Nacht van de vos: 50 dode vossen in Salzburg

Volgens het bericht van 5min.at vond in Scheffau, als onderdeel van de dierenmishandeling, de zogenoemde «Nacht van de vos» plaats.

Vervolgens legden recreatieve jagers meerdere gedode dieren uit, waaronder volgens dierenwelzijnsorganisaties ongeveer 50 Vossen en talrijke marters. De openbare presentatie leidde tot verontwaardiging, tegelijkertijd vond er een betoging van dierenbeschermers plaats. Er werden geen incidenten gemeld, de politie was ter plaatse.

Delicate symboliek: wanneer doden een schouwspel wordt

Het uitleggen van de “strecke” wordt door de jagerskant vaak omschreven als traditie. In de publieke perceptie oogt het echter als een overwinningsceremonie over gedode dieren. Precies hier kantelt het narratief: wie beweert dat recreatieve jacht een “dienst aan de natuur” is, maar tegelijkertijd tientallen kadavers als decor arrangeert, produceert een beeld van dominantie, niet van verantwoordelijkheid. Het protest in Scheffau ontstond dan ook niet alleen door het aantal gedode vossen, maar door de boodschap die het ritueel uitzendt: doden wordt genormaliseerd, geësthetiseerd en sociaal beloond. Zou een soldaat of politieagent grijnzend dergelijke trofeeënfoto's met zijn slachtoffers publiceren, dan zou hij oneervol ontslagen worden uit dienst en doorverwezen naar de psychiatrische kliniek.

De standaardrechtvaardigingen wankelen

In de berichten worden twee van de typische rechtvaardigingen genoemd: hondsdolheid en de vossenlintworm. Critici brachten daar tegenin dat Oostenrijk al jaren als vrij van hondsdolheid geldt en dat gezondheidsargumenten dus nauwelijks nog opgaan. Zelfs als er afzonderlijke risico's bestaan, betekent dat niet automatisch dat massaal doden noodzakelijk, doeltreffend of proportioneel is.

Daar komt bij: natuurbeschermingsorganisaties in Oostenrijk pleiten al langer voor een modern, wetenschappelijk onderbouwd wildbeheer voor de vos, inclusief duidelijke gesloten seizoenen. De Naturschutzbund pleit daarbij expliciet voor een respectvolle omgang en voor beschermingsperiodes, in plaats van permanente bejaging als standaard.

En: er zijn deelstaten waar voor vossen praktisch geen gesloten seizoen geldt. Dat is politiek bepaald, niet iets wat de natuur zelf voorschrijft.

Wat dit met Zwitserland te doen heeft

Dergelijke beelden ontstaan niet in een vacuüm. Ook in Zwitserland wordt de vossenjacht door de recreatieve jagers regelmatig verkocht als ‘regulering’, hoewel ervaringen uit jachtvrije of jachtarme landen, regio's, nationale parken en stedelijke gebieden aantonen dat de natuur niet instort als men de trekker niet overhaalt. Wie de vos zonder meer tot ‘probleem’ verklaart, verschuift de verantwoordelijkheid weg van habitatverlies, landbouw, verarming van het landschap en afvalbeheer, naar een gemakkelijk beschikbare zondebok.

Politieke hefboom in plaats van verontwaardigingsspiraal: modeltekst voor een voorstel tot verbod op de vossenjacht: Link

Hobby-Jäger Franz Balmer über die sinnlose Fuchsjagd

Duiding: waarom ‘bejaging van roofdieren’ als permanente oplossing niet overtuigt

Zelfs als men de bescherming van individuele soorten bespreekt, blijft de kernvraag: welke maatregel werkt aantoonbaar, en tegen welke prijs? Permanente bejaging levert vaak kortetermijneffecten op, maar lost geen structurele oorzaken op zoals gebrek aan dekking, uitgekleed landschap, pesticidedruk of versnippering van leefgebieden. Wie biodiversiteit serieus neemt, zou eerst moeten spreken over heggen, braakland, waterrijke gebieden, extensief beheer en veilige corridors voor wilde dieren, niet over jachtevenementen met trofeeën als decor.

Het eigenlijke nieuws

Het schandaal is niet alleen ‘50 dode vossen’. Het eigenlijke nieuws is de maatschappelijke scheefgroei die dergelijke enscenering mogelijk maakt: een wilde dier wordt tot object, zijn dood tot programmapunt, empathie tot storend geluid. Het conflict in Scheffau is daarmee een spiegel. Het toont hoe dringend een jachtpolitiek debat nodig is dat zich richt op wetenschap, dierethiek en publiek belang, in plaats van op traditie, lobbylogica en gewelddadigheid.

Appenzell: Hobby-Jäger zelebrieren «Nacht des Fuchses»

Waarom plezier in doden geen onschuldig vrijetijdsmotief is

Een psychologische duiding van de recreatieve jacht tussen empathieremming, lustgedreven geweld en maatschappelijke normalisering.

Mensen die er plezier aan beleven levende wezens te doden en daarvoor te betalen, tonen vanuit psychologisch oogpunt geen normaal vrijetijdsgedrag. Dit gedrag druist in tegen fundamentele mechanismen van empathie, mededogen en morele remming, zoals die bij de meerderheid van psychisch gezonde mensen aanwezig zijn. Psychologisch gezien gaat het om afwijkend geweldsgedrag, ook al wordt het politiek of cultureel getolereerd.

Plezier beleven aan doden is een klassiek kenmerk van lustgedreven geweld. De daad van geweld zelf werkt belonend. Niet het resultaat, niet de noodzaak, maar het doden zelf. Dit is geen randverschijnsel, maar wordt duidelijk beschreven in de geweldspsychologie.

Wie de recreatieve jacht als plezier ervaart, vertoont een psychologisch problematische geweldsmotivatie die historisch en structureel verwant is aan autoritaire en ontmenselijkende ideologieën.

Meer hierover in het dossier: Jacht en dierenwelzijn

Dossiers: De vos in Zwitserland: het meest bejaagde roofdier zonder lobby | Vossenjacht zonder feiten: Hoe JagdSchweiz problemen verzint