Zatrzymać polowania na lisy – napisz do Rady Kantonalnej Zurychu
W kantonie Zurych w latach 2015–2025 myśliwi rekreacyjni zastrzelili łącznie 21 846 lisów, średnio około 2000 rocznie, mimo że kanton nie prowadzi żadnego planowania odstrzału. W 2025 roku było to 1675 zwierząt. Kolejne 1402 lisy zostały odnotowane jako zwierzyna padła, czyli potrącone przez pojazdy, znalezione martwe lub uśmiercone jako chore zwierzęta. Nocne polowanie na lisa jest dozwolone, natomiast borsukowi kanton na poziomie kantonalnym nie przyznaje nawet okresu ochronnego. Gdy pewna obywatelka w czerwcu 2026 roku skonfrontowała zuryski Urząd ds. Rybołówstwa i Łowiectwa z naukowym badaniem kosztów, współkierownik urzędu Reto Muggler zbył to źródło jako „z pewnością niewiarygodne”. Tymczasem chodzi o recenzowaną publikację w renomowanym czasopiśmie naukowym Biological Conservation.
Ten przypadek jest wzorcem: urząd ds. łowiectwa unika naukowej debaty i uzasadnia polowanie na lisy chorobami i konfliktami, na które – jak pokazują jego własne dane – nie ma dowodów. Właśnie dlatego warto zaangażować radę kantonalną.
Możesz coś zrobić, niezależnie od tego, w jakim kantonie mieszkasz. Zwróć się bezpośrednio do swojego radnego kantonalnego lub swojej deputowanej do Rady Narodowej. To legalne, skuteczne i wymaga niewiele czasu.
Ważne: nie polegaj wyłącznie na wiadomości e-mail. Otrzymaliśmy z kilku kantonów informacje zwrotne, że wiadomości dotyczące hobbystycznego polowania na lisa czasem wracają jako niedostarczone. Nie sposób z zewnątrz stwierdzić, czy wynika to z błędnych adresów, czy z celowego filtrowania. Dlatego lepiej postawić na kilka kanałów: napisz list, zadzwoń lub poszukaj osobistej rozmowy. Możesz też zwrócić się bezpośrednio do partii i frakcji – często wiadomość do sekretariatu partii lub frakcji jest skuteczniejsza niż do pojedynczych radnych. Rozmowy telefonicznej czy listu nie da się tak łatwo odfiltrować jak e-maila, a przy tym często robią większe wrażenie.
Wzór pisma – skopiuj ten tekst do swojego programu pocztowego
Temat: Polowanie na lisy w Zurychu – proszę o działanie
Szanowna Pani [Imię i nazwisko] / Szanowny Panie [Imię i nazwisko]
Zwracam się do Pani/Pana jako obywatelka/obywatel, ponieważ niepokoi mnie praktyka polowania na lisy w naszym kantonie.
W kantonie Zurych średnio około 2000 lisów rocznie zostaje zastrzelonych, mimo że nie istnieje żaden plan odstrzału. Nocne polowanie na lisa jest dozwolone. Gdy pewna obywatelka zwróciła się w czerwcu 2026 roku do zarządu ds. rybołówstwa i łowiectwa w sprawie bilansu ekonomicznego polowania na lisy, powołując się przy tym na recenzowane badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym Biological Conservation, współkierownik urzędu odrzucił to źródło, twierdząc, że «z pewnością nie jest rzetelne». Rzeczowa dyskusja z dowodami naukowymi wygląda inaczej.
Własne dane kantonu przeczą uzasadnieniu podanemu przez urząd łowiecki. Jego współkierownik wyjaśnił, że większość zastrzelonych lisów jest odstrzeliwana z powodu choroby lub konfliktów z rolnictwem i ludnością. W rzeczywistości spośród 21 846 lisów zastrzelonych w latach 2015–2025 tylko 7,7 procent posiada w ogóle wzmiankę o chorobie lub zranieniu, a konflikty w ogóle nie są odnotowywane w księdze łowieckiej. Administracja pisemnie przyznaje, że nie może poprzeć tego uzasadnienia żadnymi danymi.
Nauka jest jednoznaczna: ponad 30 lat badań biologii dzikiej fauny nie wykazuje trwałego efektu regulacyjnego polowania na lisy. Efekty kompensacyjne w postaci zwiększonego rozrodu i migracji szybko wyrównują straty spowodowane odstrzałem. Kanton Lucerna, jako jedyny rejestrujący stan zdrowia odstrzelonych lisów, odnotował ponad 98 procent zdrowych zwierząt. Kanton Zug w 2026 roku zlecił niezależne badanie, które potwierdziło, że polowanie na lisy nie reguluje populacji i nie służy zwalczaniu chorób, i od tego czasu nie promuje go już aktywnie. Kanton Genewa od 1974 roku obywa się całkowicie bez łowiectwa hobbystycznego.
Zwracam się z prośbą, aby zaangażowali się Państwo w Radzie Kantonalnej na rzecz prawdziwej, naukowo uzasadnionej kontroli polowania na lisy oraz aby dążyli Państwo do tego, by urząd łowiecki ujawnił swoje uzasadnienia i poważnie potraktował niezależne dowody. Żadna ustawa federalna nie zobowiązuje kantonu do polowania na lisy. Kanton Zug pokazał, że ta swoboda działania może zostać wykorzystana.
Z poważaniem
[Twoje imię i nazwisko]
[Twoja miejscowość]
Co wydarzyło się w Zurychu
W czerwcu 2026 roku mieszkanka Effretikon Ursula Alayan-Ricklin skierowała do Zurychskiego Urzędu ds. Rybołówstwa i Łowiectwa zapytanie dotyczące polowania na lisy. Współkierownik urzędu Reto Muggler odrzucił przywołane przez nią źródło naukowe słowami, że «z pewnością nie jest rzetelne». W rzeczywistości chodzi o recenzowaną publikację oryginalną w czasopiśmie naukowym Biological Conservation, która jako pierwsza obliczyła bilans ekonomiczny zorganizowanego przez państwo odstrzału kręgowców we Francji. Dla Francji badanie szacuje roczne koszty łowieckie na 103 do 123 milionów euro, podczas gdy oficjalnie zgłaszane szkody wynoszą jedynie od 8 do 23 milionów euro.
Na konkretne pytanie dotyczące bilansu ekonomicznego polowania na lisy Muggler odpowiedział liczbą dotyczącą zupełnie innego tematu: myśliwi rekreacyjni interweniują rocznie w ponad 5000 przypadkach rannych, chorych lub padłych dzikich zwierząt wszystkich gatunków, a przejęcie tego zadania przez kanton kosztowałoby ponad dziesięć milionów franków. To może być prawdą lub nie, ale nie ma to nic wspólnego z rekreacyjnym polowaniem na zdrowe lisy. Ogólną służbę ds. dzikich zwierząt można zorganizować również bez łowiectwa rekreacyjnego, co od 1974 roku pokazuje kanton Genewa.
Alayan-Ricklin zażądała następnie wglądu do akt, powołując się na zasadę jawności. Chciała uzyskać wgląd do elektronicznej księgi łowieckiej, w której myśliwi rejestrują swoje odstrzały, oraz do dokumentacji dotyczącej spotkania informacyjnego, na którym zoolożka SWILD i główna autorka badania, Claudia Kistler, wygłosiła referat przed myśliwymi z Kantonu Zurych. To właśnie ta badaczka, której badanie skłoniło Kanton Zug do zmiany kursu, przemawiała wewnętrznie przed myśliwymi z Kantonu Zurych, bez publicznego ogłoszenia i bez protokołu.
15 lipca 2026 roku administracja przedstawiła pierwsze dane: 1420 martwych lisów w 2025 roku, w tym 734 zastrzelone. Dostarczone zestawy danych pokazywały jednak dla tego samego roku ponad dwukrotnie więcej wpisów. 18 września 2026 roku administracja przyznała się do błędu filtrowania i skorygowała liczbę na 3077 martwych lisów, w tym 1675 zastrzelonych.
Co pokazuje zuryska księga łowiecka
Współkierownik Reto Muggler napisał, że znaczna część lisów odstrzelonych w Kantonie Zurych jest zabijana z powodu choroby lub konfliktu z rolnictwem bądź ludźmi. Dane jego własnej administracji tego nie potwierdzają. Spośród 21 846 lisów, które myśliwi rekreacyjni wpisali do elektronicznej księgi łowieckiej jako odstrzał w latach 2015–2025, jedynie 1674 zawierają adnotację o chorobie lub zranieniu. To 7,7 procent, mimo że administracja liczy hojnie: wystarczy odstrzał regulacyjny lub słowo kluczowe w polu tekstowym, nie ma diagnozy weterynaryjnej. W ponad 92 procentach przypadków brak jakiejkolwiek takiej wzmianki. Fala świerzbu jest widoczna w danych – jej udział wzrósł z 1,3 procent (2015) do 14,9 procent (2020) i od tego czasu spada. Łowiectwo rekreacyjne nie zapobiegło tej fali, mimo że w tamtym czasie rocznie zastrzeliwano od 2000 do 2700 lisów.
Co do drugiej połowy tego twierdzenia, nie ma żadnych danych. Konflikty z rolnictwem lub ludnością „nie są rejestrowane w księdze łowieckiej”, pisze kierownik sekcji Manuel Bünzli, nie ma też „żadnego obowiązku dla towarzystw łowieckich”, by je wpisywać. Administracja mówi o „stwierdzeniu”, którego „nie może poprzeć materiałem danych”.
Dane szczegółowe pokazują ponadto, kiedy dochodzi do odstrzału: 64 procent odstrzałów przypada na miesiące od listopada do lutego, 37 procent wyłącznie na styczeń i luty, czyli w środku okresu godowego. Kolejne 15 procent przypada na czerwiec i lipiec, kiedy młode lisy żyją jeszcze w grupie rodzinnej. To wzorzec typowy dla zajęcia rekreacyjnego, a nie działań mających na celu zwalczanie chorób czy konfliktów.
| Rok | Martwe lisy razem | zastrzelone | padłe zwierzęta | adnotacja chore/ranne | Udział |
|---|---|---|---|---|---|
| 2015 | 3’963 | 2’430 | 1’533 | 31 | 1,3 % |
| 2016 | 3’783 | 2’064 | 1’719 | 38 | 1,8 % |
| 2017 | 4’621 | 2’729 | 1’892 | 77 | 2,8 % |
| 2018 | 3’980 | 2’065 | 1’915 | 99 | 4,8 % |
| 2019 | 5’018 | 2’590 | 2’428 | 264 | 10,2 % |
| 2020 | 4’390 | 2’190 | 2’200 | 327 | 14,9 % |
| 2021 | 4’101 | 1’940 | 2’161 | 263 | 13,6 % |
| 2022 | 3’048 | 1’389 | 1’659 | 166 | 12,0 % |
| 2023 | 2’595 | 1’316 | 1’279 | 135 | 10,3 % |
| 2024 | 2’867 | 1’458 | 1’409 | 140 | 9,6 % |
| 2025 | 3’077 | 1’675 | 1’402 | 134 | 8,0 % |
| 2015–2025 | 41’443 | 21’846 | 19’597 | 1’674 | 7,7 % |
Co mówi nauka
Regulacja populacji: Mechanizmy kompensacyjne – wyższa płodność, lepsza przeżywalność, migracja – wyrównują straty. Nawet odstrzał trzech czwartych populacji jest w kolejnym roku ponownie wyrównywany (Baker & Harris 2006; Rushton et al. 2006; Kämmerle et al. 2019).
Stan zdrowia: Kanton Lucerna jako jedyny rejestruje stan zdrowia zastrzelonych lisów. Spośród 2217 zabitych zwierząt tylko 39 wykazywało oznaki choroby – ponad 98 procent było zdrowych. Kto odstrzeliwuje niemal wyłącznie zdrowe zwierzęta, nie ogranicza żadnej choroby.
Bąblowiec lisi: W francuskim badaniu z okolic Nancy (Comte et al. 2017) częstość występowania wzrosła mimo wysokiej presji łowieckiej z 44 do 55 procent – ponieważ młode lisy, wypełniające powstałe luki, niosą wyższe obciążenie pasożytnicze. W Luksemburgu po wprowadzeniu zakazu polowań na lisy w 2015 roku odsetek spadł z około 40 do poniżej 10 procent.
Genewa: Od 1974 roku bez łowiectwa hobbystycznego, bez eksplozji populacji, bez pogorszenia sytuacji zdrowotnej.
Pełny przegląd badań: Badania: wpływ hobby-łowów na dzikie zwierzęta
Dlaczego warto napisać
Urząd ds. łowiectwa unika odpowiedzi, jednak rada kantonalna, licząca 180 członków, może wprowadzić tę kwestię na porządek obrad politycznych. Im więcej członków rady dowie się o niewyjaśnionych pytaniach, tym trudniej będzie je ignorować: Na jakiej podstawie naukowej w Zurychu odstrzeliwuje się co roku średnio około 2000 lisów bez planu odstrzału? Dlaczego kanton nie odnotowuje, z jakiego powodu zastrzelono danego lisa, jeśli powodem polowania na lisy mają być choroby i konflikty? I dlaczego księga łowiecka, w której rejestrowane są odstrzały, przez tak długi czas była niedostępna dla opinii publicznej?
Zugerski raport SWILD
Kanton Zug jako jedyny dotychczas szwajcarski kanton zareagował na petycję Pascala Wolfa w sprawie polowań na lisy prawdziwym badaniem naukowym. Departament Spraw Wewnętrznych zlecił jesienią 2025 roku organizacji SWILD – Stadtökologie, Wildtierforschung, Kommunikation – opracowanie raportu specjalistycznego. Druga wersja ukazała się w maju 2026 roku i została przedstawiona Komisji ds. Łowiectwa 16 czerwca 2026 roku.
Wynik jest jednoznaczny: obecnie praktykowane polowania na lisy nie są w stanie trwale regulować populacji, nie poprawiają zwalczania chorób i są mniej skuteczne w ochronie zwierząt gospodarskich niż metody nieletalne. Doświadczenia Genewy (od 1974 roku) i Luksemburga (od 2015 roku) potwierdzają: zarządzanie dziką fauną funkcjonuje bez hobby-łowów na lisa rudego.
Pełne badanie jest publicznie dostępne: Podstawy naukowe dotyczące polowań na lisy
Gdzie znajdziesz dane kontaktowe
Rada Kantonalna Zurychu liczy 180 członków. Pełną listę członków wraz z danymi kontaktowymi znajdziesz na oficjalnej stronie internetowej pod adresem kantonsrat.zh.ch. Najskuteczniejsza jest często wiadomość skierowana do sekretariatów frakcji partyjnych. Przed wysłaniem sprawdź konkretny adres na oficjalnej liście.
Co dotychczas wydarzyło się w Szwajcarii
📌 Polowanie na lisy w Zurychu: księga łowiecka obala uzasadnienie kantonu dotyczące chorób
Pełna analiza dziesięciu lat danych z księgi łowieckiej, wraz z rozkładem miesięcznym oraz problemem diagnozy wzrokowej stawianej przez osoby niebędące fachowcami.
📌 Zurych: obywatelka konfrontuje organ łowiecki z milionowym bilansem polowań na lisy
Jak uzasadnienia polowań na lisy rozpadają się, gdy zestawi się koszty z domniemanymi szkodami.
📌 Weryfikacja faktów: Rada Rządowa Zurychu w sprawie inicjatywy łowieckiej
Dlaczego nieudowodnione twierdzenie zurychskiego urzędu łowieckiego o dziesięciu milionach nie wytrzymuje weryfikacji.
📌 Polowania na lisy w Zug: badanie dowodzi ich bezsensowności – czas działać
Jedyny kanton z prawdziwym badaniem naukowym. Brak efektu regulacyjnego, brak wkładu w zwalczanie chorób, metody nieletalne górują nad polowaniami.
📌 Polowanie na lisy w Lucernie: 98 procent odstrzelonych zwierząt było zdrowych
Statystyka samego kantonu obala główne uzasadnienie polowań na lisy.
📌 Zniesienie hobby-łowów na wzór kantonu Genewa
Dlaczego Genewa od 1974 roku obywa się bez łowiectwa hobbystycznego.