Kantonalna inicjatywa ludowa – Kanton Bazylea-Okreg

«O profesjonalną ochronę dzikich zwierząt»

Inicjatywa konstytucyjna w formie opracowanego projektu

Na podstawie § 28 Konstytucji Kantonu Bazylea-Okolica z 17 maja 1984 r. oraz ustawy o prawach politycznych (GpR)

Zlozona przez komitet inicjatywy [data zlozenia]

tekście inicjatywy

Osoby podpisujące, uprawnione do głosowania w Kantonie Bazylea-Okolica, składają następującą inicjatywę konstytucyjną:

Konstytucja Kantonu Bazylea-Okolica z 17 maja 1984 r. zostaje uzupełniona o następujące paragrafy:

§ [nowy] Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

1 Wykonywanie polowań przez osoby prywatne (łowiectwo rewirowe, łowiectwo rekreacyjne) jest zabronione na całym terytorium Kantonu Bazylea-Okolica. Istniejące umowy dzierżawy łowieckiej między gminami a towarzystwami łowieckimi nie będą odnawiane.

2 Ochrona, opieka oraz, w razie konieczności, regulacja populacji dzikich zwierząt należą wyłącznie do wykwalifikowanych specjalistek i specjalistów ds. zarządzania dziką fauną, zatrudnionych przez kanton.

3 Odstrzał dzikich zwierząt jest dopuszczalny jedynie jako środek ostateczny, gdy wszystkie inne odpowiednie środki zapobiegania szkodom lub odwrócenia zagrożenia zostały wyczerpane lub okazały się niewystarczające. Wymaga on uprzedniej zgody Komisji ds. Dzikich Zwierząt.

4 Kanton powołuje niezależną Komisję ds. Dzikich Zwierząt, w skład której wchodzą przedstawicielki i przedstawiciele organizacji ochrony zwierząt i przyrody, nauki oraz właściwych organów. Komisja nadzoruje zarządzanie dziką fauną i podejmuje decyzje w sprawie środków regulacyjnych.

5 Kanton wspiera naturalną regulację populacji dzikich zwierząt, tworzenie sieci siedlisk oraz koegzystencję ludzi i dzikich zwierząt na obszarach osiedlowych i rolniczych.

6 Kanton rekompensuje gminom utratę dochodów z dzierżawy terenów łowieckich w ramach ustawodawstwa wykonawczego.

7 Szczegoly reguluje ustawa.

§ [nowy] Ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

1 Kanton rezygnuje ze składania wniosków o prewencyjną regulację populacji chronionych gatunków dzikich zwierząt na podstawie ustawy federalnej o łowiectwie i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków, w szczególności wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry, szakala złocistego, orła przedniego, nurogęsi oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego.

2 Stawia na wspieranie koegzystencji człowieka i dzikich zwierząt, pasywne zapobieganie szkodom, ekologiczną rewaloryzację siedlisk oraz naukowe monitorowanie obecności dzikich zwierząt.

3 Zastrzega się możliwość podjęcia działań wobec pojedynczych dzikich zwierząt, które stanowią bezpośrednie i poważne zagrożenie dla ludzi. Działania te należy ograniczyć do minimum i przeprowadzać je przez właściwą jednostkę specjalistyczną kantonu.

4 Kanton aktywnie działa w ramach współpracy międzykantonalnej oraz wobec władz federalnych na rzecz ochrony i zachowania zagrożonych gatunków dzikich zwierząt.

Przepis przejściowy

1 Rada Rządowa wydaje niezbędne przepisy wykonawcze w ciągu dwóch lat od przyjęcia niniejszej zmiany konstytucji.

2 Istniejące umowy dzierżawy terenów łowieckich wygasają wraz z kolejnym zwyczajnym odnowieniem umowy, jednak najpóźniej w ciągu pięciu lat od wejścia w życie ustawodawstwa wykonawczego.

3 Rada Rządowa zapewnia ciągłość zarządzania dziką zwierzyną w okresie przejściowym i reguluje rekompensatę dla gmin za utracone dochody z dzierżawy terenów łowieckich.

Objaśnienia

1. Sytuacja wyjściowa

Kanton Bazylea-Okolica obejmuje powierzchnię 518 km² i liczy około 290 000 mieszkańców. Rozciąga się od gęsto zaludnionych przedmieść miasta Bazylea (okręg Arlesheim), przez pagórkowaty region środkowy (okręgi Liestal i Sissach), aż po dolinę Laufental (okręg Laufen) i Oberbaselbiet (okręg Waldenburg). Około 42 procent powierzchni kantonu jest zalesione, a około 38 procent wykorzystywane rolniczo.

Łowiectwo rekreacyjne w Bazylei-Okolicy jest zorganizowane jako łowiectwo rewirowe. Prawo do polowania należy do gmin, które przekazują je towarzystwom łowieckim na podstawie umów dzierżawy. Towarzystwa te składają się z myśliwych rekreacyjnych, którzy zabijają dzikie zwierzęta w ramach zajęcia w czasie wolnym. System łowiectwa rewirowego generuje przy tym szczególnie problematyczną dynamikę: towarzystwa łowieckie są zakorzenione lokalnie, często powiązane personalnie z radami gmin i gminami obywatelskimi, i tworzą zamknięte kręgi, do których osoby postronne mają niewielki wgląd (por. krytyczną analizę Szkolenie łowieckie na wildbeimwild.com a także Psychologia łowiectwa w Kantonie Bazylea-Okreg).

Twierdzenie, że bez łowiectwa rekreacyjnego załamie się równowaga ekologiczna, jest od ponad 50 lat empirycznie obalane przez model genewski (por. obszerne dossier na temat zakazu polowań w Genewie na wildbeimwild.com). Łowiectwo rekreacyjne nie służy ani ochronie gatunków, ani nowoczesnemu zarządzaniu dzikimi zwierzętami. Jest to wykonywanie krwawej rozrywki na koszt istot zdolnych do odczuwania, legitymizowanej przestarzałymi narracjami, które nie wytrzymują naukowej weryfikacji.

Równolegle na poziomie federalnym coraz więcej chronionych gatunków dzikich zwierząt znajduje się pod presją. Wraz z rewizją prawa łowieckiego w grudniu 2022 roku wprowadzono prewencyjną regulację wilka. W dwóch dotychczasowych okresach regulacji, 2023/2024 i 2024/2025, BAFU zatwierdziło odstrzał łącznie około 225 wilków; faktycznie zabito 147 zwierząt. W grudniu 2024 roku status ochronny wilka w Konwencji Berneńskiej został obniżony z "ściśle chronionego" do "chronionego". Presja polityczna na inne gatunki, takie jak rys, bóbr, wydra i tracz nurogęś, stale rośnie (zob. analiza polityki łowieckiej na wildbeimwild.com).

Kanton Bazylea-Okręg ma możliwość, wspólnie z sąsiednim kantonem Bazylea-Miasto, dać jasny sygnał: na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego oraz na rzecz konsekwentnej ochrony zagrożonych gatunków dzikich zwierząt na poziomie kantonalnym.

2. Wzór do naśladowania: kanton Genewa

19 maja 1974 roku około dwie trzecie głosujących w kantonie Genewa opowiedziało się za zniesieniem milicyjnego łowiectwa rekreacyjnego. Przed wprowadzeniem zakazu zwierzyna gruba w kantonie była praktycznie wytępiona: jelenie i dziki zniknęły dziesiątki lat wcześniej, a z sarny przetrwało jedynie kilkadziesiąt osobników. Około 300 myśliwych rekreacyjnych masowo wypuszczało bażanty, kuropatwy i zające na potrzeby łowiectwa rekreacyjnego.

Doświadczenia od czasu wprowadzenia zakazu łowiectwa rekreacyjnego są jednoznaczne:

– Bioróżnorodność wyraźnie wzrosła. Liczba zimujących ptaków wodnych zwiększyła się z kilkuset do około 30 000. Obszar Jeziora Genewskiego i Rodanu zyskał międzynarodowe znaczenie dla ochrony ptaków.

– Genewa jest dziś domem dla największej populacji zająca szaraka oraz jednej z ostatnich populacji kuropatwy w Szwajcarii. Przed głosowaniem w 1974 roku lobby łowiectwa rekreacyjnego twierdziło, że bez łowiectwa rekreacyjnego zając szarak zostanie drapieżnikom. Stało się wręcz przeciwnie.

– Kanton dysponuje dziś rosnącą populacją liczącą około 60 do 100 jeleni szlachetnych i około 680 saren (2024, według federalnej statystyki łowieckiej BAFU). Populacja saren podwoiła się od 2015 roku z około 330 do 680 zwierząt, przy rocznym specjalnym odstrzale przez profesjonalnych strażników przyrody wynoszącym zaledwie 20 do 36 zwierząt. Profesjonalna straż przyrody interweniuje celowo i w minimalnym zakresie, zamiast dążyć do jak najwyższych liczb odstrzału, jak ma to miejsce w łowiectwie rekreacyjnym.

– W 2005 roku w kolejnym głosowaniu ludowym 90 procent głosujących mieszkańców Genewy opowiedziało się za zachowaniem zakazu łowiectwa rekreacyjnego. W 2009 roku wniosek o jego ponowne wprowadzenie został odrzucony w parlamencie kantonalnym głosami 70 do 7.

– Całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną w Genewie wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków, w tym około 600'000 franków na personel (ok. 3 pełne etaty), około 250'000 franków na prewencję i około 350'000 franków na odszkodowania za szkody. Odpowiada to około 2,40 franka na mieszkańca rocznie. Efektywność genewskiego modelu widać w bezpośrednim porównaniu: profesjonalny strażnik przyrody w Genewie potrzebuje na sanitarny odstrzał dzika średnio 8 godzin i maksymalnie 2 naboi. Myśliwy rekreacyjny w kantonie Zurych potrzebuje na to 60 do 80 godzin i do 15 naboi. Zagęszczenie zająca szaraka w Genewie wynosi 17,7 osobnika na 100 hektarów (najwyższe w Szwajcarii), podczas gdy w kantonie Zurych zaledwie 1,0 na 100 hektarów (por. Weryfikacja faktów – Rada Rządowa Zurychu).

Szczegółowy opis genewskiego modelu wraz ze wszystkimi danymi liczbowymi znajduje się w dossier «Genewa a zakaz polowan» na wildbeimwild.com.

3. Koncepcja: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego

Inicjatywa nie zastępuje łowiectwa rekreacyjnego próżnią, lecz profesjonalnym zarządzaniem dzikimi zwierzętami według modelu strażnika przyrody. Model ten opiera się na następujących zasadach:

Kompetencja fachowa zamiast rozrywki w czasie wolnym. Profesjonalni zarządcy dzikiej zwierzyny działają na podstawach naukowych, posiadają wykształcenie biologiczne i działają w ramach kantonalnego zlecenia usług. Ich celem jest utrzymanie zdrowych populacji dzikich zwierząt, a nie maksymalizacja liczby odstrzałów. W przeciwieństwie do tego, łowiectwo rekreacyjne z natury systemu dąży do zabezpieczenia własnej racji bytu poprzez wysokie stany gatunków łownych (por. krytyczną analizę wykształcenia łowieckiego na wildbeimwild.com).

Zasada ostatecznego srodka (ultima ratio). Odstrzał jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wyczerpano wszystkie środki nieletalne. Należą do nich elektryczne ogrodzenia, płoszenie, kształtowanie siedlisk, przesiedlanie, repelenty smakowe oraz techniczne środki ochronne. W Genewie drzewa owocowe chroni się siatkami, aby sarny i zające nie obgryzały kory. Dla dzików kanton udostępnia rolnikom elektryczne ogrodzenia. Ta praktyka pokazuje: koegzystencja jest kwestią woli, a nie możliwości technicznych.

Demokratyczna kontrola sprawowana przez komisję ds. dzikich zwierząt. Niezależna komisja, złożona z organizacji ochrony zwierząt i przyrody, przedstawicieli nauki oraz władz, zapobiega temu, by polityczny nacisk pojedynczych grup interesu rozmywał zarządzanie dziką zwierzyną. Inicjatywa bazylejska zakotwicza ten mechanizm ochronny w konstytucji, ustanawiając obowiązek zatwierdzania przez komisję ds. dzikiej zwierzyny.

Naturalna samoregulacja jako zasada przewodnia. Doswiadczenia z Genewy, z parkow narodowych oraz z licznych naukowych Badania potwierdza: populacje dzikich zwierząt w większości przypadków regulują się samodzielnie. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca ten naturalny proces, niszcząc struktury społeczne, sztucznie zwiększając wskaźniki rozrodczości i zmieniając ruchy migracyjne.

4. Dlaczego Bazylea-Wieś?

Kanton Bazylea-Wieś nadaje się szczególnie do wprowadzenia profesjonalnej ochrony dzikiej zwierzyny z kilku powodów:

Najniższy próg podpisów. Dla kantonalnej inicjatywy ludowej w Bazylei-Wsi wymagane jest jedynie 1500 ważnych podpisów, przy okresie zbierania wynoszącym 24 miesiące (2 lata). To jeden z najniższych progów w Szwajcarii i realnie osiągalny.

Wspólna struktura administracyjna z Bazyleą-Miastem. Bazylea-Okolica i Bazylea-Miasto wspólnie prowadzą Urząd ds. Lasów i Dzikich Zwierząt obu Bazylei. Ta istniejąca struktura znacznie ułatwia zmianę systemu: instytucjonalna podstawa dla profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną już istnieje. Gdyby Bazylea-Miasto przyjęła rownolegla inicjatywe, powstałby jednolity system obejmujący cały region Bazylei.

Przejrzysta powierzchnia.Z powierzchnią 518 km² Bazylea-Okręg jest trzecim najmniejszym kantonem powierzchniowym w niemieckojęzycznej Szwajcarii. Przekształcenie jest praktycznie wykonalne i finansowo możliwe do udźwignięcia. Konkretne koszty przedstawiono w rozdziale 7.

Łowiectwo rewirowe jako slaby punkt.Łowiectwo rewirowe w Bazylei-Okręgu jest systemem zamkniętych kręgów. Prawo łowieckie należy do gmin, które wydzierżawiają je towarzystwom myśliwskim. Towarzystwa te same decydują, kogo przyjmują, i tworzą lokalne struktury władzy, które nie są ani demokratycznie legitymizowane, ani poddane fachowej kontroli. Ludność praktycznie nie ma żadnego wpływu na to, kto w ich gminie zabija jakie dzikie zwierzęta, w jakiej liczbie i według jakich kryteriów. Inicjatywa oddaje tę kontrolę z powrotem ludności (por. Psychologia łowiectwa w Kantonie Bazylea-Okreg).

Tendencja urbanizacyjna.Okręg Arlesheim, w którym mieszka ponad 40 procent ludności kantonu, jest niemal całkowicie zurbanizowany i graniczy bezpośrednio z miastem Bazylea. Także w pozostałych okręgach urbanizacja postępuje. Tradycja kultury myśliwskiej jest w Bazylei-Okręgu mniej głęboko zakorzeniona niż w kantonach alpejskich.

Efekt sygnalowy.Sukces w Bazylei-Okręgu byłby, po Genewie i ewentualnie Bazylei-Mieście, kolejnym szwajcarskim przykładem profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt. Podwójny sukces obu Bazylei miałby efekt sygnałowy, który wykraczałby daleko poza region.

5. O pierwszym paragrafie: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

Ustęp 1 – zakaz łowiectwa rekreacyjnego i zakończenie umów dzierżawy terenów łowieckich

Zakaz łowiectwa rekreacyjnego uprawianego przez osoby prywatne stanowi sedno inicjatywy. Odpowiada on modelowi genewskiemu (art. 162 konstytucji kantonu Genewa). Kompetencja kantonalna w tej sprawie jest bezsporna: federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia organizację gospodarki łowieckiej kantonom (art. 3 ust. 1 JSG). Trzy systemy łowieckie Szwajcarii – łowiectwo patentowe, łowiectwo rewirowe oraz łowiectwo państwowe (reżimowe) – są sobie równoważne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo reżimowe od 1974 roku, zgodnie z prawem federalnym.

Dodatek dotyczący nieprzedłużania umów dzierżawy łowieckiej jest dla Bazylei-Okręgu specyficzny i konieczny, ponieważ inaczej niż w Bazylei-Mieście istnieje tu obejmujący cały obszar system dzierżawy. Sformułowanie to respektuje istniejące zobowiązania umowne, gdyż nie wymaga natychmiastowego wypowiedzenia, lecz pozwala umowom wygasnąć z najbliższym zwyczajowym terminem odnowienia.

Ustęp 2 – Profesjonalne zarządzanie dziką fauną

Zamiast myśliwych rekreacyjnych wszystkie zadania zwiazane z opieka nad dzikimi zwierzetami oraz, w razie potrzeby, regulacja populacji przejmuja fachowo wyksztalceni zarzadcy dzikiej zwierzyny zatrudnieni w sluzbach kantonalnych. Istniejacy Urzad ds. Lasów i Dzikiej Zwierzyny obu Bazylei (Amt für Wald und Wild beider Basel) stanowi idealna platforme instytucjonalna do umiejscowienia tych jednostek specjalistycznych.

Ustęp 3 – Odstrzał jako ostateczność

Kluczowa nowość w porównaniu z dzisiejszym systemem: odstrzał nie jest regułą, lecz wyjątkiem. Pierwszeństwo mają środki pasywne. W Genewie strażnicy przyrody odstrzeliwują średnio rocznie około 250 dzików, przy czym zwierzęta wiodące są wyraźnie oszczędzane ze względów etycznych oraz w celu zachowania stabilności społecznej watah. Liczby odstrzałów są tym samym znacznie niższe niż w porównywalnych kantonach z łowiectwem rekreacyjnym, gdzie odstrzały służą nie tylko zapobieganiu szkodom, lecz przede wszystkim hobby.

Ustęp 4 – Komisja ds. dzikich zwierząt

Niezależna komisja ds. dzikich zwierząt jest wzorowana na modelu genewskim. Zapewnia ona organizacjom ochrony zwierząt i przyrody prawo współdecydowania w sprawach regulacyjnych oraz zapobiega sytuacji, w której rząd samodzielnie i pod naciskiem grup interesu przyznaje wyjątki. Włączenie nauki gwarantuje, że decyzje podejmowane są w oparciu o dowody, a nie na podstawie mitów ideologii łowieckiej, którymi Lobby łowiectwa rekreacyjnego od dziesiecioleci legitymizuje swoja praktyke.

Ustęp 5 – Naturalna regulacja i koegzystencja

W Bazylei-Landschaft powiązanie siedlisk jest szczególnie ważne: kanton leży na styku gęsto zaludnionego pasa aglomeracyjnego i wciąż stosunkowo nienaruszonych obszarów leśnych Jury. Korytarze dla dzikich zwierząt między tymi przestrzeniami krajobrazowymi są niezbędne dla różnorodności genetycznej i naturalnego rozprzestrzeniania się gatunków. Obecny system łowiectwa rewirowego dodatkowo fragmentuje te korytarze, ponieważ każde stowarzyszenie łowieckie zarządza swoim rewirem niezależnie, bez ogólnej koordynacji wykraczającej poza granice rewirów (por. wildbeimwild.com o dzikich zwierzętach na terenach zabudowanych).

Ustęp 6 – Odszkodowanie dla gmin

Ten ustęp jest specyficzny i kluczowy dla Bazylei-Landschaft jako kantonu z systemem łowiectwa rewirowego (Revierjagd). W łowiectwie rewirowym wpływy z dzierżawy trafiają do gmin. Dochody te są dla większości gmin fiskalnie nieistotne – roczne czynsze dzierżawne za rewir znajdują się zazwyczaj w niskim pięciocyfrowym zakresie – ale są instrumentalizowane przez polityków gminnych jako argument przeciwko zmianie systemu. Inicjatywa odpowiada na ten zarzut, gwarantując konstytucyjnie kantonalne odszkodowanie za utratę dochodów z dzierżawy.

Postanowienia przejściowe

Dwuletni termin na ustawodawstwo wykonawcze odpowiada modelowi bazylejskiemu (miejskiemu). Dodatek dotyczący klauzuli wygaśnięcia umów dzierżawy łowieckiej jest specyficzny dla Bazylei-Landschaft: istniejące umowy nie są rozwiązywane natychmiast, lecz wygasają w najbliższym zwykłym terminie odnowienia, jednak nie później niż w ciągu pięciu lat. Ten hojny okres przejściowy respektuje istniejące stosunki umowne i daje gminom wystarczająco czasu na przejście do nowego systemu.

6. W sprawie drugiego paragrafu: ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

Ustęp 1 – Zrzeczenie się prewencyjnej regulacji chronionych gatunków

Istotą tego paragrafu jest świadome zrzeczenie się przez kanton możliwości składania do rządu federalnego wniosków o prewencyjną regulację liczebności chronionych gatunków. Zrewidowane federalne prawo łowieckie (art. 7a JSG) upoważnia kantony do prewencyjnej regulacji, ale nie nakłada na nie takiego obowiązku. Kanton, wprowadzając ten paragraf, jedynie wykonuje swoją kompetencję, decydując się nie korzystać z uprawnienia przyznanego przez prawo federalne.

Jest to szczególnie ważne dla Bazylei-Landschaft, gdzie kilka chronionych gatunków faktycznie występuje lub rozprzestrzenia się: bóbr jest udokumentowany wzdłuż rzek Birs, Ergolz i innych cieków wodnych. Rys występuje w jurajskiej części kantonu. Powrót wydry do północno-zachodniej Szwajcarii jest przewidywalny (por. Analiza polityki wobec wilka na wildbeimwild.com).

Ustęp 2 – Koegzystencja i pasywne zapobieganie szkodom

Zamiast odstrzałów kanton stawia na prewencyjne, nieletalne środki. W Bazylei-Landschaft dotyczy to szczególnie koegzystencji z bobrem, którego tamy i działalność kopiąca prowadzą czasem do konfliktów z rolnictwem i ochroną przed powodziami. Profesjonalne zarządzanie populacją bobra na wzór genewski stawia na budowlane środki zabezpieczające, systemy drenażowe oraz w razie potrzeby fachowe przesiedlenia, a nie na odstrzały.

Ustęp 3 – Zastrzeżenie dotyczące zapobiegania zagrożeniom

To zastrzeżenie zapewnia, że kanton może wywiązać się ze swojego obowiązku zapobiegania zagrożeniom. Podwójne ograniczenie – „bezpośrednie” i „poważne” – zapobiega wykorzystywaniu tego zastrzeżenia jako furtki do rutynowych odstrzałów.

Ustęp 4 – Aktywna polityka ochrony wobec Konfederacji

Ten ustęp zobowiązuje kanton do aktywnego angażowania się na rzecz ochrony gatunków w ramach współpracy międzykantonalnej oraz podczas konsultacji dotyczących rozporządzeń federalnych. Basel-Landschaft mógłby wspólnie z Basel-Stadt, jako kanton podwójny, stanowić wyraźny głos na rzecz ochrony zagrożonych gatunków w debacie krajowej.

7. Skutki kosztowe: konkretny budżet dla Basel-Landschaft

Genewski budżet referencyjny

W Genewie, która z powierzchnią 282 km² jest około dwa razy mniejsza niż Basel-Landschaft i liczy około 500 000 mieszkańców, całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dzikimi zwierzętami wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków: około 600 000 franków na personel (ok. 3 pełnych etatów), około 250 000 franków na prewencję oraz około 350 000 franków na odszkodowania za szkody.

Szacunek dla Basel-Landschaft

Dla Basel-Landschaft, o powierzchni 518 km² i liczbie mieszkańców wynoszącej około 290 000, wynika następujący realistyczny szacunek kosztów:

Koszty personalne: od 360 000 do 480 000 franków rocznie.Wymagane są 3 do 4 pełnych etatów dla profesjonalnych menedżerek i menedżerów ds. dzikich zwierząt. Jeden pełny etat w służbie kantonalnej kosztuje, wraz ze składkami socjalnymi i dodatkowymi kosztami pracodawcy, około 120 000 do 140 000 franków rocznie. Ci specjaliści mogą zostać włączeni do istniejącego Urzędu ds. Lasów i Dzikich Zwierząt obu Bazylei.

Koszty rzeczowe: 80’000 do 120’000 frankow rocznie.Należą do tego sprzęt, pojazdy, urządzenia odstraszające, infrastruktura monitoringu (fotopułapki, nadajniki GPS), elektryczne ogrodzenia dla gospodarstw rolnych, ochrona drzew oraz praca z opinią publiczną.

Odszkodowania za szkody: 50’000 do 100’000 frankow rocznie.Głównie szkody wyrządzane przez dziki w uprawach, szkody zgryzowe powodowane przez sarny w lesie oraz sporadyczne szkody bobrowe na brzegach cieków wodnych.

Odszkodowania dla gmin: od 100 000 do 200 000 franków rocznie.Wpływy gmin z dzierżawy terenów łowieckich zazwyczaj mieszczą się w niskim pięciocyfrowym przedziale na obwód łowiecki.

Utracone wpływy

Wraz z likwidacją łowiectwa rekreacyjnego odpadną dochody z dzierżawy obwodów łowieckich, szacowane na 200'000 do 400'000 franków rocznie. Naprzeciw tego stoją jednak nigdy niebilansowane koszty zewnętrzne łowiectwa milicyjnego – wypadki z udziałem dzikich zwierząt, szkody wyrządzone przez zwierzynę w lasach ochronnych spowodowane polowaniami, nakłady administracyjne, interwencje policji i sądów – które wielokrotnie przewyższają te dochody. W kantonie Genewa dochody te odpadają od 1974 roku – bez żadnych problemów finansowych: przed wprowadzeniem zakazu polowań aktywnych było ponad 400 myśliwych rekreacyjnych, dziś trzy pełnoetatowe stanowiska wykonują tę samą pracę lepiej. Odstrzały sanitarne i terapeutyczne wykonywane przez profesjonalnych strażników przyrody to nie to samo, co regulacyjne polowanie oparte na myśliwskich opowieściach lub błędnie rozumianym „doświadczaniu natury” przez myśliwych rekreacyjnych. Rachunek pełnych kosztów pokazuje: łowiectwo milicyjne kosztuje podatnika wyraźnie więcej, niż przynosi (por. „Co łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię” na wildbeimwild.com).

Myśliwi rekreacyjni w polityce głosują przeciwko ochronie przyrody. Lobby łowiectwa rekreacyjnego systematycznie zwalcza kwestie różnorodności biologicznej i ochrony gatunków. W 2024 roku zwalczało inicjatywę na rzecz różnorodności biologicznej (63 procent głosów na nie). W 2020 roku współtworzone przez nie prawo łowieckie zostało odrzucone w głosowaniu (51,9 procent głosów na nie). W 2016 roku tycyński związek myśliwych storpedował park narodowy Parc Adula. W okresie legislacyjnym 2015–2019 myśliwi rekreacyjni w parlamencie w wiekszosci przeciwko kwestiom srodowiskowym. Kto twierdzi, że myśliwi rekreacyjni są obrońcami przyrody, ignoruje ich zachowanie w głosowaniach (por. Tesynski Zwiazek Myśliwych: 30 lat nonsensu oraz Dossier kosztowe).

Koszty całkowite: od 590'000 do 900'000 franków rocznie. Odpowiada to około 2.00 do 3.10 franka na mieszkańca rocznie (brutto).

Oszczednosci i dodatkowe koszty netto

Naprzeciw tego stoją oszczędności: kanton nie musiałby już prowadzić administracji dzierżaw łowieckich, przeprowadzać egzaminów łowieckich ani organizować nadzoru nad polowaniami. Genewski inspektor ds. fauny Dandliker zwraca uwagę, że organizacja polowania patentowego wymagałaby co najmniej dwóch pełnoetatowych stanowisk; nakład na administrację obwodów łowieckich z ich umowami dzierżawy, planowaniem obwodów i kontrolą planów odstrzału powinien być porównywalny. Realistyczne oszacowanie dodatkowych kosztów netto wynosi od 300'000 do 500'000 franków rocznie, co odpowiada około 1.00 do 1.70 franka na mieszkańca odpowiada.

8. Zgodnosc z nadrzednym prawem

Inicjatywa jest zgodna z prawem federalnym. Federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia kantonom regulację uprawnień do polowania, systemu łowieckiego, obszaru łowieckiego oraz nadzoru łowieckiego (art. 3 ust. 1 JSG). Trzy systemy łowieckie – łowiectwo patentowe, łowiectwo rewirowe i łowiectwo administracyjne (Regiejagd) – są równorzędne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo administracyjne od 1974 roku i przez ponad 50 lat nigdy nie spotkał się z zastrzeżeniami ze strony prawa federalnego.

Zakończenie umów dzierżawy łowieckiej poprzez ich nieodnowienie nie narusza gwarancji własności, ponieważ umowy dzierżawy łowieckiej są terminowymi umowami prawa publicznego, do których odnowienia nie przysługuje żadne roszczenie prawne. Hojny okres przejściowy wynoszący do pięciu lat respektuje zasadę ochrony zaufania.

Art. 7a prawa łowieckiego umożliwia kantonom prewencyjną regulację, lecz ich do tego nie zobowiązuje. Rezygnacja z tej możliwości nie narusza ani prawa federalnego, ani Konwencji Berneńskiej. Inicjatywa zachowuje jedność materii, ponieważ wszystkie postanowienia odnoszą się do kantonalnego zarządzania dzikimi zwierzętami i ochrony zwierząt żyjących na wolności.

9. Uprzedzenie przewidywalnych zarzutow

„Bazylea-Okręg nie jest kantonem miejskim – model genewski tutaj nie działa”

Fakty: Genewa, mająca powierzchnię 282 km², jest mniej więcej dwukrotnie mniejsza od Bazylei-Landschaft i również dysponuje znacznymi terenami rolniczymi, w tym uprawami winorośli, gruntami ornymi i użytkami zielonymi. Gęstość populacji dzików w Genewie jest stabilna i wynosi około 5 zwierząt na km² powierzchni leśnej, a odstrzały realizowane przez profesjonalnych strażników przyrody wynoszą średnio około 250 zwierząt rocznie. System ten funkcjonuje również w krajobrazie o mieszanym użytkowaniu.

Krotka formula komunikacyjna: «Genewa ma winnice, pola uprawne i las – a profesjonalna ochrona dzikich zwierząt funkcjonuje tam od 50 lat. Bazylea-Landschaft nie jest większa od Genewy.»

«Gminy stracja swoje dochody z dzierzawy»

Fakty: Wpływy z dzierżawy terenów łowieckich są dla większości gmin marginalne pod względem fiskalnym. Inicjatywa przewiduje kantonalne odszkodowanie za utratę wpływów z dzierżawy (ustęp 6). Nie może być mowy o wywłaszczeniu: prawo łowieckie gmin nie zostaje zniesione, lecz prawo do wydzierżawiania go osobom prywatnym zostaje zastąpione profesjonalnym wykonawstwem.

Krotka formula komunikacyjna: «Wpływy z dzierżawy stanowią mniej niż jeden procent typowego budżetu gminy. Inicjatywa rekompensuje to gminom – a dzikie zwierzęta przestają być zabijane dla rekreacji.»

«Towarzystwa łowieckie wykonuja cenna prace na rzecz gmin»

Fakty: Towarzystwa łowieckie są zobowiązane umownie do świadczenia tych usług – nie robią tego jako przysługę, lecz jako świadczenie wzajemne za prawo do zabijania dzikich zwierząt. W systemie profesjonalnym te zadania są lepiej umiejscowione: profesjonalni zarządcy dzikiej fauny wykonują usuwanie martwych zwierząt, poszukiwanie postrzałków oraz zapobieganie szkodom jako część swojego zlecenia świadczeń, z lepszym wyszkoleniem i bez immanentnego dla systemu konfliktu interesów łowiectwa rekreacyjnego (por. Analiza mitow łowieckich na wildbeimwild.com).

Krotka formula komunikacyjna: «Towarzystwa łowieckie nie wykonują żadnej ‹pracy przymusowej›. Wypełniają obowiązek umowny – jako świadczenie wzajemne za prawo do zabijania dzikich zwierząt. Profesjonalni specjaliści mogą robić to lepiej, bardziej niezależnie i bez konfliktu interesów.»

10. Urząd do spraw Lasów i Dzikiej Fauny obu Bazylei: szansa, nie przeszkoda

Bazylea-Wiejska i Bazylea-Miasto wspólnie prowadzą Urząd ds. Lasów i Dzikiej Zwierzyny obu Bazylei (Amt für Wald und Wild beider Basel). Ta binarodowa struktura nie stanowi przeszkody dla inicjatywy, lecz szczególną szansę. Gdyby Bazylea-Miasto przyjęła równoległą inicjatywę, powstałby jednolity, profesjonalny system zarządzania dziką zwierzyną obejmujący cały region Bazylei. Gdyby inicjatywę przyjęła tylko Bazylea-Wiejska, podział kompetencji regulowałby istniejący traktat państwowy oraz porozumienie administracyjne. Doświadczenia z Genewy pokazują, że profesjonalne zarządzanie dziką zwierzyną można zintegrować z istniejącymi strukturami administracyjnymi bez konieczności tworzenia nowego urzędu.

11. Podsumowanie

Ta inicjatywa daje mieszkańcom kantonu Bazylea-Wiejska możliwość opowiedzenia się za nowoczesnym, opartym na dowodach zarządzaniem dziką zwierzyną oraz kompleksową ochroną zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Pierwszy paragraf nawiązuje do sprawdzonego od ponad 50 lat modelu genewskiego i zastępuje łowiectwo rewirowe profesjonalną ochroną dzikich zwierząt – przy dodatkowych kosztach netto wynoszących od około 1,00 do 1,70 franka na mieszkańca rocznie. Drugi paragraf zapewnia, że kanton Bazylea-Wiejska zrezygnuje z prewencyjnego zabijania chronionych gatunków i zamiast tego będzie aktywnie działał na rzecz ich zachowania.

Efektem byłby kanton Bazylea-Wiejska, w którym dzikie zwierzęta nie są ani celem dla myśliwych rekreacyjnych, ani ofiarami politycznie motywowanej polityki odstrzału, lecz są profesjonalnie chronione jako część żywego krajobrazu kulturowego – dla dobra zwierząt i całej społeczności.

Komitet inicjatywy «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt»

[Imie 1], [Imie 2], [Imie 3] …

(Członkowie komitetu zgodnie z prawem kantonalnym, zamieszkali w kantonie)

Adres kontaktowy: [Adres komitetu]

Zalacznik: Dalsza dokumentacja

Model genewski w szczegolach: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot – Kompleksowe przedstawienie genewskiego zarządzania dzikimi zwierzętami od 1974 roku, wraz z kosztami, liczebnością populacji i rozwojem bioróżnorodności.

Badania naukowe: wildbeimwild.com/studien-ueber-die-auswirkung-der-jagd-auf-wildtiere-und-jaeger – zbiór badań naukowych dotyczących samoregulacji populacji dzikich zwierząt oraz ekologicznych skutków łowiectwa rekreacyjnego.

Łowiectwo w Szwajcarii – krytyka, fakty, aktualności: wildbeimwild.com/warum-die-hobby-jagd-in-der-schweiz-kein-naturschutz-ist – Na bieżąco aktualizowany przegląd szwajcarskiej polityki łowieckiej.

Psychologia łowiectwa w kantonie Bazylea-Wiejska: wildbeimwild.com – Psychologia łowiectwa w kantonie BL – motywy, uzasadnienia i dynamika społeczna łowiectwa rekreacyjnego w Baselbiet.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd – Analizy motywów, uzasadnień i dynamiki społecznej łowiectwa rekreacyjnego.

Dossier o wilku: wildbeimwild.com/dossiers/wolf-in-der-schweiz-fakten-politik-und-die-grenzen-der-jagd – Aktualne wydarzenia dotyczące polityki wobec wilka w Szwajcarii.

Dzikie zwierzęta i drapieżniki: wildbeimwild.com/category/wildtiere – Informacje o dzikich zwierzętach, drapieżnikach i koegzystencji człowieka z dziką przyrodą.

Mity łowieckie: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen – Weryfikacja faktów dotyczących najczęstszych twierdzeń lobby łowiectwa rekreacyjnego.

Kantonalna inicjatywa ludowa Bazylea-Miasto: Wzorcowy tekst równoległej inicjatywy w sąsiednim kantonie.

Uwaga dotyczaca procedury

Przed rozpoczęciem zbierania podpisów lista podpisów musi zostać przedłożona do wstępnej weryfikacji Kancelarii Krajowej Kantonu Bazylea-Okręg. Komitet inicjatywy składa się z co najmniej 7 osób uprawnionych do głosowania, zamieszkałych w Kantonie Bazylea-Okręg. Do uznania inicjatywy za ważną wymaganych jest 1500 ważnych podpisów. Okres zbierania podpisów wynosi 24 miesiące od daty publikacji w dzienniku urzędowym. Zasady składania wniosku regulowane są przez ustawę o prawach politycznych Kantonu Bazylea-Okręg.

Briefing strategiczny dla aktywistek i aktywistów

Inicjatywa ludowa «Za profesjonalną ochronę dzikich zwierząt» – kanton Bazylea-Landschaft Wewnętrzny dokument roboczy – stan na marzec 2026

Podsumowanie

Bazylea-Landschaft jest po Bazylei-Miasto strategicznie drugim najważniejszym kantonem dla inicjatywy «Za profesjonalną ochronę dzikich zwierząt». Próg podpisów wynoszący 1500 jest ekstremalnie niski, wspólny Urząd do spraw Lasów i Dzikiej Fauny stanowi instytucjonalny most, a podwójny sukces obu Bazylei miałby efekt sygnałowy, który wykraczałby daleko poza region. Największym wyzwaniem jest silniejsze zakotwiczenie łowiectwa rewirowego w wiejskiej części kantonu.

1. Dlaczego Bazylea-Okręg?

Najnizszy prog w niemieckojezycznej Szwajcarii (po AR). W Bazylei-Landschaft potrzeba jedynie 1500 ważnych podpisów dla kantonalnej inicjatywy ludowej, przy terminie zbierania podpisów wynoszącym 24 miesiące (2 lata). 1500 podpisów jest realistycznie osiągalnych w kantonie liczącym prawie 300 000 mieszkańców.

Most między miastem a wsią. Bazylea-Landschaft nie jest czystym kantonem miejskim, ale nie jest też kantonem górskim. Jest to kanton aglomeracyjny z obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi. Właśnie ta mieszanka czyni go idealnym przypadkiem testowym: jeśli profesjonalna ochrona dzikich zwierząt funkcjonuje tutaj, będzie funkcjonować w każdym kantonie Mittellandu.

Wspólny urząd jako atut. Urząd ds. Lasów i Dzikich Zwierząt Bazylei (Amt für Wald und Wild beider Basel) stanowi już instytucjonalną podstawę zarządzania dziką fauną w obu półkantonach. Zmiana systemu nie wymaga nowego urzędu, lecz jedynie przekierowania istniejących zasobów.

Łowiectwo rewirowe jako pieta achillesowa. System zamkniętych spółek dzierżawnych można przedstawić jako niedemokratyczny i nieprzejrzysty. Mieszkańcy nie mają wpływu na to, kto w ich gminie zabija dzikie zwierzęta. Inicjatywa zwraca mieszkańcom tę kontrolę.

2. Wnioski z Zurychu – i dlaczego BL jest inny

Błąd Zurychu 1: Konfrontacyjny tytuł. «Strażnicy przyrody zamiast myśliwych» definiował się przez przeciwnika. Nasz tytuł «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt» jest pozytywny.

Błąd Zurychu 2: Argument kosztowy pozostał bez odpowiedzi.Rzekome 20 milionów franków nigdy nie zostało udokumentowane. Nasza inicjatywa zawiera szczegółowe obliczenia budżetowe: dodatkowe koszty netto w wysokości ok. 1.00 do 1.70 franka na mieszkańca.

Błąd Zurychu 3: Brak poparcia partii. W radzie kantonalnej wynik głosowania wyniósł 165:0 przeciw. W Bazylei-Landschaft sytuacja wyjściowa jest inna: SP, Zieloni i GLP są dobrze reprezentowani w radzie kantonalnej (Landrat).

Kluczowa roznica w porownaniu z Zurychem: Bazylea-Landschaft ma powierzchnię 518 km², czyli mniej niż jedną trzecią powierzchni Zurychu (1729 km²). Rachunek kosztów wygląda zupełnie inaczej: w Zurychu strona przeciwna mogła straszyć kwotami rzędu milionów. W Bazylei-Landschaft mówimy o kwocie poniżej miliona franków.

3. Drugi paragraf jako poszerzenie koalicji

Paragraf o ochronie gatunkowej mobilizuje szersze grono niż tylko klasyczne środowisko obrońców zwierząt. Dla Bazylei-Landschaft szczególnie istotne są:

Bobry nad rzekami Birs i Ergolz. Bóbr jest obecny w kantonie i jest w większości pozytywnie postrzegany przez mieszkańców. Od lutego 2025 roku można go jednak zastrzelić w całej Szwajcarii na wniosek kantonu. Inicjatywa chroni bobra w kantonie.

Rys w Jurze. Ryś występuje w jurajskiej części kantonu. Jego obecność jest oznaką nienaruszonych ekosystemów.

Zwiazki wedkarskie jako sojusznicy. Debata na temat odstrzału tracza nurogęsi dotyczy również rybaków, którzy są zależni od nienaruszonych ekosystemów wodnych.

4. Analiza przeciwników

Towarzystwa łowieckie są bezpośrednio zainteresowani. Ich siłą jest lokalne zakorzenienie w gminach. Ich słabością jest to, że są postrzegani jako ekskluzywne, nieprzejrzyste kluby. Pytanie „Kto decyduje w pana/pani gminie, które zwierzęta są zabijane?” ma silną siłę przekazu.

Gminy będą narzekać na utratę wpływów z dzierżawy. Odpowiedź: kwoty są marginalne, a inicjatywa przewiduje kantonalne odszkodowanie.

Kantonalny związek łowiectwa rekreacyjnego będzie próbować zdyskredytować inicjatywę jako „miejsko-zieloną” i „oderwaną od rzeczywistości”. Odpowiedź: Genewa, ze swoimi winnicami i polami uprawnymi, od 50 lat dowodzi czegoś przeciwnego.

5. Strategia komunikacji: trzy kluczowe przesłania

«Genewa pokazuje to od 50 lat.» Najsilniejszy argument: to nie eksperyment myślowy, lecz 50 lat praktyki. Większa bioróżnorodność, stabilne populacje, 90 procent poparcia w ankiecie kontrolnej z 2005 roku.

«Profesjonalnie zamiast rekreacyjnie.» Pytanie nie brzmi, czy dzikimi zwierzętami się zarządza, lecz kto to robi: fachowcy działający w interesie publicznym czy osoby prywatne w ramach zajęcia rekreacyjnego.

«Mniej niz dwa franki rocznie.» Dodatkowe koszty netto wynoszą około 1,00 do 1,70 franka na mieszkańca. Mniej niż połowa kawy.

6. Harmonogram

Faza	Treść	Ramy czasowe
Utworzenie komitetu i wstępna weryfikacja tekstu	Zaangażować prawnika/prawniczkę; zrekrutować co najmniej 7 uprawnionych do głosowania członków komitetu z miejscem zamieszkania w BL	Miesiąc 1–3
Koordynacja z Bazyleą-Miastem	Uzgodnienie z ewentualnym komitetem inicjatywy BS; zaplanowanie wspólnych działań medialnych	Miesiac 1–6
Złożenie do wstępnej weryfikacji	Kancelaria Krajowa Bazylei-Okregu	Miesiąc 3–4
Publikacja i rozpoczęcie zbiórki podpisów	Termin 24 miesięcy rozpoczyna się z chwilą publikacji w dzienniku urzędowym; cel: ponad 2000 podpisów jako bufor	Miesiąc 4
Kontakty z partiami i budowa koalicji	Wczesne rozmowy z SP, Zielonymi, GLP; zapewnienie listów poparcia; włączenie organizacji ochrony przyrody	Miesiąc 1–12
Złożenie podpisów	Kancelaria kraju związkowego, weryfikacja urzędowa	Miesiąc 19–21
Debata w Radzie Kantonu	Zakotwiczenie parlamentarne; intensyfikacja pracy medialnej	Miesiąc 22–30
Kampania przed głosowaniem	Finalna mobilizacja, infografiki, obecnosc medialna	Miesiąc 30–36

7. Materiały kampanijne

Dossier genewskie na wildbeimwild.com jako centralna argumentacja. Przygotować badania naukowe na potrzeby rozmów z mediami.
Psychologia łowiectwa w Kantonie Bazylea-Okreg jako materiał tła do kontaktów z mediami.
Infografiki: porównanie kosztów BL/GE na mieszkańca, rozwój bioróżnorodności w Genewie, «50 lat sukcesu».
Media lokalne: Basler Zeitung (bz), Volksstimme, Oberbaselbieter Zeitung, Telebasel.
Fakty dla poszczególnych gmin: dla każdej gminy z rewirem łowieckim zestawić konkretne dochody z dzierżawy z roszczeniami odszkodowawczymi.

8. Dalsze źródła

Ten dokument jest wzorcowym tekstem IG Wild beim Wild. Może być swobodnie wykorzystywany przez aktywistki i aktywistów, organizacje lub komitety inicjatywne oraz dostosowywany do warunków panujących w kantonie Bazylea-Okręg.

Sprawdzenie faktów: Twierdzenia lobby łowiectwa rekreacyjnego

Broszura «Die Jagd in der Schweiz schützt und nützt» wydana przez JagdSchweiz czyta się jak prospekt reklamowy – jednak jej kluczowe twierdzenia nie wytrzymują konfrontacji z faktami. Dziesięć narracji pod lupą, od „zadania państwowego” przez „różnorodność biologiczną” po „80% poparcia”: Dossier: Sprawdzenie faktów broszury JagdSchweiz →