Kantonalna inicjatywa ludowa: Kanton Bazylea-Miasto

«O profesjonalną ochronę dzikich zwierząt»

Inicjatywa konstytucyjna w formie opracowanego projektu

Na podstawie § 47 Konstytucji Kantonu Bazylea-Miasto z dnia 23 marca 2005 roku oraz Ustawy dotyczącej inicjatywy i referendum (IRG) z dnia 16 stycznia 1991 roku

Zlozona przez komitet inicjatywy [data zlozenia]

tekście inicjatywy

Niżej podpisane osoby uprawnione do głosowania w Kantonie Bazylea-Miasto składają następującą inicjatywę konstytucyjną:

Konstytucja Kantonu Bazylea-Miasto z dnia 23 marca 2005 roku zostaje uzupełniona o następujące paragrafy:

§ [nowy] Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

1 Wykonywanie łowiectwa przez osoby prywatne (łowiectwo rewirowe, łowiectwo rekreacyjne) jest zakazane na całym terytorium Kantonu Bazylea-Miasto.

2 Ochrona, opieka oraz, w razie konieczności, regulacja populacji dzikich zwierząt należą wyłącznie do wykwalifikowanych specjalistek i specjalistów ds. zarządzania dziką fauną, zatrudnionych przez kanton.

3 Odstrzał dzikich zwierząt jest dopuszczalny wyłącznie jako środek ostateczny, gdy wszystkie inne odpowiednie środki zapobiegania szkodom lub odwrócenia zagrożenia zostały wyczerpane lub są niewystarczające. Wymaga on uprzedniej zgody Komisji ds. Dzikich Zwierząt.

4 Kanton powołuje niezależną Komisję ds. Dzikich Zwierząt, w skład której wchodzą przedstawicielki i przedstawiciele organizacji ochrony zwierząt i przyrody, nauki oraz właściwych organów. Komisja nadzoruje zarządzanie dziką fauną i podejmuje decyzje w sprawie środków regulacyjnych.

5 Kanton wspiera naturalną regulację populacji dzikich zwierząt, łączenie siedlisk oraz koegzystencję ludzi i dzikich zwierząt na terenach zasiedlonych.

6 Szczegoly reguluje ustawa.

§ [nowy] Ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

1Kanton rezygnuje z regulacji populacji chronionych gatunków dzikich zwierząt na podstawie art. 7a ustawy federalnej o łowiectwie i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków oraz nie wydaje pozwoleń na odstrzał pojedynczych zwierząt chronionych gatunków na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy, w szczególności w odniesieniu do wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry, szakala złocistego, orła przedniego, tracza nurogęsia oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego. Zastrzeżenie dotyczy ustępu 3.

2 Stawia on na wspieranie koegzystencji ludzi i dzikich zwierząt, pasywne zapobieganie szkodom, ekologiczne podniesienie wartości siedlisk oraz naukowe monitorowanie obecności dzikich zwierząt.

3 Zastrzega się możliwość podjęcia działań wobec pojedynczych dzikich zwierząt, które stanowią bezpośrednie i poważne zagrożenie dla ludzi. Działania te należy ograniczyć do minimum i przeprowadzać je przez właściwą jednostkę specjalistyczną kantonu.

4 Kanton aktywnie działa w ramach współpracy międzykantonalnej oraz wobec władz federalnych na rzecz ochrony i zachowania zagrożonych gatunków dzikich zwierząt.

Przepis przejściowy

1 Rada Rządowa wydaje niezbędne przepisy wykonawcze w ciągu dwóch lat od przyjęcia niniejszej zmiany konstytucji.

2 Istniejące uprawnienia łowieckie wygasają z chwilą wejścia w życie ustawodawstwa wykonawczego.

3 Rada Rządowa zapewnia ciągłość zarządzania dzikimi zwierzętami w okresie przejściowym.

Objaśnienia

1. Sytuacja wyjściowa

W Kantonie Bazylea-Miasto, niemal całkowicie zurbanizowanym kantonie liczącym około 200'000 mieszkańców na zaledwie 37 km² powierzchni, dzisiejsze łowiectwo rekreacyjne jest anachronizmem. Łowiectwo rekreacyjne nie służy ani ochronie gatunków, ani nowoczesnemu zarządzaniu populacją dzikich zwierząt. Jest to wykonywanie krwawej przyjemności rekreacyjnej kosztem istot zdolnych do odczuwania, legitymizowane przez przestarzałe narracje, które nie wytrzymują naukowej weryfikacji (por. Psychologia hobbystycznego łowiectwa w kantonie Bazylea-Miasto). Twierdzenie, że bez łowiectwa rekreacyjnego załamie się równowaga ekologiczna, jest empirycznie obalane od ponad 50 lat przez model genewski (por. kompleksowe dossier na temat zakazu polowań w Genewie na wildbeimwild.com).

Równolegle na poziomie federalnym coraz więcej chronionych gatunków dzikich zwierząt znajduje się pod presją. Wraz z nowelizacją prawa łowieckiego w grudniu 2022 roku wprowadzono prewencyjną regulację populacji wilka. W pierwszych dwóch okresach regulacji, 2023/2024 i 2024/2025, BAFU zatwierdziło odstrzał łącznie około 225 wilków; faktycznie zabito 147 zwierząt (55 w pierwszym, 92 w drugim okresie). W grudniu 2024 roku status ochrony wilka w Konwencji Berneńskiej został obniżony z «ściśle chroniony» na «chroniony». Presja polityczna na inne gatunki, takie jak ryś, bóbr, wydra i tracz nurogęś, stale rośnie (por. analizę łowiectwa rekreacyjnego w Szwajcarii).

Kanton Bazylea-Miasto ma możliwość dania tutaj jasnego sygnału: nie tylko na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego, ale także na rzecz konsekwentnej ochrony zagrożonych gatunków dzikich zwierząt na poziomie kantonalnym.

2. Wzór do naśladowania: kanton Genewa

19 maja 1974 roku dobre 70 procent głosujących w kantonie Genewa opowiedziało się za zniesieniem milicyjnego łowiectwa rekreacyjnego. Przed wprowadzeniem zakazu zwierzyna gruba w kantonie była praktycznie wytępiona: jelenie i dziki zniknęły dziesiątki lat wcześniej, a sarny przetrwały jedynie w liczbie kilkudziesięciu sztuk. Ponad 400 myśliwych rekreacyjnych masowo wypuszczało bażanty, kuropatwy i zające na potrzeby łowiectwa rekreacyjnego.

Doświadczenia od czasu wprowadzenia zakazu łowiectwa rekreacyjnego są jednoznaczne:

Bioróżnorodność znacząco wzrosła. Liczba zimujących ptaków wodnych wzrosła z kilkuset do około 30’000. Obszar Jeziora Genewskiego i Rodanu uzyskał międzynarodowe znaczenie dla ochrony ptaków, co potwierdza badanie Szwajcarskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków SVS-BirdLife.
Genewa jest dziś domem dla największej populacji zająca szaraka i jednej z ostatnich populacji kuropatwy w Szwajcarii. Przed głosowaniem w 1974 roku lobby łowiectwa rekreacyjnego twierdziło, że bez łowiectwa rekreacyjnego zając szarak zostanie Drapieżniki. Stało się wręcz przeciwnie.
Kanton dysponuje dziś rosnącą populacją liczącą od około 60 do 100 jeleni szlachetnych (w zależności od źródła i metody liczenia) oraz około 680 sarn (2024, według federalnej statystyki łowieckiej BAFU). Populacja sarn podwoiła się od 2015 roku, z około 330 do 680 zwierząt, wychodząc z bardzo niskiego poziomu po dziesięcioleciach polowań, przy rocznym specjalnym odstrzale realizowanym przez profesjonalnych strażników przyrody wynoszącym zaledwie od 20 do 36 zwierząt. Populacja rośnie umiarkowanie pomimo punktowej regulacji i utrzymuje się na gęstości tolerowanej przez powierzchnię leśną. Profesjonalna straż przyrody interweniuje celowo i w minimalnym zakresie, zamiast dążyć do jak najwyższych liczb odstrzału, jak ma to miejsce w łowiectwie rekreacyjnym.
Zakaz obowiązuje nieprzerwanie od ponad 50 lat. Genewa nigdy go nie zniosła.
Całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną w Genewie wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków, podzielonych na około 600’000 franków na personel (ok. trzy pełne etaty, rozdzielone na około tuzin urzędników ds. ochrony środowiska), 250’000 franków na prewencję i 350’000 franków na rekompensaty za szkody. Odpowiada to kwocie około 2.40 franka na mieszkańca rocznie.

Dzikie zwierzęta w kantonie Genewa wykazują wyraźnie mniejszy dystans ucieczki wobec ludzi niż na terenach objętych polowaniami. Osoby spacerujące regularnie spotykają sarny, zające szaraki oraz bogaty świat ptaków. Wieloletni genewski inspektor ds. fauny Gottlieb Dandliker (2001–2025) informował o pozytywnym wpływie bezpośredniego kontaktu z dzikimi zwierzętami na jakość życia mieszkańców. Szczegółowy opis modelu genewskiego wraz ze wszystkimi danymi liczbowymi znajduje się w dossier «Genewa a zakaz polowan» na wildbeimwild.com.

3. Koncepcja: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego

Inicjatywa nie zastępuje łowiectwa rekreacyjnego próżnią, lecz profesjonalnym zarządzaniem dzikimi zwierzętami według modelu strażnika przyrody. Model ten opiera się na następujących zasadach:

Kompetencja fachowa zamiast rozrywki w czasie wolnym. Profesjonalni zarządcy dzikiej fauny działają na podstawie naukowej, z wykształceniem biologicznym i w ramach kantonalnego zlecenia świadczeń. Ich celem jest utrzymanie zdrowych populacji dzikich zwierząt, a nie maksymalizacja liczby odstrzałów. W przeciwieństwie do tego łowiectwo rekreacyjne z powodów systemowych dąży do zabezpieczenia własnego celu istnienia poprzez utrzymywanie wysokich stanów gatunków łownych (por. dossier o myśliwych na wildbeimwild.com).

Zasada ostatecznego srodka (ultima ratio). Odstrzał jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wyczerpano wszystkie środki nieletalne. Należą do nich elektryczne ogrodzenia, płoszenie, kształtowanie siedlisk, przesiedlanie, repelenty smakowe oraz techniczne środki ochronne. W Genewie drzewa owocowe chroni się siatkami, aby sarny i zające nie obgryzały kory. Dla dzików kanton udostępnia rolnikom elektryczne ogrodzenia. Ta praktyka pokazuje: koegzystencja jest kwestią woli, a nie możliwości technicznych.

Demokratyczna kontrola sprawowana przez komisję ds. dzikich zwierząt. Niezależna komisja, złożona ze związków ochrony zwierząt i przyrody, przedstawicieli nauki oraz władz, zapobiega sytuacji, w której polityczny nacisk pojedynczych grup interesu osłabia zarządzanie dziką fauną. Inicjatywa bazylejska zakotwicza ten mechanizm ochronny, wpisując obowiązek uzyskania zgody komisji ds. dzikiej fauny do konstytucji.

Naturalna samoregulacja jako zasada przewodnia. Doswiadczenia z Genewy, z obszarów chronionych oraz z licznych naukowych Badania dowodzi: populacje dzikich zwierząt w większości przypadków regulują się samodzielnie. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca ten naturalny proces, niszcząc struktury społeczne, sztucznie zwiększając wskaźniki reprodukcji i zmieniając ruchy migracyjne.

4. Dlaczego Bazylea-Miasto?

Kanton Bazylea-Miasto nadaje się szczególnie do wprowadzenia profesjonalnej ochrony dzikiej fauny z kilku powodów:

Niewielka powierzchnia kantonu, wynosząca 37 km², sprawia, że zmiana jest praktycznie prosta i finansowo możliwa do udźwignięcia. Konkretne koszty przedstawiono w rozdziale 7.
Jako kanton niemal w pełni miejski, Bazylea-Miasto nie posiada tradycji łowieckiej, która byłaby zakorzeniona w tożsamości mieszkańców. Nieliczni aktywni myśliwi rekreacyjni w kantonie nie mają znaczenia politycznego porównywalnego z kantonami wiejskimi.
Mieszkańcy pokazali przy okazji inicjatywy dotyczącej praw naczelnych (2022) oraz inicjatywy gołębiowej (która doszła do skutku w 2024 roku), że ochrona zwierząt jest dla nich istotną sprawą. Przy inicjatywie dotyczącej praw naczelnych SP i Zieloni opowiedzieli się za jej przyjęciem, co pokazuje, że poparcie polityczne dla kwestii praw zwierząt istnieje.
Próg 3000 ważnych podpisów w ciągu 18-miesięcznego okresu zbiórki jest realnie osiągalny, co potwierdzają dotychczasowe bazylejskie inicjatywy w zakresie ochrony zwierząt.
Sukces w Bazylei byłby (po Genewie) drugim szwajcarskim przykładem profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt i miałby charakter sygnału dla całej Szwajcarii i poza jej granicami.

5. O pierwszym paragrafie: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

Ustęp 1: Zakaz łowiectwa rekreacyjnego

Zakaz amatorskiego łowiectwa rekreacyjnego prowadzonego przez osoby prywatne stanowi sedno inicjatywy. Odpowiada on modelowi genewskiemu (art. 162 konstytucji kantonu Genewa: «La chasse aux mammifères et aux oiseaux est interdite. Les mesures officielles de régulation de la faune sont réservées.»). Kompetencja kantonalna w tym zakresie jest bezsporna: federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia organizację działalności łowieckiej kantonom (art. 3 ust. 1 i 2 JSG). Trzy systemy łowieckie Szwajcarii (łowiectwo patentowe, łowiectwo rewirowe oraz łowiectwo państwowe, tzw. régie) są równorzędne. Kanton Genewa praktykuje system régie od 1974 roku zgodnie z prawem federalnym, bez jakichkolwiek zastrzeżeń ze strony władz federalnych.

Ustęp 2: Profesjonalne zarządzanie dziką zwierzyną

Zamiast myśliwych rekreacyjnych wszystkie zadania związane z opieką nad dzikimi zwierzętami oraz, w razie potrzeby, z regulacją liczebności populacji przejmują fachowo wykształceni menedżerowie i menedżerki ds. dzikich zwierząt zatrudnieni w służbie kantonalnej. Ci specjaliści posiadają szersze wykształcenie biologiczne lub z zakresu ekologii dzikich zwierząt i działają na podstawie naukowej oraz w interesie publicznym. W Genewie system ten sprawdza się od ponad 50 lat. Wieloletni genewski inspektor ds. fauny, Gottlieb Dandliker, określił zakaz łowiectwa rekreacyjnego jako najbardziej korzystną finansowo alternatywę dla kantonu i jako jednoznacznie trwałą w dłuższej perspektywie.

Skuteczność genewskiego modelu widać w bezpośrednim porównaniu: profesjonalny strażnik przyrody w Genewie potrzebuje na sanitarny odstrzał dzika średnio 8 godzin i maksymalnie 2 naboi. Myśliwy rekreacyjny w kantonie Zurych potrzebuje na to 60 do 80 godzin i do 15 naboi. Zagęszczenie zająca szaraka w Genewie wynosi 17,7 osobnika na 100 hektarów (najwyższe w Szwajcarii), podczas gdy w kantonie Zurych zaledwie 1,0 na 100 hektarów (por. Weryfikacja faktów – Rada Rządowa Zurychu).

Ustęp 3: Odstrzał jako ostateczność

Kluczową nowością w porównaniu z dzisiejszym systemem jest to, że odstrzał nie jest regułą, lecz wyjątkiem. Pierwszeństwo mają środki pasywne. W Genewie strażnicy przyrody odstrzeliwują rocznie średnio około 250 dzików (według statystyk łowieckich BAFU, średnia z lat 2015–2024), przy czym liczby odstrzałów wahają się w zależności od dynamiki populacji i potencjalnych szkód w rolnictwie. Odstrzeliwane są głównie młode osobniki, natomiast zwierzęta wiodące stado są wyraźnie oszczędzane ze względów etycznych oraz w celu zachowania stabilności społecznej watah. Liczby odstrzałów w Genewie są tym samym znacznie niższe niż w porównywalnych kantonach z łowiectwem rekreacyjnym, gdzie odstrzały służą nie tylko zapobieganiu szkodom, lecz przede wszystkim hobby.

Ustęp 4: Komisja ds. dzikich zwierząt

Niezależna Komisja ds. Dzikich Zwierząt wzorowana jest na genewskiej Komisji ds. Regulacji Fauny (Commission consultative de régulation de la faune). Zapewnia ona, że organizacje zajmujące się ochroną zwierząt i przyrody mają prawo współdecydowania w sprawach dotyczących regulacji populacji, oraz zapobiega sytuacji, w której rząd samodzielnie i pod presją grup interesu zatwierdza wyjątki. Włączenie środowiska naukowego gwarantuje, że decyzje podejmowane są w oparciu o dowody, a nie na podstawie mitów łowieckiej ideologii, którymi Lobby łowiectwa rekreacyjnego od dziesiecioleci legitymizuje swoja praktyke.

Ustęp 5: Naturalna regulacja i koegzystencja

Ten ustęp zakotwicza w konstytucji ideę profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt: przyroda w dużej mierze reguluje się sama, jeśli człowiek nie ingeruje w dynamikę populacji poprzez masowe odstrzały. W Genewie szwajcarska statystyka łowiecka (BAFU) wskazuje na populację saren wynoszącą około 680 zwierząt (2024), przy rocznym specjalnym odstrzale wynoszącym zaledwie 20 do 36 zwierząt przeprowadzanym przez profesjonalnych strażników przyrody. Stosunek populacji do odstrzału wynosi więc mniej niż 5 procent, czyli ułamek tego, co jest powszechne w kantonach z łowiectwem rekreacyjnym. Wspieranie koegzystencji obejmuje w kantonie miejskim takim jak Bazylea w szczególności zabezpieczenie i tworzenie sieci korytarzy dla dzikich zwierząt, ekologiczną rewaloryzację terenów zielonych oraz edukację ludności na temat zachowania wobec dzikich zwierząt w przestrzeni zurbanizowanej (por. wildbeimwild.com o dzikich zwierzętach).

Postanowienia przejściowe

Dwuletni termin daje Radzie Rządowej wystarczająco dużo czasu na opracowanie ustawodawstwa wykonawczego, zatrudnienie profesjonalnych menedżerek i menedżerów ds. dzikich zwierząt oraz powołanie Komisji ds. Dzikich Zwierząt. Klauzula ciągłości zapewnia, że w okresie przejściowym nie powstanie luka w zarządzaniu dzikimi zwierzętami. Istniejący Urząd ds. Lasów i Dzikich Zwierząt obu Bazylei może posłużyć jako podstawa instytucjonalna.

6. W sprawie drugiego paragrafu: ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

Ustęp 1: Rezygnacja z prewencyjnej regulacji gatunków chronionych

Sednem tego paragrafu jest świadoma rezygnacja kantonu z możliwości składania do rządu federalnego wniosków o prewencyjną regulację populacji gatunków chronionych. Znowelizowane szwajcarskie prawo łowieckie (art. 7a JSG) zezwala kantonom na prewencyjną regulację wilków od 1 września do 31 stycznia, lecz jej nie nakazuje. Sformułowanie w ustawie federalnej brzmi "mogą", a nie "muszą". Tym paragrafem kanton korzysta więc jedynie ze swojej kompetencji, by nie skorzystać z uprawnienia przyznanego mu przez prawo federalne.

Wyliczenie gatunków ze słowem „w szczególności” ma kluczowe znaczenie prawne. Zapewnia ono, że ochrona obejmie również gatunki chronione w przyszłości na mocy prawa federalnego, bez konieczności zmiany konstytucji. Jest to szczególnie istotne, ponieważ presja polityczna na objęcie regulacją kolejnych gatunków przewidywalnie rośnie. Lobby łowiectwa rekreacyjnego już wielokrotnie domagało się umieszczenia rysia, bobra i czapli siwej na liście gatunków podlegających regulacji (por. dossier o wilku na wildbeimwild.com).

Ustęp 2: Koegzystencja i bierne zapobieganie szkodom

Zamiast odstrzałów kanton stawia na prewencyjne, nieśmiercionośne środki: ekologiczne wzbogacanie siedlisk, tworzenie sieci korytarzy migracyjnych dla dzikich zwierząt, budowlane środki ochronne, płoszenie oraz naukowe monitorowanie obecności dzikich zwierząt poprzez badania i obserwacje. W kantonie miejskim, jakim jest Bazylea-Miasto, na pierwszy plan nie wysuwają się szkody w inwentarzu hodowlanym, lecz kwestie współżycia ludzi i dzikich zwierząt na terenach zabudowanych: jak postępować z lisami, borsukami, bobrami czy ptakami wodnymi? Jak zapobiegać konfliktom w ogrodach, nad wodą, w ruchu drogowym? Profesjonalne zarządzanie dziką fauną na wzór genewski daje na te pytania oparte na dowodach odpowiedzi, wykraczające poza zwykłe odstrzały. Kluczowym elementem jest przy tym edukowanie społeczeństwa w zakresie właściwego zachowania wobec dzikich zwierząt.

Ustęp 3: Zastrzeżenie dotyczące zapobiegania zagrożeniom

To zastrzeżenie jest prawnie niezbędne. Zapewnia ono, że kanton może wywiązać się z obowiązku zapobiegania zagrożeniom, gdy pojedyncze dzikie zwierzę stanowi bezpośrednie i poważne zagrożenie dla ludzi. Podwójne ograniczenie („bezpośrednie” i „poważne”) zapobiega wykorzystywaniu tego zastrzeżenia jako furtki do rutynowych odstrzałów. Kompetencje leżą po stronie kantonalnej jednostki specjalistycznej, a nie osób prywatnych. Regulacja ta odpowiada zasadzie genewskiej: również tam oficjalne środki regulacyjne są zastrzeżone, lecz stosowane w sposób restrykcyjny i wyłącznie przez wykwalifikowanych specjalistów.

Ustęp 4: Aktywna polityka ochronna wobec Konfederacji

Ten ustęp wykracza poza zwykłe oświadczenie o rezygnacji. Zobowiązuje on kanton do aktywnego angażowania się na rzecz ochrony gatunków we współpracy międzykantonalnej, w konsultacjach dotyczących rozporządzeń federalnych oraz w międzykantonalnych konferencjach branżowych. Bazylea-Miasto uzyskałaby w ten sposób jako kanton wyraźny głos na rzecz ochrony zagrożonych gatunków w debacie krajowej. W świetle obniżenia statusu ochronnego wilka w Konwencji Berneńskiej z dnia 3 grudnia 2024 roku oraz utrzymującej się presji parlamentarnej na inne chronione gatunki, ta aktywna polityka ochronna nabiera coraz większego znaczenia.

7. Konsekwencje kosztowe: Konkretny budżet dla Bazylei-Miasta

Genewski budżet referencyjny

W Genewie, która z powierzchnią 282 km² jest niemal ośmiokrotnie większa od Bazylei-Miasta i liczy około 500’000 mieszkańców, łączne koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków. Budżet dzieli się następująco: około 600’000 franków na personel (ok. 3 pełnych etatów), około 250’000 franków na prewencję (elektryczne ogrodzenia, siatki ochronne, środki płoszące) oraz około 350’000 franków na rekompensaty szkód (przede wszystkim szkody wyrządzane przez dziki na winnicach i uprawach).

Przeliczenie dla Bazylei-Miasta

Dla Bazylei-Miasta o powierzchni 37 km² i około 200’000 mieszkańców wynika następujący realistyczny szacunek kosztów:

Koszty personalne: od 180’000 do 240’000 franków rocznie. Potrzebne jest od 1,5 do 2 pełnych etatów dla profesjonalnych specjalistek i specjalistów ds. zarządzania dziką zwierzyną. Jeden pełny etat w służbie kantonalnej kosztuje wraz ze składkami socjalnymi i dodatkowymi kosztami pracodawcy około 120’000 do 140’000 franków rocznie. Przy 1,5 do 2 etatach daje to od 180’000 do 240’000 franków. Ci specjaliści mogą zostać umiejscowieni w istniejącym Urzędzie Lasów i Dzikiej Zwierzyny obu Bazylei, co minimalizuje nakład administracyjny.

Koszty rzeczowe: od 30’000 do 50’000 franków rocznie. Obejmują one sprzęt, pojazdy (proporcjonalnie), urządzenia do płoszenia, infrastrukturę monitoringu (fotopułapki, nadajniki GPS do towarzyszenia naukowego), techniczne środki ochronne oraz pracę informacyjną skierowaną do społeczeństwa.

Rekompensaty za szkody: od 10’000 do 30’000 franków rocznie. Spodziewane szkody wyrządzane przez dzikie zwierzęta w Bazylei-Mieście są bardzo ograniczone ze względu na niewielką powierzchnię i minimalny udział rolnictwa.

Koszty łączne: od 220’000 do 320’000 franków rocznie. Odpowiada to kwocie od 1.10 do 1.60 franka na mieszkańca rocznie.

Oszczednosci

Z drugiej strony pojawiają się oszczędności: kanton nie musi już prowadzić administracji łowieckiej, przeprowadzać egzaminów myśliwskich, wydawać i zarządzać patentami ani organizować nadzoru łowieckiego. Zasoby obecnie przeznaczone na te zadania w ramach Urzędu ds. Lasów i Dzikiej Przyrody mogą zostać częściowo przekierowane. Wieloletni genewski inspektor ds. fauny Gottlieb Dandliker zwrócił uwagę, że organizacja łowiectwa opartego na patentach wymagałaby co najmniej dwóch pełnych etatów, podczas gdy na regulację populacji dzików w Genewie przeznacza się około jednego pełnego etatu.

Koszty drugiego paragrafu

Drugi paragraf dotyczący ochrony gatunków zagrożonych nie powoduje znaczących kosztów dodatkowych, ponieważ zasadniczo oznacza rezygnację z wniosków o regulację populacji oraz zmianę postawy kantonu wobec władz federalnych. Koszty pasywnych środków zapobiegania szkodom oraz towarzyszącego nadzoru naukowego mogą być częściowo pokryte przez dotacje federalne na postępowanie z gatunkami chronionymi.

Utracone wpływy

Wraz ze zniesieniem łowiectwa rekreacyjnego znikną wpływy z dzierżawy gmin Riehen i Bettingen, które są niewielkie. Jednak przeciwstawiają się im nigdy niezbilansowane koszty zewnętrzne łowiectwa milicyjnego (wypadki z udziałem dzikich zwierząt, nakład administracyjny, interwencje policji i sądów), które prawdopodobnie znacznie przewyższają te wpływy. W kantonie Genewa wpływy te nie istnieją od 1974 roku, bez żadnych problemów finansowych: przed wprowadzeniem zakazu polowań aktywnych było ponad 400 myśliwych rekreacyjnych, dziś trzy pełne etaty wykonują tę samą pracę lepiej. Sanitarne i terapeutyczne odstrzały przeprowadzane przez profesjonalnych strażników przyrody to nie to samo, co regulacyjne polowanie oparte na myśliwskich opowieściach lub błędnie rozumianym „doświadczeniu natury” myśliwych rekreacyjnych. Pełny rachunek kosztów pokazuje: łowiectwo milicyjne kosztuje podatnika znacznie więcej, niż przynosi (por. „Co łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię” na wildbeimwild.com).

Myśliwi rekreacyjni w polityce głosują przeciwko ochronie przyrody. Lobby łowiectwa rekreacyjnego systematycznie zwalcza kwestie różnorodności biologicznej i ochrony gatunków. W 2024 roku zwalczało inicjatywę na rzecz różnorodności biologicznej (63 procent głosów na nie). W 2020 roku współtworzone przez nie prawo łowieckie zostało odrzucone w głosowaniu (51,9 procent głosów na nie). W 2016 roku tycyński związek myśliwych storpedował park narodowy Parc Adula. W okresie legislacyjnym 2015–2019 myśliwi rekreacyjni w parlamencie w wiekszosci przeciwko kwestiom srodowiskowym. Kto twierdzi, że myśliwi rekreacyjni są obrońcami przyrody, ignoruje ich zachowanie w głosowaniach (por. Tesynski Zwiazek Myśliwych: 30 lat nonsensu oraz Dossier kosztowe).

8. Zgodnosc z nadrzednym prawem

Pierwszy paragraf: zniesienie łowiectwa rekreacyjnego

Inicjatywa jest zgodna z prawem federalnym. Federalna ustawa o łowiectwie (JSG) wyraźnie pozostawia kantonom regulację uprawnień do polowania, systemu łowieckiego, terenu łowieckiego oraz nadzoru nad łowiectwem (art. 3 ust. 1 i 2 JSG). Trzy systemy łowieckie Szwajcarii (łowiectwo na podstawie patentu, łowiectwo rewirowe oraz łowiectwo państwowe, tzw. łowiectwo administracyjne) są równorzędne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo administracyjne od 1974 roku i przez ponad 50 lat nigdy nie spotkał się z zarzutem niezgodności z prawem federalnym. Podstawa konstytucyjna odpowiada art. 162 konstytucji kantonu Genewa (w obecnie obowiązującej wersji, przyjętej w referendum w październiku 2012 roku), której zgodność z prawem federalnym potwierdza ponad pięćdziesiąt lat praktyki.

Drugi paragraf: ochrona chronionych gatunków

Art. 7a JSG umożliwia kantonom prewencyjną regulację, ale nie zobowiązuje ich do tego. To samo dotyczy pozwoleń na odstrzał pojedynczych zwierząt na podstawie art. 12 ust. 2 JSG. Rezygnacja z tej możliwości nie narusza ani prawa federalnego, ani Konwencji Berneńskiej. Zastrzeżenie dotyczące środków w przypadku bezpośredniego zagrożenia ludzi zapewnia, że kanton może wypełnić swój obowiązek zapobiegania zagrożeniom. Już dziś kantony świadomie rezygnują z wniosków o regulację w przypadku watah niewykazujących niepokojących zachowań. Rezygnacja ze składania wniosków jest więc już powszechną praktyką.

Jednosc materii

Inicjatywa zachowuje jedność przedmiotu regulacji, ponieważ wszystkie postanowienia obu paragrafów odnoszą się do kantonalnego zarządzania dzikimi zwierzętami oraz ochrony dziko żyjących zwierząt. Tematyczna klamra (przejście od systemu opartego na łowiectwie rekreacyjnym do profesjonalnego, opartego na nauce systemu ochrony dzikich zwierząt) łączy oba paragrafy w spójny przedmiot regulacji.

9. Uprzedzenie przewidywalnych zarzutow

«Nowa ustawa o dzikich zwierzętach i łowiectwie z 2024 roku jest już wystarczająco przyjazna dzikim zwierzętom»

Można przewidzieć, że przeciwnicy inicjatywy będą powoływać się na kantonalne prawo o dzikich zwierzętach i łowiectwie z 2021 roku (obowiązujące od 2024 roku) i argumentować, że obecne ramy prawne są już wystarczająco nowoczesne i przyjazne dzikim zwierzętom. Ten zarzut mija się z sedną sprawy. Obowiązujące prawo reguluje warunki ramowe łowiectwa rekreacyjnego. Optymalizuje system oparty na założeniu, że osoby prywatne zabijają dzikie zwierzęta jako zajęcie w czasie wolnym. Samo to założenie nie jest przez nie kwestionowane. Niniejsza inicjatywa natomiast dokonuje zmiany systemowej: od łowiectwa rekreacyjnego do profesjonalnej ochrony przyrody. Nie jest to sprzeczność z obowiązującym prawem, lecz świadome wyjście poza nie, podobnie jak kanton Genewa w 1974 roku wyszedł poza ówczesne prawo łowieckie. Kantonalne prawo o dzikich zwierzętach i łowiectwie nie może też stanowić odpowiedzi na rosnące zagrożenie dla chronionych gatunków ze strony polityki federalnej. Nie zawiera ono żadnego mechanizmu uniemożliwiającego kantonowi składanie wniosków o regulację do BAFU, ani żadnego zobowiązania kantonu do aktywnego działania na rzecz ochrony gatunków. Dokładnie te luki wypełnia drugi paragraf inicjatywy.

Koordynacja dwukantonalna: Urząd ds. Lasów i Dzikich Zwierząt obu Bazylei

Bazylea Miasto i Bazylea Okręg prowadzą wspólnie Urząd ds. Lasów i Dzikiej Zwierzyny obu Bazylei. Urząd ten odpowiada za wykonywanie ustawodawstwa łowieckiego i dotyczącego dzikich zwierząt w obu kantonach. Inicjatywa dotyczy wyłącznie konstytucji kantonu Bazylea Miasto, a tym samym obszaru tego kantonu. Nie zmienia ona niczego we współpracy z Bazyleą Okręg w zakresie wspólnej administracji. Podział kompetencji między oba kantony jest uregulowany w obowiązującej umowie międzykantonalnej oraz w porozumieniu administracyjnym. W ustawie wykonawczej do inicjatywy należy doprecyzować, w jaki sposób profesjonalni zarządcy dzikich zwierząt zostaną organizacyjnie włączeni w istniejącą strukturę wspólnego urzędu. Doświadczenie z Genewy pokazuje, że takie osadzenie w istniejących strukturach administracyjnych funkcjonuje bez zakłóceń: tam po 1974 roku zarządzanie dziką zwierzyną zostało włączone do istniejącego urzędu ds. dzikiej zwierzyny i rybołówstwa, bez konieczności tworzenia nowego organu. Dla Bazylei Okręg nie powstaje żadne zobowiązanie. Bazylea Okręg może zachować własny system łowiecki. Sukces w Bazylei Miasto mógłby jednak zainicjować debatę również w Bazylei Okręg.

Formuła „w szczególności” w ochronie gatunkowej

Otwarte sformułowanie „w szczególności wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry, szakala złocistego, orła przedniego, nurogęsia oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego” mogłoby zostać zaatakowane jako niejasność prawna. Jest wręcz przeciwnie: sformułowanie to zostało świadomie skonstruowane jako dynamiczne odesłanie do prawa federalnego. Zapewnia ono, że kantonalna ochrona automatycznie obejmuje również gatunki, które ustawodawca federalny obejmie ochroną lub umieści na liście regulacyjnej w przyszłości, bez konieczności każdorazowej zmiany konstytucji kantonalnej. Ta technika dynamicznego odesłania jest ugruntowana i sprawdzona w szwajcarskim prawie konstytucyjnym. Wymienienie z nazwy najważniejszych gatunków służy konkretyzacji i zrozumiałości, a dodatek „oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego” zabezpiecza przyszłość. Razem oba elementy tworzą sformułowanie, które jest zarówno prawnie określone, jak i dalekowzroczne.

Obecność wilka w Bazylei Miasto

Wilk obecnie faktycznie nie występuje w kantonie Bazylea-Miasto. Przeciwnicy mogliby zatem kwestionować znaczenie drugiego paragrafu. Krytyka ta nie dostrzega jednak potrójnej funkcji tego paragrafu. Po pierwsze, przepis ten ma oddziaływanie sygnałowe na poziomie międzykantonalnym: Bazylea-Miasto pozycjonuje się jako kanton, który poważnie traktuje ochronę zagrożonych gatunków i odpowiednio angażuje się na szczeblu federalnym (ustęp 4). Ten sygnał jest tym ważniejszy, że większość kantonów przeciwnie – dąży do złagodzenia ochrony. Po drugie, przepis ten jest ukierunkowany na przyszłość: wilki rozprzestrzeniają się w Szwajcarii. W lipcu 2025 roku w kantonie Schwyz potwierdzono za pomocą fotopułapek pierwszą watahę wilków. Już około pięciu tygodni później kanton złożył do BAFU wniosek o regulację i 28 sierpnia 2025 roku otrzymał zezwolenie na odstrzelenie dwóch trzecich szczeniąt. Do końca listopada 2025 roku zabito trzy z pięciu młodych wilków. Odstęp czasowy między pierwszym stwierdzeniem a odstrzałem pokazuje, jak szybko fakt biologiczny przeradza się w polityczną decyzję o uśmiercaniu, i dlaczego konstytucyjna ochrona jest potrzebna, zanim do tego dojdzie. Bazylea-Okręg graniczy z Bazyleą-Miastem, w łuku Jury żyją watahy wilków, a obecność wilków w szerszym obszarze aglomeracji w średnim terminie nie jest wykluczona. Po trzecie, paragraf ten dotyczy nie tylko wilka, lecz wszystkich chronionych gatunków, z których wiele faktycznie występuje lub migruje przez kanton Bazylea-Miasto, w tym bóbr (udokumentowany nad rzekami Birs i Ren), różne chronione gatunki ptaków, a potencjalnie także wydra, której powrót do północno-zachodniej Szwajcarii jest oczekiwany.

10. Podsumowanie

Ta inicjatywa daje mieszkańcom Bazylei możliwość opowiedzenia się za nowoczesnym, opartym na dowodach zarządzaniem dzikimi zwierzętami oraz kompleksową ochroną zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Pierwszy paragraf podąża za sprawdzonym od ponad 50 lat modelem genewskim i zastępuje łowiectwo rekreacyjne profesjonalną ochroną dzikich zwierząt, przy kosztach rzędu około 1,10 do 1,60 franka na mieszkańca rocznie. Drugi paragraf zapewnia, że kanton Bazylea-Miasto rezygnuje z prewencyjnego zabijania chronionych gatunków i zamiast tego aktywnie angażuje się na rzecz ich zachowania.

Rezultatem byłoby Bazylea, w której dzikie zwierzęta nie są ani celami dla myśliwych rekreacyjnych, ani ofiarami politycznie motywowanej polityki odstrzału, lecz jako część żywej przyrody miejskiej są profesjonalnie chronione, z korzyścią dla zwierząt i całej ludności.

Komitet inicjatywy «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt»

[Imię 1], [Imię 2], [Imię 3], [Imię 4], [Imię 5], [Imię 6], [Imię 7]

(Co najmniej 7 osób uprawnionych do głosowania, zamieszkałych w kantonie Bazylea-Miasto)

Adres kontaktowy: [Adres komitetu]

Zalacznik: Dalsza dokumentacja

Poniższe dokumenty i źródła wspierają argumentację tej inicjatywy i są dostępne jako załączniki:

Model genewski w szczegolach: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Kompleksowe przedstawienie genewskiego zarządzania dziką fauną od 1974 roku, wraz z kosztami, liczebnością populacji i rozwojem bioróżnorodności.

Badania naukowe dotyczące łowiectwa rekreacyjnego: wildbeimwild.com: Badania naukowe. Badania nad wpływem łowiectwa rekreacyjnego na dzikie zwierzęta i myśliwych rekreacyjnych.

Łowiectwo rekreacyjne w Szwajcarii: fakty i krytyka: wildbeimwild.com: Łowiectwo rekreacyjne w Szwajcarii. Dlaczego łowiectwo rekreacyjne w Szwajcarii nie jest ochroną przyrody.

Wilk w Szwajcarii: fakty, polityka i łowiectwo: wildbeimwild.com: Dossier o wilku. Wilk w Szwajcarii: fakty, polityka i granice łowiectwa.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego w kantonie Bazylea-Miasto: wildbeimwild.com: Psychologia łowiectwa rekreacyjnego w kantonie Bazylea-Miasto. Analiza specyficzna dla kantonu.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Kompleksowe artykuły na temat psychologii łowiectwa rekreacyjnego.

Dzikie zwierzęta i drapieżniki: wildbeimwild.com/category/wildtiere. Dzikie zwierzęta, drapieżniki oraz koegzystencja człowieka i dzikich zwierząt.

Uwaga dotyczaca procedury

Przed rozpoczęciem zbierania podpisów lista podpisów musi zostać pisemnie przedłożona Kancelarii Państwowej kantonu Bazylea-Miasto do wstępnego sprawdzenia. Komitet inicjatywy składa się z co najmniej 7 osób uprawnionych do głosowania, zamieszkałych w kantonie Bazylea-Miasto. Do dojścia inicjatywy do skutku wymaganych jest 3’000 ważnych podpisów. Termin zbierania podpisów wynosi 18 miesięcy od publikacji w Dzienniku Kantonalnym. Zasady składania wniosku regulowane są przez ustawę dotyczącą inicjatywy i referendum (IRG) z 16 stycznia 1991 roku.

Wstępne sprawdzenie w Kancelarii Państwowej za pośrednictwem e-maila na adres abstimmungen@bs.ch lub pocztą na adres Rathaus, Marktplatz 9, 4001 Bazylea https://www.bs.ch/themen/sicherheit-und-demokratie/politische-mitsprache/eine-initiative-einreichen

Briefing strategiczny dla aktywistek i aktywistów

Inicjatywa ludowa „Za profesjonalną ochronę dzikich zwierząt”, kanton Bazylea-Miasto Wewnętrzny dokument roboczy, stan na marzec 2026

Podsumowanie

Bazylea-Miasto jest strategicznie najlepszym kantonem w Szwajcarii do zainicjowania inicjatywy na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt. Próg liczby podpisów jest niski, ludność przychylna ochronie zwierząt, koszty minimalne, a genewski model po ponad 50 latach dostarcza empirycznego dowodu, że to działa. Sukces w Bazylei byłby drugą Genewą i miałby sygnalny efekt daleko wykraczający poza granice kantonu.

1. Dlaczego akurat Bazylea-Miasto?

Niski próg, wysoka gotowość

W kantonie Bazylea-Miasto potrzeba zaledwie 3000 ważnych podpisów na kantonalną inicjatywę ludową, a termin zbierania wynosi 18 miesięcy od publikacji w dzienniku urzędowym kantonu. Że ten próg jest realistyczny, pokazują ostatnie przykłady: inicjatywa ludowa „Grundrechte für Primaten” (Prawa podstawowe dla naczelnych) doszła do skutku w 2017 roku dzięki 3080 podpisom, inicjatywa w sprawie gołębi doszła do skutku w 2024 roku. Bazylea to kanton, w którym tematy ochrony zwierząt mobilizują.

Niemal w całości miejski charakter

Kanton jest praktycznie czysto miejskim regionem: około 200 000 mieszkańców na 37 km². Niemal nie ma ludności o charakterze wiejskim, która tradycyjnie byłaby przychylna łowiectwu. Krajobraz polityczny ma charakter lewicowo-zielony: SP, Zieloni i GLP dysponują solidną bazą w Wielkiej Radzie. Przy inicjatywie dotyczącej naczelnych SP i Zieloni wydali już parole „Tak”. Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ w Zurychu inicjatywa „Strażnicy przyrody zamiast myśliwych” poniosła porażkę między innymi dlatego, że w Radzie Kantonalnej nie było ani jednego głosu za, nawet ze strony lewicowo-zielonej.

Minimalne koszty, maksymalny efekt

Niewielka powierzchnia kantonu sprawia, że argument kosztów, który w Zurychu okazał się zabójczy, w Bazylei traci na znaczeniu. Konkretne wyliczenia budżetowe pokazują: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt kosztuje w kantonie Bazylea-Miasto od 220 000 do 320 000 franków rocznie, czyli od 1,10 do 1,60 franka na mieszkańca. W Genewie jest to 2,40 franka. To mniej niż filiżanka kawy na osobę rocznie. Bazylea-Miasto i tak ma niewielką aktywność łowiectwa rekreacyjnego: tylko gminy Bettingen i Riehen posiadają regale łowieckie, które przekazują na podstawie umowy dzierżawy towarzystwu łowieckiemu (§ 16 WJG). Ta zmiana nie jest rewolucją, lecz formalizacją rzeczywistości, która w dużej części kantonu już istnieje.

Efekt sygnału: druga Genewa

Sukces w Bazylei byłby dowodem na to, że model genewski da się przenieść na inne regiony. Bazylea-Miasto jest jeszcze bardziej miejska niż Zurych. Jeśli gdzieś w niemieckojęzycznej Szwajcarii może się to udać, to właśnie tutaj.

2. Dlaczego nie inny kanton?

Zurych: spalony na całe pokolenie

Inicjatywa „Strażnicy przyrody zamiast myśliwych” została odrzucona w 2018 roku przy 84 procentach głosów na nie. Żadna gmina nie zagłosowała na tak. W Radzie Kantonalnej została odrzucona bez żadnego głosu za. Ponowna próba w ciągu najbliższych 10 do 15 lat byłaby kontrproduktywna i zostałaby wykorzystana przez stronę przeciwną jako dowód na „niepoprawność” przeciwników łowiectwa.

Gryzonia i inne kantony górskie

Łowiectwo rekreacyjne jest tam głęboko zakorzenione w kulturze. W Gryzonii odrzucono nawet inicjatywę przeciwko polowaniu specjalnemu, mimo że została złożona z ponad 10’000 podpisów. Warunki do zmiany systemu w kantonach alpejskich w przewidywalnej przyszłości nie istnieją.

Vaud

Graniczy z Genewą i mógłby być długoterminowo interesujący. Jednak kanton Vaud wymaga znacznie więcej podpisów w krótszym terminie niż Bazylea-Miasto. Brakuje tam również charakterystycznej dla Bazylei koncentracji organizacji ochrony zwierząt i partii lewicowo-zielonych w małym, przejrzystym kantonie.

Bazylea-Okręg

Z zaledwie 1’500 podpisami byłby wprawdzie łatwiejszy do zebrania, ale ma znacznie bardziej wiejski charakter. Łowiectwo rekreacyjne ma tam inne znaczenie. Sukces w Bazylei-Mieście mógłby jednak zainicjować debatę w Bazylei-Wsi, dlatego kolejność jest słuszna: najpierw miasto, potem wieś.

3. Lekcje z Zurychu: Co robimy inaczej

Porażka w Zurychu nie była dowodem na to, że sprawa jest zła. Była dowodem na to, że strategia była zła. Decydujące błędy i nasze odpowiedzi na nie:

Błąd 1: Brak wsparcia partiiW Zurychu w Radzie Kantonu nie było ani jednego głosu za inicjatywą. Nawet SP i Zieloni jej nie poparli. W Bazylei-Mieście sytuacja wyjściowa jest inna: SP i Zieloni wydali rekomendację Tak w przypadku inicjatywy dotyczącej naczelnych. Kontakty z tymi partiami muszą być budowane i pielęgnowane wcześnie. Decydujący jest komitet inicjatywy obejmujący znanych bazylejskich polityków i polityczki.

Błąd 2: Konfrontacyjny tytuł„Strażnicy przyrody zamiast myśliwych” to tytuł, który definiował się przez przeciwnika. Nasza inicjatywa nazywa się „Na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt”. Tytuł sformułowany jest pozytywnie, podkreśla profesjonalizm zamiast zakazu, i zmusza przeciwników do zajęcia stanowiska przeciwko „profesjonalnej ochronie dzikich zwierząt”, co jest komunikacyjnie trudne.

Błąd 3: Argument kosztowy nie został obalonyW Zurychu krążyła liczba 20 milionów franków, a inicjatorzy nie mieli nic konkretnego, by jej przeciwstawić. Liczba ta nigdy nie została udokumentowana. Nasza inicjatywa zawiera szczegółowe wyliczenie budżetu, oparte na genewskim modelu referencyjnym i przeliczone na warunki Bazylei-Miasta. Liczby są weryfikowalne i realistyczne.

Błąd 4: Zbyt mało czasu na kampanię Kampania referendalna wymaga czasu na przygotowanie. Musimy od samego początku planować kampanię w horyzoncie czasowym dwóch do trzech lat: zbieranie podpisów, debata w Wielkiej Radzie, kampania przed głosowaniem.

Błąd 5: Doświadczenie genewskie zostało wykorzystane zbyt mało W 1974 roku nie istniał żaden model referencyjny. W 2018 roku w Zurychu nie postawiono go wystarczająco w centrum uwagi. Dziś, po ponad 50 latach genewskiej praktyki, jest to najsilniejszy argument ze wszystkich. Dokument «Genewa i zakaz łowiectwa» na wildbeimwild.com musi stać się centralnym dokumentem kampanii.

4. Drugi paragraf: dlaczego ochrona gatunkowa jest nieodłączną częścią

Inicjatywa świadomie wykracza poza samo zniesienie łowiectwa rekreacyjnego. Drugi paragraf dotyczący ochrony zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt jest strategicznie ważny z trzech powodów:

Szersza koalicja. Sam artykuł przeciwko łowiectwu rekreacyjnemu przemawia do obrońców praw zwierząt. Paragraf o ochronie gatunkowej dodatkowo mobilizuje obrońców przyrody, miłośników ptaków, grupy zajmujące się bobrami, przyjaciół wilków oraz wszystkich, którzy oburzają się na coraz bardziej intensywną politykę odstrzałów prowadzoną przez rząd federalny. Koalicja staje się szersza, bez rozmywania przekazu.

Aktualność. Regulacja populacji wilków jest obecna w debacie publicznej jak rzadko kiedy wcześniej. W lipcu 2025 roku w kantonie Schwyz potwierdzono istnienie pierwszej watahy wilków, pięć tygodni później wydano pozwolenie na odstrzał, a do listopada troje z pięciu szczeniąt już nie żyło. Konwencja Berneńska obniżyła status ochronny wilka w grudniu 2024 roku. Parlament naciska na dalsze łagodzenie przepisów. Ten paragraf daje mieszkańcom Bazylei możliwość wyrażenia sprzeciwu. W kontekście Bazylei szczególnie istotne są gatunki obecne na terenach zabudowanych: bóbr, nietoperze, zimorodek i sokół wędrowny. Inicjatywa nie musi opierać argumentacji wyłącznie na wilku.

Zabezpieczenie przyszłości. Sformułowanie „w szczególności” zapewnia, że ochrona automatycznie obejmie także gatunki, które rząd federalny w przyszłości umieści na liście do odstrzału. Kanton nie musi za każdym razem inicjować nowej inicjatywy.

5. Dlaczego ramy w 2026 roku są szersze niż w 2020

W 2020 roku szwajcarscy wyborcy odrzucili nieudaną nowelizację prawa łowieckiego stosunkiem 51,9 procent głosów. Inicjatywa „Na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt” działa dziś w fundamentalnie zmienionym otoczeniu politycznym. Tę zmianę można konkretnie uzasadnić na czterech płaszczyznach:

To, co w 2020 roku było hipotetyczne, w 2026 roku stało się rzeczywistością

W 2020 roku atak na kilka chronionych gatunków miał przede wszystkim charakter teoretyczny. Znowelizowane prawo łowieckie umożliwiłoby łatwiejszą regulację chronionych gatunków. Przeciwnicy argumentowali: «Dziś wilk, jutro bóbr i ryś». Był to skuteczny, ale ostatecznie hipotetyczny argument. Dziś ten scenariusz stał się rzeczywistością: od lutego 2025 roku pojedyncze bobry mogą być odstrzeliwane za zezwoleniem kantonalnym, status ochronny tracza nurogęsia jest aktywnie obniżany, a BirdLife publicznie wymienia listę kolejnych gatunków znajdujących się w politycznym planie działań. To, co w 2020 roku było ostrzeżeniem, w 2026 roku jest faktem.

Więcej zainteresowanych grup interesu

W 2020 roku chodziło w istocie o wilka, rysia i obszary ochronne. Zmobilizowane środowiska to przede wszystkim organizacje ochrony przyrody i przyjaciele wilków. Dziś dochodzą konkretnie: związki rybackie (ponieważ odstrzał tracza nurogęsia ignoruje stan badań naukowych i szkodzi rybakom zależnym od nienaruszonych ekosystemów), ornitolodzy w węższym sensie (BirdLife jako główny zainteresowany podmiot w debacie o czapli siwej, łabędziu niemym i mewach) oraz przyjaciele bobrów, którzy wnoszą własną bazę wraz z Pro Natura i WWF. Każdy kolejny gatunek poszerza potencjalną koalicję o grupę, która w 2020 roku nie była jeszcze bezpośrednio dotknięta.

Argument dotyczący polityki demokratycznej nie istniał w 2020 roku

W 2020 roku chodziło o ustawę, która trafiła pod głosowanie ludowe i została odrzucona. Był to czysty proces demokratyczny. Dziś dochodzi poziom, którego wówczas brakowało: minister Rösti uchylił w drodze rozporządzenia wolę narodu wyrażoną w 2020 roku, bez ponownego przeprowadzenia głosowania. Ten argument «ministra rządzącego rozporządzeniami» przemawia do osób, które niewiele mają wspólnego z ochroną gatunków, ale bardzo dobrze reagują, gdy minister podważa decyzję ludową drogą administracyjną. To poszerza ramy poza środowisko ochrony przyrody, aż do demokratycznego centrum.

Nowy jest wymiar międzynarodowy

W 2020 roku Konwencja Berneńska nie odgrywała żadnej roli w debacie przed głosowaniem. Dziś szwajcarska polityka wobec wilków jest przedmiotem krytyki i skarg również na arenie międzynarodowej. Umożliwia to przedstawienie szwajcarskiej polityki wobec wilków jako utraty międzynarodowej reputacji, co stanowi istotny argument zwłaszcza dla wyborczyń i wyborców o poglądach mieszczańskich.

Podsumowanie

W 2020 roku ramą było: «Jedna ustawa zagraża kilku gatunkom». W 2026 roku ramą jest: «Rada Federalna obeszła decyzję ludu, kilka gatunków jest już odstrzeliwanych, a parlament systematycznie demontuje zadanie ochronne wynikające z ustawy». To nie tylko szersze, ale też bardziej konkretne i emocjonalnie bliższe ujęcie, ponieważ nie chodzi już o hipotezy, lecz o fakty, które się wydarzyły.

6. Analiza przeciwników i przygotowane odpowiedzi

Jest to fragment, który w przygotowaniach do kampanii najczęściej bywa zaniedbywany. Kto nie zna kontrargumentów i nie jest na nie przygotowany, przegrywa pracę z mediami. Poniżej przedstawiamy trzy najbardziej prawdopodobne punkty ataku przeciwników oraz nasze odpowiedzi.

Kontrargument 1: «To ingerencja w kantonalne prawo łowieckie»

Co powiedza przeciwnicy:Zgodnie z konstytucją federalną kantony mają kompetencję do samodzielnego regulowania swojego prawa łowieckiego. Inicjatywa, która ingeruje w prawo łowieckie, jest rzekomo konstytucyjnie problematyczna lub narusza prawo federalne.

Fakty:Prawda jest dokładnie odwrotna. Szwajcarskie prawo łowieckie jest wyraźnie zbudowane na zasadach federalizmu: ustawa federalna o polowaniu oraz ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków ogranicza kompetencje federalne do określania gatunków łownych, okresów ochronnych oraz federalnych obszarów zakazu polowań. Wdrożenie i kształtowanie szczegółów regulują same kantony. Genewa zrobiła to w 1974 roku i władze federalne nigdy tego nie zakwestionowały, ponieważ jest to jej prawo. Bazylea-Miasto przyjęła w 2021 roku nową kantonalną ustawę o dzikich zwierzętach i łowiectwie (obowiązującą od 2024 roku), co dowodzi, że kanton działa w tej dziedzinie autonomicznie. Inicjatywa ludowa, która chce zmienić tę ustawę, jest demokratycznym standardem.

Krotka formula komunikacyjna:«Genewa zrobiła to w 1974 roku. Władze federalne nigdy tego nie zakwestionowały. To nasze kantonalne prawo i nasze demokratyczne prawo».

Kontrargument 2: «Bazylea nie ma prawie żadnych problemów z dzikimi zwierzętami. Po co ta inicjatywa?»

Co powiedza przeciwnicy:W Bazylei jest niewiele dzikich zwierząt i niemal brak aktywności łowieckiej. Inicjatywa rzekomo rozwiązuje problem, który w ogóle nie istnieje. To miałby być aktywizm polityczny bez praktycznego znaczenia.

Fakty: Ten argument niechcący ujawnia siłę naszego stanowiska. Jeśli Bazylea ma niewiele problemów z dzikimi zwierzętami i niewielką aktywność łowiecką, to zmiana systemu jest tym łatwiejsza, tańsza i mniej ryzykowna. Faktycznie tylko gminy Bettingen i Riehen posiadają regale łowieckie, przekazane w drodze umowy dzierżawy pojedynczemu stowarzyszeniu łowieckiemu. Oznacza to, że zmiana dotyczy minimalnego obszaru. Jednocześnie zarówno w Bazylei, jak i w jej okolicach, rosną populacje dzikich zwierząt na terenach zabudowanych: lisy, borsuki, bobry, sarny, dziki. Profesjonalne zarządzanie dzikimi zwierzętami nie jest luksusem, lecz prewencyjną infrastrukturą — tak jak straży pożarnej nie zakłada się dopiero wtedy, gdy wybuchnie pożar.

Krotka formula komunikacyjna: «Jeśli jest tak mało do zrobienia, profesjonalna ochrona dzikich zwierząt kosztuje jeszcze mniej. Argument obala sam siebie.»

Kontrargument 3: „Koszty wzrosną, ostatecznie zapłaci za to podatnik”

Co powiedza przeciwnicy: Profesjonalni strażnicy przyrody kosztują pieniądze podatników. Dziś łowiectwo jest częściowo finansowane przez opłaty patentowe i dochody z dzierżawy. Zmiana miałaby obciążyć kanton finansowo.

Fakty: Argument kosztowy był skuteczny w Zurychu, ponieważ pozostał bez sprzeciwu. Rzekome 20 milionów franków dodatkowych kosztów nigdy nie zostało udokumentowane. W Bazylei sytuacja wyjściowa jest zasadniczo inna:

Genewa: 1,2 miliona franków Całkowite koszty roczne dla 500’000 mieszkańców = 2,40 franka na osobę.
Bazylea-Miasto (szacunek): 220’000 do 320’000 franków rocznie dla 200’000 mieszkańców = 1,10 do 1,60 franka na osobę.
Dla porównania: Filiżanka kawy przelewowej kosztuje w Bazylei około 4,50 franka. Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt na cały rok kosztuje mniej niż jedną trzecią tej kwoty.

Co więcej: w Bazylei, gdzie powierzchnia rolnicza jest minimalna, ryzyko szkód jest odpowiednio niższe. Wieloletni inspektor ds. dzikich zwierząt Gottlieb Dändliker potwierdził: „Zakaz łowiectwa rekreacyjnego w Genewie jest najtańszą alternatywą dla kantonu i wyraźnie opłacalny finansowo w dłuższej perspektywie.”

Krotka formula komunikacyjna: „1 frank 60 na mieszkańca rocznie. Zuryska liczba 20 milionów nigdy nie została udokumentowana. Genewa pokazuje, jak to działa, od 50 lat.”

7. Strategia komunikacji: Trzy kluczowe przekazy

Cała kampania powinna skupiać się na trzech prostych, powtarzalnych przekazach:

«Genewa pokazuje to od 50 lat.» To najmocniejszy argument, ponieważ nie jest eksperymentem myślowym, lecz przeżywaną rzeczywistością. Większa bioróżnorodność, stabilne populacje, minimalne koszty — obowiązuje od ponad 50 lat.

«Profesjonalnie zamiast rekreacyjnie.» Pytanie nie brzmi, czy dzikimi zwierzętami należy zarządzać, lecz kto ma to robić: wykształceni specjaliści działający w interesie publicznym czy osoby prywatne uprawiające to jako zajęcie rekreacyjne. Odpowiedź nasuwa się sama.

«Mniej niż kawa raz w roku.» Koszty wynoszą od 1.10 do 1.60 franka na mieszkańca. To kwota, której nikt nie może poważnie traktować jako argumentu przeciwko inicjatywie.

8. Harmonogram i kolejne kroki

Faza	Treść	Ramy czasowe
Utworzenie komitetu i wstępna weryfikacja tekstu	Zaangażować prawnika/prawniczkę; zrekrutować co najmniej 7 uprawnionych do głosowania członków komitetu z zamieszkaniem w Bazylei-Mieście; zdecydować między inicjatywą konstytucyjną a ustawową	Miesiąc 1–3
Złożenie do wstępnej weryfikacji	Kancelaria Stanu Bazylei-Miasta: abstimmungen@bs.ch, Rathaus Marktplatz 9, 4001 Bazylea	Miesiąc 3–4
Publikacja i rozpoczęcie zbiórki podpisów	18-miesięczny termin rozpoczyna się z chwilą publikacji w dzienniku kantonalnym; cel: ponad 4’000 podpisów jako bufor bezpieczeństwa	Miesiąc 4
Kontakty z partiami i budowa koalicji	Wczesne rozmowy z SP, Zielonymi, GLP, BastA!; zapewnienie listów poparcia	Miesiąc 1–12
Złożenie podpisów	Kancelaria Panstwowa, weryfikacja urzedowa	Miesiąc 19–21
Debata Wielkiej Rady Kantonalnej	Zakotwiczenie parlamentarne; intensyfikacja pracy medialnej	Miesiąc 22–30
Kampania przed głosowaniem	Finalna mobilizacja, infografiki, obecnosc medialna	Miesiąc 30–36

W kwestii inicjatywy konstytucyjnej a ustawowej: Tę decyzję należy wyjaśnić jeszcze przed wstępną kontrolą. Inicjatywa konstytucyjna zakotwicza zasadę na najwyższym szczeblu i może zostać zmieniona jedynie poprzez ponowne głosowanie ludowe, natomiast inicjatywa ustawowa jest łatwiejsza do sformułowania i mniej podatna na zarzuty związane z ewentualną kolizją z prawem federalnym. Zasięgnięcie porady prawnej jest obowiązkowe.

9. Przygotowanie materiałów kampanijnych

Dossier genewskie na wildbeimwild.com wykorzystać jako centralny zbiór argumentów. badania naukowe na potrzeby rozmów z mediami.
Stworzyć osobną stronę dossier poświęconą inicjatywie bazylejskiej, analogicznie do dossier genewskiego, z bezpośrednim odniesieniem do realiów Bazylei.
Stworzyć infografiki: porównanie kosztów na mieszkańca (BS/GE), rozwój bioróżnorodności w Genewie, oś czasu «50 lat sukcesu».
Wcześnie zaangażować lokalne media: Bajour, bz Basel, Basler Zeitung, Telebasel. Przedstawiać inicjatywę jako pozytywną wizję, a nie jako zakaz.

10. Dalsze źródła

Ten dokument jest tekstem wzorcowym IG Wild beim Wild. Może być swobodnie wykorzystywany i dostosowywany do warunków panujących w kantonie Bazylea-Miasto przez aktywistki i aktywistów, organizacje lub komitety inicjatywne.

Sprawdzenie faktów: Twierdzenia lobby łowiectwa rekreacyjnego

Broszura «Łowiectwo w Szwajcarii chroni i przynosi korzyści» wydana przez JagdSchweiz czyta się jak materiał reklamowy, jednak kluczowe twierdzenia nie wytrzymują konfrontacji z faktami. Dziesięć narracji pod lupą, od «zadania państwowego» przez «różnorodność gatunkową» po «80% poparcia»: Dossier: Sprawdzenie faktów broszury JagdSchweiz →