Recykling plastiku maleje, mimo że ilość plastikowych odpadów rośnie

Papier, karton, szkło i metale są w wysokim stopniu poddawane recyklingowi, ale plastik wciąż pozostaje odpadem.

Nowy raport Greenpeace USA dochodzi do wniosku, że większości plastiku po prostu nie da się poddać recyklingowi. Opublikowany raport «Circular Claims Fall Flat Again» wykazał, że gospodarstwa domowe w USA wytworzyły w 2021 roku szacunkowo 51 milionów ton odpadów plastikowych, z czego poddano recyklingowi jedynie 2,4 miliona ton.

Większości plastiku po prostu nie da się poddać recyklingowi – pisze Greenpeace USA w raporcie.

Raport Greenpeace dostarcza mnóstwa statystyk oraz zwięzłą diagnozę: mechaniczny i chemiczny recykling odpadów plastikowych w dużej mierze zawiódł i zawsze będzie zawodzić, ponieważ odpady plastikowe są:

• niezwykle trudne do zebrania,
• praktycznie niemożliwe do posortowania na potrzeby recyklingu,
• szkodliwe dla środowiska podczas ponownego przetwarzania oraz
• często wykonane z toksycznych materiałów, przez które są zanieczyszczone, a ponadto
• nieopłacalne ekonomicznie do recyklingu.

Raport stwierdza ponadto, że żaden rodzaj plastikowych opakowań w USA nie spełnia definicji „podlegające recyklingowi” stosowanej przez inicjatywę New Plastic Economy (EMF NPE) fundacji Ellen MacArthur Foundation. Szacuje się, że w 2021 roku recykling plastiku spadnie do około 5-6%, po tym jak osiągnął szczyt na poziomie 9,5% w 2014 roku i 8,7% w 2018 roku. W tamtym czasie USA eksportowały miliony ton odpadów plastikowych do Chin i zaliczały je jako poddane recyklingowi, mimo że znaczna ich część była spalana lub składowana na wysypiskach.

Zgodnie ze standardami NPE fundacji EMF, dany produkt musi osiągnąć wskaźnik recyklingu na poziomie 30%, aby uzyskać klasyfikację «podlegający recyklingowi» zachować. Dwa z najczęściej występujących w USA tworzyw sztucznych, które często uważane są za podlegające recyklingowi – PET nr 1 i HDPE nr 2, zazwyczaj butelki i dzbanki – znajdują się znacznie poniżej progu EMF-NPE, osiągając wskaźniki recyklingu na poziomie tylko 20,9% i 10,3%. Dla wszystkich innych rodzajów tworzyw sztucznych wskaźnik recyklingu jest niższy niż 5%.

Choć PET nr 1 i HDPE nr 2 do tej pory uważane były za podlegające recyklingowi, niniejszy raport pokazuje, że przyjęcie ich przez zakład recyklingu nie oznacza wcale, że są faktycznie poddawane recyklingowi – co skutecznie obala twierdzenie o ich recyklowalności.

Koncerny takie jak Coca-Cola, PepsiCo, Nestlé i Unilever od dziesięcioleci współpracują z organizacjami maskującymi interesy przemysłu, by propagować recykling plastiku jako rozwiązanie problemu odpadów z tworzyw sztucznych. Jednak dane są jednoznaczne: w praktyce większość plastiku po prostu nie podlega recyklingowi. Prawdziwym rozwiązaniem jest przejście na systemy ponownego użycia i uzupełniania.

Lisa Ramsden, starsza specjalistka kampanii dotyczących plastiku, Greenpeace USA

Według raportu, który jest aktualizacją raportu z 2020 roku, mechaniczny i chemiczny recykling odpadów z tworzyw sztucznych zawodzi z tego powodu, że odpady te są niezwykle trudne do zebrania, praktycznie niemożliwe do sortowania na potrzeby recyklingu, ich przetwarzanie jest szkodliwe dla środowiska, często składają się z toksycznych materiałów lub są nimi zanieczyszczone, a sam recykling nie jest opłacalny ekonomicznie.

Ramsden powiedziała: «Plastik jednorazowego użytku jest jak biliony konfetti, które każdego roku sklepy detaliczne i fast foody rozsypują wśród ponad 330 milionów obywateli USA na obszarze ponad 3 milionów mil kwadratowych. Zebranie tej ogromnej ilości drobnych kawałków plastiku, sprzedawanych rocznie konsumentom w USA, jest po prostu niemożliwe. Produkuje się coraz więcej plastiku, a coraz mniejszy jego procent jest poddawany recyklingowi. Kryzys narasta i będzie się dalej pogłębiał bez drastycznych zmian, ponieważ przemysł planuje potroić produkcję tworzyw sztucznych do 2050 roku.»

W Nowym Jorku recykling jednej tony plastiku kosztuje co najmniej sześć razy więcej niż jego składowanie na wysypisku śmieci. Wynika to z badania przeprowadzonego przez Manhattan Institute w 2020 roku. Oszacowano w nim, że miasto mogłoby zaoszczędzić 340 milionów dolarów rocznie, gdyby cały swój odpad składowało na wysypiskach.

Ramsden kontynuował: «Znajdujemy się w kluczowym momencie w kwestii zanieczyszczenia plastikiem. Nadszedł czas, aby przedsiębiorstwa zakręciły kran z plastikiem. Zamiast dalej okłamywać amerykańską opinię publiczną, branża powinna w listopadzie stanąć po właściwej stronie historii i wsparcić ambitne globalne porozumienie dotyczące plastiku, które ostatecznie zakończy epokę plastiku poprzez znaczące ograniczenie produkcji oraz zwiększenie poziomu ponownego użycia i uzupełniania opakowań.»

Ponad 99% plastiku wytwarza się z paliw kopalnych, a wielkie marki, kontynuując swoją zależność od tego szkodliwego materiału, wzmacniają wpływ na klimat i narażają społeczności na niebezpieczeństwo w imię zysku. Na całym świecie osoby o innym kolorze skóry są w nieproporcjonalnie wysokim stopniu narażone na obciążenia zdrowotne wynikające z działalności przemysłu plastikowego, czy to poprzez spalarnie, wysypiska śmieci, zakłady petrochemiczne, zanieczyszczone drogi wodne, czy szkodliwe opakowania plastikowe narzucane społecznościom.

Cena płacona przez środowisko jest tak wysoka również dlatego, że plastik z amerykańskich pojemników do recyklingu trafia do krajów rozwijających się, które posiadają prymitywne systemy gospodarki odpadami. Znaczna jego część jest nielegalnie składowana, spalana lub przetwarzana w rudymentarnych zakładach. Powstają przy tym toksyczne wyziewy, a część plastiku trafia do rzek. Praktycznie cały konsumencki plastik zanieczyszczający oceany świata pochodzi z «źle zarządzanych odpadów» w krajach rozwijających się.

Raport wezwał przedsiębiorstwa do podjęcia kilku dodatkowych kroków w celu ograniczenia systemowych problemów związanych z recyklingiem plastiku. Należą do nich stopniowe wycofywanie plastiku jednorazowego użytku, zobowiązanie do stosowania standaryzowanych opakowań wielorazowych oraz przyjęcie globalnego traktatu dotyczącego plastiku, który ma pomóc w ustanowieniu międzynarodowych standardów.