Kantonalna inicjatywa ludowa: Kanton Basel-Landschaft

«O profesjonalną ochronę dzikich zwierząt»

Inicjatywa konstytucyjna w formie opracowanego projektu

Na podstawie § 28 Konstytucji Kantonu Bazylea-Okolica z 17 maja 1984 r. oraz ustawy o prawach politycznych (GpR)

Zlozona przez komitet inicjatywy [data zlozenia]

tekście inicjatywy

Osoby podpisujące, uprawnione do głosowania w Kantonie Bazylea-Okolica, składają następującą inicjatywę konstytucyjną:

Konstytucja Kantonu Bazylea-Okolica z 17 maja 1984 r. zostaje uzupełniona o następujące paragrafy:

§ [nowy] Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

1 Wykonywanie polowań przez osoby prywatne (łowiectwo rewirowe, łowiectwo rekreacyjne) jest zabronione na całym terytorium Kantonu Bazylea-Okolica. Istniejące umowy dzierżawy łowieckiej między gminami a towarzystwami łowieckimi nie będą odnawiane.

2 Ochrona, opieka oraz, w razie konieczności, regulacja populacji dzikich zwierząt należą wyłącznie do wykwalifikowanych specjalistek i specjalistów ds. zarządzania dziką fauną, zatrudnionych przez kanton.

3 Odstrzał dzikich zwierząt jest dopuszczalny jedynie jako środek ostateczny, gdy wszystkie inne odpowiednie środki zapobiegania szkodom lub odwrócenia zagrożenia zostały wyczerpane lub okazały się niewystarczające. Wymaga on uprzedniej zgody Komisji ds. Dzikich Zwierząt.

4 Kanton powołuje niezależną Komisję ds. Dzikich Zwierząt, w skład której wchodzą przedstawicielki i przedstawiciele organizacji ochrony zwierząt i przyrody, nauki oraz właściwych organów. Komisja nadzoruje zarządzanie dziką fauną i podejmuje decyzje w sprawie środków regulacyjnych.

5 Kanton wspiera naturalną regulację populacji dzikich zwierząt, tworzenie sieci siedlisk oraz koegzystencję ludzi i dzikich zwierząt na obszarach osiedlowych i rolniczych.

6 Kanton rekompensuje gminom utratę dochodów z dzierżawy terenów łowieckich w ramach ustawodawstwa wykonawczego.

7 Szczegoly reguluje ustawa.

§ [nowy] Ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

1Kanton rezygnuje z regulacji populacji chronionych gatunków dzikich zwierząt na podstawie art. 7a ustawy federalnej o łowiectwie i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków oraz nie wydaje pozwoleń na odstrzał pojedynczych zwierząt chronionych gatunków na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy, w szczególności w odniesieniu do wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry, szakala złocistego, orła przedniego, tracza nurogęsia oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego. Zastrzeżenie dotyczy ustępu 3.

2 Stawia na wspieranie koegzystencji człowieka i dzikich zwierząt, pasywne zapobieganie szkodom, ekologiczną rewaloryzację siedlisk oraz naukowe monitorowanie obecności dzikich zwierząt.

3 Zastrzega się możliwość podjęcia działań wobec pojedynczych dzikich zwierząt, które stanowią bezpośrednie i poważne zagrożenie dla ludzi. Działania te należy ograniczyć do minimum i przeprowadzać je przez właściwą jednostkę specjalistyczną kantonu.

4 Kanton aktywnie działa w ramach współpracy międzykantonalnej oraz wobec władz federalnych na rzecz ochrony i zachowania zagrożonych gatunków dzikich zwierząt.

Przepis przejściowy

1 Rada Rządowa wydaje niezbędne przepisy wykonawcze w ciągu dwóch lat od przyjęcia niniejszej zmiany konstytucji.

2 Istniejące umowy dzierżawy terenów łowieckich wygasają wraz z kolejnym zwyczajnym odnowieniem umowy, jednak najpóźniej w ciągu pięciu lat od wejścia w życie ustawodawstwa wykonawczego.

3 Rada Rządowa zapewnia ciągłość zarządzania dziką zwierzyną w okresie przejściowym i reguluje rekompensatę dla gmin za utracone dochody z dzierżawy terenów łowieckich.

Objaśnienia

1. Sytuacja wyjściowa

Kanton Bazylea-Okręg obejmuje 518 km² i blisko 300’000 mieszkańców. Rozciąga się od gęsto zaludnionych przedmieść miasta Bazylea (okręg Arlesheim), przez dolinę Ergolz i Jurę Stołową (okręgi Liestal i Sissach), aż po dolinę Waldenburg (okręg Waldenburg) i dolinę Laufen (okręg Laufen). Około 40 procent powierzchni kantonu pokrywają lasy, podobnie duża część wykorzystywana jest rolniczo.

Łowiectwo rekreacyjne w Bazylei-Okolicy jest zorganizowane jako łowiectwo rewirowe. Prawo do polowania należy do gmin, które przekazują je towarzystwom łowieckim na podstawie umów dzierżawy. Towarzystwa te składają się z myśliwych rekreacyjnych, którzy zabijają dzikie zwierzęta w ramach zajęcia w czasie wolnym. System łowiectwa rewirowego generuje przy tym szczególnie problematyczną dynamikę: towarzystwa łowieckie są zakorzenione lokalnie, często powiązane personalnie z radami gmin i gminami obywatelskimi, i tworzą zamknięte kręgi, do których osoby postronne mają niewielki wgląd (por. krytyczną analizę Szkolenie łowieckie na wildbeimwild.com a także Psychologia łowiectwa w Kantonie Bazylea-Okreg).

Twierdzenie, że bez łowiectwa rekreacyjnego załamie się równowaga ekologiczna, jest od ponad 50 lat empirycznie obalane przez model genewski (por. obszerne dossier na temat zakazu polowań w Genewie na wildbeimwild.com). Łowiectwo rekreacyjne nie służy ani ochronie gatunków, ani nowoczesnemu zarządzaniu dzikimi zwierzętami. Jest to wykonywanie krwawej rozrywki na koszt istot zdolnych do odczuwania, legitymizowanej przestarzałymi narracjami, które nie wytrzymują naukowej weryfikacji.

Równolegle na szczeblu federalnym coraz więcej chronionych gatunków dzikich zwierząt znajduje się pod presją. Wraz z nowelizacją prawa łowieckiego w grudniu 2022 roku wprowadzono prewencyjną regulację populacji wilka. W pierwszych dwóch okresach regulacji 2023/2024 i 2024/2025 BAFU zatwierdził odstrzał łącznie około 225 wilków; faktycznie zabito 147 zwierząt. W grudniu 2024 roku status ochrony wilka w Konwencji Berneńskiej obniżono z “ściśle chronionego” do “chronionego”. Presja polityczna na inne gatunki, takie jak ryś, bóbr, wydra i tracz nurogęś, stale rośnie (por. analiza polityki łowieckiej na wildbeimwild.com).

Kanton Bazylea-Okręg ma możliwość, wspólnie z sąsiednim kantonem Bazylea-Miasto, dać jasny sygnał: na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego oraz na rzecz konsekwentnej ochrony zagrożonych gatunków dzikich zwierząt na poziomie kantonalnym.

2. Wzór do naśladowania: kanton Genewa

19 maja 1974 roku dobre 70 procent głosujących w kantonie Genewa opowiedziało się za zniesieniem milicyjnego łowiectwa rekreacyjnego. Przed wprowadzeniem zakazu zwierzyna gruba w kantonie była praktycznie wytępiona: jelenie i dziki zniknęły dziesiątki lat wcześniej, a sarny przetrwały jedynie w liczbie kilkudziesięciu sztuk. Ponad 400 myśliwych rekreacyjnych masowo wypuszczało bażanty, kuropatwy i zające na potrzeby łowiectwa rekreacyjnego.

Doświadczenia od czasu wprowadzenia zakazu łowiectwa rekreacyjnego są jednoznaczne:

Bioróżnorodność znacząco wzrosła. Liczba zimujących ptaków wodnych zwielokrotniła się z kilkuset do około 30’000. Obszar Jeziora Genewskiego i Rodanu zyskał międzynarodowe znaczenie dla ochrony ptaków.
Genewa jest dziś domem dla największej populacji zająca szaraka i jednej z ostatnich populacji kuropatwy w Szwajcarii. Przed głosowaniem w 1974 roku lobby łowiectwa rekreacyjnego twierdziło, że bez łowiectwa rekreacyjnego zając szarak zostanie Drapieżniki. Stało się wręcz przeciwnie.
Kanton dysponuje obecnie rosnącą populacją liczącą od około 60 do 100 jeleni szlachetnych oraz około 680 saren (2024, według federalnej statystyki łowieckiej BAFU). Populacja saren od 2015 roku podwoiła się z około 330 do 680 zwierząt, przy rocznym specjalnym odstrzale realizowanym przez profesjonalnych strażników przyrody wynoszącym zaledwie 20 do 36 sztuk. Profesjonalna straż przyrody interweniuje celowo i w minimalnym zakresie, zamiast dążyć do jak najwyższych liczb odstrzału, jak ma to miejsce w łowiectwie rekreacyjnym.
Zakaz obowiązuje nieprzerwanie od ponad 50 lat. Genewa nigdy go nie zniosła.
Całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną w Genewie wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków, w podziale na około 600'000 franków na personel (ok. 3 pełne etaty), około 250'000 franków na prewencję oraz około 350'000 franków na odszkodowania za szkody. Odpowiada to około 2,40 franka na mieszkańca rocznie. Skuteczność genewskiego modelu widać w bezpośrednim porównaniu: profesjonalny strażnik przyrody w Genewie potrzebuje do sanitarnego odstrzału dzika średnio 8 godzin i maksymalnie 2 naboi. Myśliwy rekreacyjny w kantonie Zurych potrzebuje na to 60 do 80 godzin i do 15 naboi. Zagęszczenie zająca szaraka w Genewie wynosi 17,7 osobnika na 100 hektarów (najwyższe w Szwajcarii), podczas gdy w kantonie Zurych zaledwie 1,0 na 100 hektarów (por. Weryfikacja faktów – Rada Rządowa Zurychu).

Szczegółowy opis genewskiego modelu wraz ze wszystkimi danymi liczbowymi znajduje się w dossier «Genewa a zakaz polowan» na wildbeimwild.com.

3. Koncepcja: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego

Inicjatywa nie zastępuje łowiectwa rekreacyjnego próżnią, lecz profesjonalnym zarządzaniem dzikimi zwierzętami według modelu strażnika przyrody. Model ten opiera się na następujących zasadach:

Kompetencja fachowa zamiast rozrywki w czasie wolnym. Profesjonalni zarządcy dzikiej zwierzyny działają na podstawach naukowych, posiadają wykształcenie biologiczne i działają w ramach kantonalnego zlecenia usług. Ich celem jest utrzymanie zdrowych populacji dzikich zwierząt, a nie maksymalizacja liczby odstrzałów. W przeciwieństwie do tego, łowiectwo rekreacyjne z natury systemu dąży do zabezpieczenia własnej racji bytu poprzez wysokie stany gatunków łownych (por. krytyczną analizę wykształcenia łowieckiego na wildbeimwild.com).

Zasada ostatecznego srodka (ultima ratio). Odstrzał jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wyczerpano wszystkie środki nieletalne. Należą do nich elektryczne ogrodzenia, płoszenie, kształtowanie siedlisk, przesiedlanie, repelenty smakowe oraz techniczne środki ochronne. W Genewie drzewa owocowe chroni się siatkami, aby sarny i zające nie obgryzały kory. Dla dzików kanton udostępnia rolnikom elektryczne ogrodzenia. Ta praktyka pokazuje: koegzystencja jest kwestią woli, a nie możliwości technicznych.

Demokratyczna kontrola sprawowana przez komisję ds. dzikich zwierząt. Niezależna komisja, złożona z organizacji ochrony zwierząt i przyrody, przedstawicieli nauki oraz władz, zapobiega temu, by polityczny nacisk pojedynczych grup interesu rozmywał zarządzanie dziką zwierzyną. Inicjatywa bazylejska zakotwicza ten mechanizm ochronny w konstytucji, ustanawiając obowiązek zatwierdzania przez komisję ds. dzikiej zwierzyny.

Naturalna samoregulacja jako zasada przewodnia. Doswiadczenia z Genewy, z parkow narodowych oraz z licznych naukowych Badania potwierdza: populacje dzikich zwierząt w większości przypadków regulują się samodzielnie. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca ten naturalny proces, niszcząc struktury społeczne, sztucznie zwiększając wskaźniki rozrodczości i zmieniając ruchy migracyjne.

4. Dlaczego Bazylea-Wieś?

Kanton Bazylea-Wieś nadaje się szczególnie do wprowadzenia profesjonalnej ochrony dzikiej zwierzyny z kilku powodów:

Najniższy próg podpisów. Dla kantonalnej inicjatywy ludowej w Bazylei-Landschaft wymagane jest jedynie 1'500 ważnych podpisów, przy okresie zbierania wynoszącym 24 miesiące (2 lata). Jest to jedna z najniższych barier w Szwajcarii i realistycznie osiągalna.

Wspólna struktura administracyjna z Bazyleą-Miastem. Bazylea-Okolica i Bazylea-Miasto wspólnie prowadzą Urząd ds. Lasów i Dzikich Zwierząt obu Bazylei. Ta istniejąca struktura znacznie ułatwia zmianę systemu: instytucjonalna podstawa dla profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną już istnieje. Gdyby Bazylea-Miasto przyjęła rownolegla inicjatywe, powstałby jednolity system obejmujący cały region Bazylei.

Przejrzysta powierzchnia. Z powierzchnią 518 km² Bazylea-Landschaft należy do mniejszych kantonów Szwajcarii. Zmiana systemu jest praktycznie wykonalna i finansowo możliwa do udźwignięcia. Konkretne koszty przedstawiono w rozdziale 7.

Łowiectwo rewirowe jako slaby punkt.Łowiectwo rewirowe w Bazylei-Okręgu jest systemem zamkniętych kręgów. Prawo łowieckie należy do gmin, które wydzierżawiają je towarzystwom myśliwskim. Towarzystwa te same decydują, kogo przyjmują, i tworzą lokalne struktury władzy, które nie są ani demokratycznie legitymizowane, ani poddane fachowej kontroli. Ludność praktycznie nie ma żadnego wpływu na to, kto w ich gminie zabija jakie dzikie zwierzęta, w jakiej liczbie i według jakich kryteriów. Inicjatywa oddaje tę kontrolę z powrotem ludności (por. Psychologia łowiectwa w Kantonie Bazylea-Okreg).

Tendencja urbanizacyjna.Okręg Arlesheim, w którym mieszka ponad 40 procent ludności kantonu, jest niemal całkowicie zurbanizowany i graniczy bezpośrednio z miastem Bazylea. Także w pozostałych okręgach urbanizacja postępuje. Tradycja kultury myśliwskiej jest w Bazylei-Okręgu mniej głęboko zakorzeniona niż w kantonach alpejskich.

Efekt sygnalowy.Sukces w Bazylei-Okręgu byłby, po Genewie i ewentualnie Bazylei-Mieście, kolejnym szwajcarskim przykładem profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt. Podwójny sukces obu Bazylei miałby efekt sygnałowy, który wykraczałby daleko poza region.

5. O pierwszym paragrafie: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

Ustęp 1: Zakaz łowiectwa rekreacyjnego i koniec umów dzierżawy terenów łowieckich

Zakaz łowiectwa rekreacyjnego dla osób prywatnych stanowi sedno inicjatywy. Odpowiada on modelowi genewskiemu (art. 162 konstytucji kantonu Genewa). Kompetencja kantonalna w tym zakresie jest bezsporna: federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia organizację gospodarki łowieckiej kantonom (art. 3 ust. 1 i 2 JSG). Trzy systemy łowieckie Szwajcarii (łowiectwo na podstawie patentu, łowiectwo dzierżawne i łowiectwo państwowe, tzw. régie) są równorzędne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo państwowe (régie) od 1974 roku, zgodnie z prawem federalnym.

Dodatek dotyczący nieprzedłużania umów dzierżawy łowieckiej jest dla Bazylei-Okręgu specyficzny i konieczny, ponieważ inaczej niż w Bazylei-Mieście istnieje tu obejmujący cały obszar system dzierżawy. Sformułowanie to respektuje istniejące zobowiązania umowne, gdyż nie wymaga natychmiastowego wypowiedzenia, lecz pozwala umowom wygasnąć z najbliższym zwyczajowym terminem odnowienia.

Ustęp 2: Profesjonalne zarządzanie dziką zwierzyną

Zamiast myśliwych rekreacyjnych wszystkie zadania zwiazane z opieka nad dzikimi zwierzetami oraz, w razie potrzeby, regulacja populacji przejmuja fachowo wyksztalceni zarzadcy dzikiej zwierzyny zatrudnieni w sluzbach kantonalnych. Istniejacy Urzad ds. Lasów i Dzikiej Zwierzyny obu Bazylei (Amt für Wald und Wild beider Basel) stanowi idealna platforme instytucjonalna do umiejscowienia tych jednostek specjalistycznych.

Ustęp 3: Odstrzał jako ostateczność

Kluczowa nowość w porównaniu z dzisiejszym systemem: odstrzał nie jest regułą, lecz wyjątkiem. Pierwszeństwo mają środki pasywne. W Genewie strażnicy przyrody odstrzeliwują średnio rocznie około 250 dzików, przy czym zwierzęta wiodące są wyraźnie oszczędzane ze względów etycznych oraz w celu zachowania stabilności społecznej watah. Liczby odstrzałów są tym samym znacznie niższe niż w porównywalnych kantonach z łowiectwem rekreacyjnym, gdzie odstrzały służą nie tylko zapobieganiu szkodom, lecz przede wszystkim hobby.

Ustęp 4: Komisja ds. dzikich zwierząt

Niezależna komisja ds. dzikich zwierząt jest wzorowana na modelu genewskim. Zapewnia ona organizacjom ochrony zwierząt i przyrody prawo współdecydowania w sprawach regulacyjnych oraz zapobiega sytuacji, w której rząd samodzielnie i pod naciskiem grup interesu przyznaje wyjątki. Włączenie nauki gwarantuje, że decyzje podejmowane są w oparciu o dowody, a nie na podstawie mitów ideologii łowieckiej, którymi Lobby łowiectwa rekreacyjnego od dziesiecioleci legitymizuje swoja praktyke.

Ustęp 5: Naturalna regulacja i koegzystencja

W Bazylei-Landschaft powiązanie siedlisk jest szczególnie ważne: kanton leży na styku gęsto zaludnionego pasa aglomeracyjnego i wciąż stosunkowo nienaruszonych obszarów leśnych Jury. Korytarze dla dzikich zwierząt między tymi przestrzeniami krajobrazowymi są niezbędne dla różnorodności genetycznej i naturalnego rozprzestrzeniania się gatunków. Obecny system łowiectwa rewirowego dodatkowo fragmentuje te korytarze, ponieważ każde stowarzyszenie łowieckie zarządza swoim rewirem niezależnie, bez ogólnej koordynacji wykraczającej poza granice rewirów (por. wildbeimwild.com o dzikich zwierzętach na terenach zabudowanych).

Ustęp 6: Odszkodowanie dla gmin

Ten ustęp jest szczególnie istotny dla Bazylei-Landschaft jako kantonu z łowiectwem dzierżawnym. W systemie łowiectwa dzierżawnego wpływy z dzierżawy trafiają do gmin. Dla większości gmin dochody te są fiskalnie nieznaczne (roczne czynsze dzierżawne za teren łowiecki mieszczą się zazwyczaj w niskim pięciocyfrowym zakresie), ale są instrumentalizowane przez polityków gminnych jako argument przeciwko zmianie systemu. Inicjatywa odpowiada na ten zarzut, gwarantując konstytucyjnie kantonalne odszkodowanie za utratę dochodów z dzierżawy.

Postanowienia przejściowe

Dwuletni termin na ustawodawstwo wykonawcze odpowiada tekstowi wzorcowemu dla Bazylei-Miasto. Dodatek dotyczący klauzuli wygaśnięcia umów dzierżawy terenów łowieckich jest specyficzny dla Bazylei-Okręgu: istniejące umowy nie zostaną natychmiast rozwiązane, lecz wygasną wraz z najbliższym zwykłym terminem odnowienia, najpóźniej jednak w ciągu pięciu lat. Ten hojny okres przejściowy respektuje istniejące stosunki umowne i daje gminom wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się.

6. W sprawie drugiego paragrafu: ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

Ustęp 1: Rezygnacja z prewencyjnej regulacji gatunków chronionych

Sednem tego paragrafu jest świadoma rezygnacja kantonu z możliwości składania do Konfederacji wniosków o prewencyjną regulację liczebności gatunków chronionych. Znowelizowana federalna ustawa łowiecka (art. 7a JSG) upoważnia kantony do prewencyjnej regulacji, ale ich do tego nie zobowiązuje. To samo dotyczy pozwoleń na odstrzał pojedynczych zwierząt na podstawie art. 12 ust. 2 JSG. Kanton tym paragrafem jedynie wykonuje swoją kompetencję, by nie korzystać z uprawnienia przyznanego mu przez prawo federalne.

Jest to szczególnie istotne dla Bazylei-Okręgu, gdzie faktycznie występuje lub rozprzestrzenia się kilka gatunków chronionych: bóbr jest udokumentowany wzdłuż rzek Birs, Ergolz i innych cieków wodnych. Ryś jest wielokrotnie potwierdzany na obszarze Jury w tym kantonie. Powrót wydry do północno-zachodniej Szwajcarii jest przewidywalny (por. Analiza polityki wobec wilka na wildbeimwild.com).

Ustęp 2: Koegzystencja i bierne zapobieganie szkodom

Zamiast odstrzałów kanton stawia na prewencyjne, nieletalne środki. W Bazylei-Landschaft dotyczy to szczególnie koegzystencji z bobrem, którego tamy i działalność kopiąca prowadzą czasem do konfliktów z rolnictwem i ochroną przed powodziami. Profesjonalne zarządzanie populacją bobra na wzór genewski stawia na budowlane środki zabezpieczające, systemy drenażowe oraz w razie potrzeby fachowe przesiedlenia, a nie na odstrzały.

Ustęp 3: Zastrzeżenie dotyczące zapobiegania zagrożeniom

To zastrzeżenie zapewnia, że kanton może wypełniać swój obowiązek zapobiegania zagrożeniom. Podwójne ograniczenie («bezpośredni» i «znaczny») uniemożliwia wykorzystanie tego zastrzeżenia jako furtki do rutynowych odstrzałów.

Ustęp 4: Aktywna polityka ochronna wobec Konfederacji

Ten ustęp zobowiązuje kanton do aktywnego angażowania się na rzecz ochrony gatunków w ramach współpracy międzykantonalnej oraz podczas konsultacji dotyczących rozporządzeń federalnych. Basel-Landschaft mógłby wspólnie z Basel-Stadt, jako kanton podwójny, stanowić wyraźny głos na rzecz ochrony zagrożonych gatunków w debacie krajowej.

7. Skutki kosztowe: konkretny budżet dla Basel-Landschaft

Genewski budżet referencyjny

W Genewie, która z powierzchnią 282 km² jest mniej więcej o połowę mniejsza niż Bazylea-Okręg i liczy około 500 000 mieszkańców, całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką fauną wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków: około 600 000 franków na personel (ok. 3 pełnych etatów), około 250 000 franków na prewencję i około 350 000 franków na odszkodowania za szkody.

Szacunek dla Basel-Landschaft

Dla Bazylei-Okręgu o powierzchni 518 km² i niespełna 300 000 mieszkańców wynika następujące realistyczne oszacowanie kosztów:

Koszty personalne: od 360 000 do 480 000 franków rocznie.Potrzebne są 3 do 4 pełnych etatów dla profesjonalnych zarządców i zarządczyń dzikiej fauny. Pełny etat w służbie kantonalnej kosztuje wraz z odprowadzeniami socjalnymi i kosztami pracodawcy około 120’000 do 140’000 franków rocznie. Ci specjaliści mogą zostać przydzieleni do istniejącego Urzędu ds. Lasów i Dzikiej Przyrody obu Bazylei.

Koszty rzeczowe: 80’000 do 120’000 franków rocznie.Należą do tego sprzęt, pojazdy, urządzenia odstraszające, infrastruktura monitoringu (fotopułapki, nadajniki GPS), elektryczne ogrodzenia dla gospodarstw rolnych, ochrona drzew oraz praca z opinią publiczną.

Odszkodowania za szkody: 50’000 do 100’000 franków rocznie.Głównie szkody wyrządzane przez dziki w uprawach, szkody zgryzowe powodowane przez sarny w lesie oraz sporadyczne szkody bobrowe na brzegach cieków wodnych.

Rekompensata dla gmin: 100’000 do 200’000 franków rocznie.Wpływy gmin z dzierżawy terenów łowieckich zazwyczaj mieszczą się w niskim pięciocyfrowym przedziale na obwód łowiecki.

Koszty całkowite: 590’000 do 900’000 franków rocznie.Odpowiada to około 2.00 do 3.05 franka na mieszkańca rocznie (brutto).

Utracone wpływy

Wraz ze zniesieniem łowiectwa rekreacyjnego odpadają dochody z dzierżawy rewirów łowieckich, szacowane na 200’000 do 400’000 franków rocznie. Stoją im jednak naprzeciw nigdy niebilansowane koszty zewnętrzne łowiectwa milicyjnego (wypadki z udziałem zwierzyny, szkody zgryzowe w lesie ochronnym spowodowane polowaniami, nakłady administracyjne, interwencje policji i sądów), które prawdopodobnie znacznie przewyższają te dochody. W kantonie Genewa dochody te nie istnieją od 1974 roku, bez żadnych problemów finansowych: przed wprowadzeniem zakazu polowań aktywnych było ponad 400 myśliwych rekreacyjnych, dziś tę samą pracę lepiej wykonują trzy pełne etaty. Odstrzały sanitarne i terapeutyczne wykonywane przez profesjonalnych strażników przyrody to coś zupełnie innego niż regulacyjne polowania oparte na myśliwskich legendach czy źle pojętym „doświadczeniu natury” myśliwych rekreacyjnych. Pełny rachunek kosztów pokazuje: łowiectwo milicyjne kosztuje podatnika zdecydowanie więcej, niż przynosi dochodów (por. „Co łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię” na wildbeimwild.com).

Myśliwi rekreacyjni w polityce głosują przeciwko ochronie przyrody. Lobby łowiectwa rekreacyjnego systematycznie zwalcza kwestie różnorodności biologicznej i ochrony gatunków. W 2024 roku zwalczało inicjatywę na rzecz różnorodności biologicznej (63 procent głosów na nie). W 2020 roku współtworzone przez nie prawo łowieckie zostało odrzucone w głosowaniu (51,9 procent głosów na nie). W 2016 roku tycyński związek myśliwych storpedował park narodowy Parc Adula. W okresie legislacyjnym 2015–2019 myśliwi rekreacyjni w parlamencie w wiekszosci przeciwko kwestiom srodowiskowym. Kto twierdzi, że myśliwi rekreacyjni są obrońcami przyrody, ignoruje ich zachowanie w głosowaniach (por. Tesynski Zwiazek Myśliwych: 30 lat nonsensu oraz Dossier kosztowe).

Oszczednosci i dodatkowe koszty netto

Temu przeciwstawiają się oszczędności: kanton nie musi już prowadzić zarządzania dzierżawą terenów łowieckich, przeprowadzać egzaminów łowieckich ani organizować nadzoru łowieckiego. Wieloletni genewski inspektor ds. fauny Gottlieb Dandliker wskazał, że zorganizowanie łowiectwa na licencje wymagałoby co najmniej dwóch pełnych etatów; w przypadku zarządzania łowiectwem rewirowym, z jego umowami dzierżawy, planowaniem rewirów i kontrolą planów odstrzału, nakład pracy byłby prawdopodobnie porównywalny. Realistyczne oszacowanie Dodatkowe koszty netto wynoszą 300’000 do 500’000 franków rocznie, co odpowiada około 1.00 do 1.70 franka na mieszkańca odpowiada.

8. Zgodnosc z nadrzednym prawem

Inicjatywa jest zgodna z prawem federalnym. Federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia kantonom regulację uprawnień do polowania, systemu łowieckiego, terenu łowieckiego oraz nadzoru nad łowiectwem (art. 3 ust. 1 i 2 JSG). Trzy systemy łowieckie (łowiectwo na podstawie patentu, łowiectwo rewirowe i łowiectwo administracyjne) są sobie równoważne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo administracyjne od 1974 roku i przez ponad 50 lat nie spotkał się z żadnym zastrzeżeniem ze strony prawa federalnego.

Zakończenie umów dzierżawy łowieckiej poprzez ich nieodnowienie nie narusza gwarancji własności, ponieważ umowy dzierżawy łowieckiej są terminowymi umowami prawa publicznego, do których odnowienia nie przysługuje żadne roszczenie prawne. Hojny okres przejściowy wynoszący do pięciu lat respektuje zasadę ochrony zaufania.

Art. 7a prawa łowieckiego umożliwia kantonom prewencyjną regulację, lecz ich do tego nie zobowiązuje. Rezygnacja z tej możliwości nie narusza ani prawa federalnego, ani Konwencji Berneńskiej. Inicjatywa zachowuje jedność materii, ponieważ wszystkie postanowienia odnoszą się do kantonalnego zarządzania dzikimi zwierzętami i ochrony zwierząt żyjących na wolności.

9. Uprzedzenie przewidywalnych zarzutow

„Bazylea-Okręg nie jest kantonem miejskim, model genewski tutaj nie zadziała”

Fakty:Genewa, licząca 282 km², jest około dwukrotnie mniejsza od Bazylei-Okręgu i również dysponuje znacznymi terenami rolniczymi, w tym uprawami winorośli, polami uprawnymi i łąkami. Populacje dzików w Genewie są stabilne, a odstrzały realizowane przez profesjonalnych strażników przyrody wynoszą średnio około 250 zwierząt rocznie. System sprawdza się również w krajobrazie o mieszanym użytkowaniu.

Krotka formula komunikacyjna: «Genewa ma winnice, pola uprawne i lasy, a profesjonalna ochrona dzikich zwierząt funkcjonuje tam od 50 lat. To, co działa w Genewie, zadziała też w kantonie Bazylea-Okręg.»

«Gminy stracja swoje dochody z dzierzawy»

Fakty: Wpływy z dzierżawy terenów łowieckich są dla większości gmin marginalne pod względem fiskalnym. Inicjatywa przewiduje kantonalne odszkodowanie za utratę wpływów z dzierżawy (ustęp 6). Nie może być mowy o wywłaszczeniu: prawo łowieckie gmin nie zostaje zniesione, lecz prawo do wydzierżawiania go osobom prywatnym zostaje zastąpione profesjonalnym wykonawstwem.

Krotka formula komunikacyjna: «Dochody z dzierżawy to w budżecie gminy niewielka kwota. Inicjatywa rekompensuje gminom tę stratę, a dzikie zwierzęta nie są już zabijane dla rozrywki.»

«Towarzystwa łowieckie wykonuja cenna prace na rzecz gmin»

Fakty: Towarzystwa łowieckie są zobowiązane umownie do świadczenia tych usług: nie robią tego z uprzejmości, lecz jako świadczenie wzajemne za prawo do zabijania dzikich zwierząt. W systemie profesjonalnym te zadania są lepiej zorganizowane: profesjonalni zarządcy dzikiej zwierzyny prowadzą zbiórkę padliny, poszukiwania postrzałków i zapobieganie szkodom jako część swojego zlecenia, z lepszym wykształceniem i bez nieodłącznego konfliktu interesów charakterystycznego dla łowiectwa rekreacyjnego (por. Analiza mitow łowieckich na wildbeimwild.com).

Krotka formula komunikacyjna: «Towarzystwa łowieckie nie świadczą żadnej ‹pańszczyzny›. Wypełniają obowiązek umowny jako świadczenie wzajemne za prawo do zabijania dzikich zwierząt. Profesjonalni fachowcy potrafią to robić lepiej, bardziej niezależnie i bez konfliktu interesów.»

10. Urząd do spraw Lasów i Dzikiej Fauny obu Bazylei: szansa, nie przeszkoda

Bazylea-Okręg i Bazylea-Miasto wspólnie prowadzą Urząd ds. Lasów i Dzikiej Zwierzyny obu Bazylei. Ta dwukantonalna struktura nie jest przeszkodą dla inicjatywy, lecz szczególną szansą. Gdyby Bazylea-Miasto przyjęła równoległą inicjatywę, powstałby jednolity, profesjonalny system zarządzania dziką zwierzyną obejmujący cały obszar aglomeracji Bazylei. Gdyby inicjatywę przyjął tylko kanton Bazylea-Okręg, podział kompetencji regulowałyby obowiązująca umowa międzykantonalna oraz porozumienie administracyjne. Doświadczenia z Genewy pokazują, że profesjonalne zarządzanie dziką zwierzyną można zintegrować z istniejącymi strukturami administracyjnymi bez konieczności tworzenia nowego organu.

11. Podsumowanie

Ta inicjatywa daje mieszkańcom kantonu Bazylea-Okręg możliwość opowiedzenia się za nowoczesnym, opartym na dowodach zarządzaniem dziką zwierzyną oraz za kompleksową ochroną zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Pierwszy paragraf nawiązuje do sprawdzonego od ponad 50 lat modelu genewskiego i zastępuje łowiectwo rewirowe profesjonalną ochroną dzikich zwierząt, przy dodatkowych kosztach netto wynoszących około 1,00 do 1,70 franka na mieszkańca rocznie. Drugi paragraf zapewnia, że kanton Bazylea-Okręg rezygnuje z prewencyjnego zabijania gatunków chronionych i zamiast tego aktywnie angażuje się na rzecz ich zachowania.

Rezultatem byłby kanton Bazylea-Okręg, w którym dzikie zwierzęta nie są ani celami dla myśliwych rekreacyjnych, ani ofiarami politycznie motywowanej polityki odstrzału, lecz jako część żywego krajobrazu kulturowego są profesjonalnie chronione, dla dobra zwierząt i całej ludności.

Komitet inicjatywy «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt»

[Imie 1], [Imie 2], [Imie 3] …

(Członkowie komitetu zgodnie z prawem kantonalnym, zamieszkali w kantonie)

Adres kontaktowy: [Adres komitetu]

Zalacznik: Dalsza dokumentacja

Model genewski w szczegolach: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Kompleksowe przedstawienie genewskiego zarządzania dziką fauną od 1974 roku, wraz z kosztami, liczebnością populacji i rozwojem bioróżnorodności.

Badania naukowe: wildbeimwild.com/studien-ueber-die-auswirkung-der-jagd-auf-wildtiere-und-jaeger. Zbiór badań naukowych dotyczących samoregulacji populacji dzikich zwierząt oraz ekologicznych skutków łowiectwa rekreacyjnego.

Łowiectwo w Szwajcarii, krytyka, fakty, aktualności: wildbeimwild.com/warum-die-hobby-jagd-in-der-schweiz-kein-naturschutz-ist. Stale aktualizowany przegląd szwajcarskiej polityki łowieckiej.

Psychologia łowiectwa w kantonie Bazylea-Wiejska: wildbeimwild.com: Psychologia łowiectwa w kantonie Bazylea-Okręg. Motywy, usprawiedliwienia i dynamika społeczna łowiectwa rekreacyjnego w kantonie Bazylea-Okręg.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Analizy motywów, usprawiedliwień i dynamiki społecznej łowiectwa rekreacyjnego.

Dossier o wilku: wildbeimwild.com/dossiers/wolf-in-der-schweiz-fakten-politik-und-die-grenzen-der-jagd. Aktualne wydarzenia dotyczące polityki wobec wilka w Szwajcarii.

Dzikie zwierzęta i drapieżniki: wildbeimwild.com/category/wildtiere. Informacje o dzikich zwierzętach, drapieżnikach oraz o koegzystencji ludzi i dzikich zwierząt.

Mity łowieckie: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Sprawdzenie faktów dotyczących najczęstszych twierdzeń lobby łowiectwa rekreacyjnego.

Kantonalna inicjatywa ludowa Bazylea-Miasto: Wzorcowy tekst równoległej inicjatywy w sąsiednim kantonie.

Uwaga dotyczaca procedury

Przed rozpoczęciem zbierania podpisów lista podpisów musi zostać przedłożona do wstępnej kontroli kancelarii kantonu Bazylea-Okręg. Komitet inicjatywy składa się z osób uprawnionych do głosowania, zamieszkałych w kantonie Bazylea-Okręg. Do powstania inicjatywy wymaganych jest 1’500 ważnych podpisów. Termin zbierania podpisów wynosi 24 miesiące od publikacji w dzienniku urzędowym. Warunki złożenia regulowane są przez ustawę o prawach politycznych kantonu Bazylea-Okręg.

Briefing strategiczny dla aktywistek i aktywistów

Inicjatywa ludowa „Na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt”, kanton Bazylea-Okręg Wewnętrzny dokument roboczy, stan na marzec 2026

Podsumowanie

Bazylea-Okręg jest po Bazylei-Mieście drugim pod względem strategicznej ważności kantonem dla inicjatywy „Na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt”. Próg 1’500 podpisów jest wyjątkowo niski, wspólny urząd ds. lasów i dzikich zwierząt stanowi instytucjonalny pomost, a podwójny sukces obu kantonów bazylejskich miałby oddziaływanie sygnałowe sięgające daleko poza region. Największym wyzwaniem jest silniejsze zakorzenienie łowiectwa rewirowego w wiejskiej części kantonu.

1. Dlaczego Bazylea-Okręg?

Jeden z najniższych progów w Szwajcarii. W kantonie Bazylea-Okręg potrzeba jedynie 1’500 ważnych podpisów dla kantonalnej inicjatywy ludowej, przy terminie zbierania wynoszącym 24 miesiące (2 lata). 1’500 podpisów jest realnie osiągalne w kantonie liczącym niespełna 300’000 mieszkańców.

Most między miastem a wsią. Bazylea-Landschaft nie jest czystym kantonem miejskim, ale nie jest też kantonem górskim. Jest to kanton aglomeracyjny z obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi. Właśnie ta mieszanka czyni go idealnym przypadkiem testowym: jeśli profesjonalna ochrona dzikich zwierząt funkcjonuje tutaj, będzie funkcjonować w każdym kantonie Mittellandu.

Wspólny urząd jako atut. Urząd ds. Lasów i Dzikiej Przyrody obu Bazylei (Amt für Wald und Wild beider Basel) jest już instytucjonalną podstawą zarządzania dziką przyrodą w obu kantonach. Zmiana systemu nie wymaga nowego urzędu, lecz przekierowania istniejących zasobów.

Łowiectwo rewirowe jako pieta achillesowa. System zamkniętych spółek dzierżawnych można przedstawić jako niedemokratyczny i nieprzejrzysty. Mieszkańcy nie mają wpływu na to, kto w ich gminie zabija dzikie zwierzęta. Inicjatywa zwraca mieszkańcom tę kontrolę.

2. Lekcje z Zurychu i dlaczego Bazylea-Okręg jest inna

Błąd Zurychu 1: Konfrontacyjny tytuł. «Strażnicy przyrody zamiast myśliwych» definiował się przez przeciwnika. Nasz tytuł «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt» jest pozytywny.

Błąd Zurychu 2: Argument kosztowy pozostał bez odpowiedzi.Rzekome 20 milionów franków nigdy nie zostało udokumentowane. Nasza inicjatywa zawiera szczegółowe obliczenia budżetowe: dodatkowe koszty netto w wysokości ok. 1.00 do 1.70 franka na mieszkańca.

Błąd Zurychu 3: Brak poparcia partii. W radzie kantonalnej inicjatywa została odrzucona bez głosu sprzeciwu. W Bazylei-Okręgu sytuacja wyjściowa jest inna: SP, Zieloni i GLP są dobrze reprezentowane w Landracie.

Kluczowa roznica w porownaniu z Zurychem: Bazylea-Okręg ma powierzchnię 518 km², czyli mniej niż jedną trzecią powierzchni Zurychu (1’729 km²). Rachunek kosztów wygląda zupełnie inaczej: w Zurychu strona przeciwna mogła straszyć milionowymi kwotami. W Bazylei-Okręgu mówimy o kwocie poniżej miliona franków.

3. Drugi paragraf jako poszerzenie koalicji

Paragraf o ochronie gatunkowej mobilizuje szersze grono niż tylko klasyczne środowisko obrońców zwierząt. Dla Bazylei-Landschaft szczególnie istotne są:

Bobry nad rzekami Birs i Ergolz. Bóbr jest obecny w kantonie i jest postrzegany przez mieszkańców w przeważającej mierze pozytywnie. Jednak od lutego 2025 roku kantony mogą zezwalać na odstrzał pojedynczych bobrów wyrządzających znaczne szkody. Inicjatywa chroni bobra w kantonie.

Rys w Jurze. Ryś jest wielokrotnie potwierdzany w Jurze Bazylejskiej. Jego obecność jest oznaką nienaruszonych ekosystemów.

Zwiazki wedkarskie jako sojusznicy. Debata na temat odstrzału tracza nurogęsi dotyczy również rybaków, którzy są zależni od nienaruszonych ekosystemów wodnych.

4. Analiza przeciwników

Towarzystwa łowieckie są bezpośrednio zainteresowani. Ich siłą jest lokalne zakorzenienie w gminach. Ich słabością jest to, że są postrzegani jako ekskluzywne, nieprzejrzyste kluby. Pytanie „Kto decyduje w pana/pani gminie, które zwierzęta są zabijane?” ma silną siłę przekazu.

Gminy będą narzekać na utratę wpływów z dzierżawy. Odpowiedź: kwoty są marginalne, a inicjatywa przewiduje kantonalne odszkodowanie.

Kantonalny związek łowiectwa rekreacyjnego będzie próbować zdyskredytować inicjatywę jako „miejsko-zieloną” i „oderwaną od rzeczywistości”. Odpowiedź: Genewa, ze swoimi winnicami i polami uprawnymi, od 50 lat dowodzi czegoś przeciwnego.

5. Strategia komunikacji: trzy kluczowe przesłania

«Genewa pokazuje to od 50 lat.» Najmocniejszy argument: nie eksperyment myślowy, lecz 50 lat praktyki w działaniu. Większa bioróżnorodność, stabilne populacje, obowiązuje od ponad 50 lat.

«Profesjonalnie zamiast rekreacyjnie.» Pytanie nie brzmi, czy dzikimi zwierzętami się zarządza, lecz kto to robi: fachowcy działający w interesie publicznym czy osoby prywatne w ramach zajęcia rekreacyjnego.

«Mniej niz dwa franki rocznie.» Dodatkowe koszty netto wynoszą około 1,00 do 1,70 franka na mieszkańca. Mniej niż połowa kawy.

6. Harmonogram

Faza	Treść	Ramy czasowe
Utworzenie komitetu i wstępna weryfikacja tekstu	Zaangażować prawniczkę/prawnika; zrekrutować uprawnionych do głosowania członków komitetu zamieszkałych w Bazylei-Okręgu	Miesiąc 1–3
Koordynacja z Bazyleą-Miastem	Uzgodnienie z ewentualnym komitetem inicjatywy BS; zaplanowanie wspólnych działań medialnych	Miesiac 1–6
Złożenie do wstępnej weryfikacji	Kancelaria Krajowa Bazylei-Okregu	Miesiąc 3–4
Publikacja i rozpoczęcie zbiórki podpisów	24-miesięczny termin rozpoczyna się z publikacją w dzienniku urzędowym; cel: 2’000+ podpisów jako bufor	Miesiąc 4
Kontakty z partiami i budowa koalicji	Wczesne rozmowy z SP, Zielonymi, GLP; zapewnienie listów poparcia; włączenie organizacji ochrony przyrody	Miesiąc 1–12
Złożenie podpisów	Kancelaria kraju związkowego, weryfikacja urzędowa	Miesiąc 19–21
Debata w Radzie Kantonu	Zakotwiczenie parlamentarne; intensyfikacja pracy medialnej	Miesiąc 22–30
Kampania przed głosowaniem	Finalna mobilizacja, infografiki, obecnosc medialna	Miesiąc 30–36

7. Materiały kampanijne

Dossier genewskie na wildbeimwild.com jako centralna argumentacja. Przygotować badania naukowe na potrzeby rozmów z mediami.
Psychologia łowiectwa w Kantonie Bazylea-Okreg jako materiał tła do kontaktów z mediami.
Infografiki: porównanie kosztów BL/GE na mieszkańca, rozwój bioróżnorodności w Genewie, «50 lat sukcesu».
Lokalne media: Basler Zeitung, bz Basel, Volksstimme, Oberbaselbieter Zeitung, Telebasel.
Fakty dla poszczególnych gmin: dla każdej gminy z rewirem łowieckim zestawić konkretne dochody z dzierżawy z roszczeniami odszkodowawczymi.

8. Dalsze źródła

Ten dokument jest wzorcowym tekstem IG Wild beim Wild. Może być swobodnie wykorzystywany przez aktywistki i aktywistów, organizacje lub komitety inicjatywne oraz dostosowywany do warunków panujących w kantonie Bazylea-Okręg.

Sprawdzenie faktów: Twierdzenia lobby łowiectwa rekreacyjnego

Broszura «Łowiectwo w Szwajcarii chroni i przynosi korzyści» wydana przez JagdSchweiz czyta się jak materiał reklamowy, jednak kluczowe twierdzenia nie wytrzymują konfrontacji z faktami. Dziesięć narracji pod lupą, od «zadania państwowego» przez «różnorodność gatunkową» po «80% poparcia»: Dossier: Sprawdzenie faktów broszury JagdSchweiz →