groot. De pachters betalen pachtprijzen die sterk variëren naargelang revier en ligging: van enkele duizenden tot meerdere tienduizenden franken per jaar in aantrekkelijke reviere met een goede wildstand.

Pachtduur en afschotplanning bij de Revierjagd

De gebruikelijke pachtduur van 8 jaar geeft revierpachters een langere planningshorizon. Voorstanders van de jacht presenteren dit als een voordeel ten opzichte van de Patentjagd: de pachters zouden er belang bij hebben het revier «duurzaam» te beheren. In de praktijk leidt dit argument echter tot een ander probleem:

Revierpachters hebben een financieel belang bij hoge wildstanden – een vol jachtveld is aantrekkelijker voor jachtgasten en rechtvaardigt hogere pachtprijzen. Dit kan ertoe leiden dat wildstanden doelbewust hoog worden gehouden – wat ecologisch contraproductief is en verbijtschade in het bos in de hand werkt. Afschotplannen worden vaak onderhandeld tussen de revierpachter en de kantonale autoriteiten, waarbij de lobbymacht van de jachtverenigingen een transparante regulering bemoeilijkt. Meer over wildstanden en verbijtschade in het dossier over het conflict tussen bos en wild.

Hochjagd en Sonderjagd: bijzondere vormen van jacht binnen het patentjachtsysteem

In patentjachtkantons, met name in Graubünden, bestaan naast het reguliere jachtseizoen nog andere bijzondere vormen van jacht. De Bündner Hochjagd (september) is het grootste jachtevenement van Zwitserland. Binnen enkele weken worden duizenden herten, gemzen en reeën doodgeschoten. De Hochjagd staat onder kritiek, omdat de massale aanwezigheid van recreatieve jagers in het berggebied tot aanzienlijke stress leidt bij wilde dieren, vooral kort voor de winter. Ons dossier over de Hochjagd documenteert deze problemen uitgebreid.

De Sonderjagd in Graubünden vindt plaats na de Hochjagd en is bedoeld om wilde dieren te doden die tijdens de Hochjagd hun afschotquota niet hebben gehaald. Ze verlengt de jachtdruk op de wildpopulaties in de wintermaanden en is ecologisch bijzonder problematisch, omdat wilde dieren in de winter al sterk energetisch belast zijn. Ons dossier over de Sonderjagd in Graubünden geeft de details.

Het jachtdiploma: toegang tot beide systemen

Ongeacht of het om patent- of revierjacht gaat: in beide systemen is een behaald jachtdiploma een vereiste. De opleiding omvat wildkunde, schiettraining en juridische grondslagen. Vanuit jachtkritisch oogpunt is de jachtopleiding in Zwitserland echter niet geschikt om recreatieve jagers een ecologisch onderbouwd wildbeheer bij te brengen. Ze dient primair voor de technische bekwaamheid om te doden – niet voor de vraag of en wanneer afschot ecologisch zinvol is. Meer hierover in het dossier over het jachtdiploma.

Kritiek op de patentjacht vanuit dierenwelzijnsperspectief

De patentjacht wordt door dierenwelzijnsorganisaties om de volgende redenen bekritiseerd: Ten eerste het massale karakter van de Hochjagd (hoogjacht) – duizenden recreatieve jagers tegelijk in het jachtgebied leiden tot paniek, vluchtstress en jachtdruk die ver uitgaat boven wat ecologisch verantwoord is. Ten tweede het gebrek aan selectiviteit – het patentsysteem laat weinig ruimte voor een individuele selectie van de dieren die worden geschoten. Ten derde de commercialisering: de hoogjacht is voor veel bergregio's een economisch evenement, waardoor het systeem in stand wordt gehouden, ook wanneer ecologische argumenten daartegen pleiten.

Kritiek op de reviersjacht vanuit het oogpunt van dierenwelzijn

De reviersjacht wordt door dierenwelzijnsorganisaties om andere redenen bekritiseerd: door de privatisering van wilde dieren beschouwt wie een jachtrevier pacht de daarin levende wilde dieren feitelijk als zijn 'eigendom' – wat in strijd is met het rechtsbeginsel dat wilde dieren niemand toebehoren. Revierpachters hebben economische belangen die kunnen botsen met de ecologische noodzaak van lage bestanden van hoefdieren. Verpachte jachtreviere beperken bovendien feitelijk het gebruik van natuur en bos door het grote publiek.

Waarom beide systemen de recreatieve jacht legitimeren

Ondanks hun verschillen delen patent- en reviersjacht een fundamentele overeenkomst: ze legitimeren allebei de recreatieve jacht als erkende vrijetijdsbesteding. In beide systemen worden wilde dieren gedood om jachtquota te halen of om de eigen jachtbeleving te maximaliseren – ongeacht of er een werkelijke ecologische noodzaak is voor het afschot.

Het Geneefse model laat zien dat het ook anders kan: in het enige kanton zonder particuliere recreatieve jacht worden wilde dieren professioneel gereguleerd door staatswildbeheerders. Het resultaat is een efficiënter, goedkoper en diervriendelijker systeem. Dat dit model niet in heel Zwitserland wordt toegepast, heeft minder te maken met inhoudelijke argumenten dan met het politieke gewicht van de jachtlobby. Meer hierover in het dossier als introductie op de jachtkritiek.

De jachtsystemen in cijfers vergeleken

Volgens het dossier «Jacht in Zwitserland – cijfers, systemen en het einde van een narratief» worden in Zwitserland jaarlijks zo'n 130.000 tot 150.000 wilde dieren geschoten in het kader van de recreatieve jacht. De verdeling tussen kantons met patentjacht en kantons met reviersysteem is daarbij vrijwel gelijk. Een systeemvergelijking toont aan dat noch de patentjacht noch de revierjacht beter geschikt is om ecologisch onderbouwd beheer van wilde dieren te voeren. Beide systemen zijn in de eerste plaats gericht op de belangen van de recreatieve jagers – niet op de behoeften van wilde dieren of de biodiversiteit.

Conclusie: twee systemen, één probleem

Het onderscheid tussen patentjacht en revierjacht is belangrijk voor het begrip van het Zwitserse jachtsysteem. Vanuit jachtkritisch oogpunt leidt het echter ook af van de kern van de zaak: beide systemen maken het mogelijk dat tienduizenden recreatieve jagers voor hun plezier wilde dieren doden – gefinancierd door belastinggeld, gesubsidieerd door goedkope pachtprijzen op staatsgrond en gelegitimeerd door een politiek systeem dat intensief door de jachtlobby wordt bewerkt. Het Genèvese model van de staatsjacht laat zien dat professioneel beheer van wilde dieren zonder recreatieve jacht niet alleen mogelijk, maar ook efficiënter is.

Meer inhoud op wildbeimwild.com:

Meer achtergrondinformatie over het actuele jachtbeleid in Zwitserland vind je in ons dossier op wildbeimwild.com.

Meer over recreatieve jacht: Alle dossiers in overzicht bundelen feitencontroles, analyses en achtergrondverhalen. Wat het onderzoek daarover zegt, toont Jacht in de feitencheck: de stand van het onderzoek.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.

Wilde dieren hebben een stem nodig

Eén keer per week: onderzoek, petities en achtergronden over de recreatieve jacht. Als dank ontvang je meteen onze gratis gids “Recreatieve jacht bij jou voor de deur: wat je kunt doen”. Gratis en op elk moment opzegbaar.

Ondersteun ons werk

Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.

Nu doneren →