Hiszpania: Pierwsza na świecie farma ośmiornic na Gran Canarii ostatecznie upadła

Hiszpański koncern rybacki Nueva Pescanova wycofał 23 lipca 2026 roku swój wniosek dotyczący pierwszej na świecie komercyjnej farmy ośmiornic.

Obiekt miał powstać w porcie Las Palmas na Gran Canarii, przy nabrzeżu «La Esfinge», na powierzchni ponad 50’000 metrów kwadratowych, co odpowiada mniej więcej siedmiu boiskom piłkarskim. Wyceniony na 50 milionów euro obiekt miał produkować rocznie około 3’000 ton ośmiornic, czyli ponad 10 procent całkowitego hiszpańskiego połowu. Według ujawnionych dokumentów planistycznych co roku hodowano by i zabijano w tym celu około miliona zwierząt.

Regulacyjne wąskie gardło zamiast zakazu

Godna uwagi jest droga do zakończenia projektu: przedsięwzięcie przeszło najpierw uproszczoną procedurę oceny środowiskowej, czyli łatwiejszą procedurę dla przedsięwzięć uznanych za bezproblemowe. Już ta ocena wykazała jednak «możliwe znaczące negatywne skutki», jak stwierdzono w piśmie firmy o wycofaniu wniosku. Zmusiło to rząd Wysp Kanaryjskich do nakazania pełnej, zwykłej procedury oceny środowiskowej, czyli znacznie surowszej procedury, która może ciągnąć się latami i całkowicie zablokować projekt. Tej oceny Nueva Pescanova nigdy nie ukończyła. Ostatecznie decydująca okazała się konkretna szczegółowa analiza lokalizacji: stwierdziła ona, że obiekt przy terminalu pasażerskim mógłby powodować uciążliwości zapachowe oraz pogarszać jakość wody w porcie na skutek odpadów organicznych.

Samo przedsiębiorstwo mówiło wyłącznie o «względach biznesowych i regulacyjnych» i zaprzeczyło, jakoby projekt upadł z powodów ekologicznych czy etycznych. Sprawa otwarta w 2021 roku zostaje teraz ostatecznie zamknięta przez zarząd portu. Nowy wniosek w tej samej lokalizacji musiałby przejść całą procedurę zezwoleń od zera.

Pięć pokoleń hodowanych w niewoli

Nueva Pescanova według własnych informacji opracowała w swoim centrum badawczym w Galicji warunki, w których ośmiornice miałyby rzekomo współżyć bez agresji i kanibalizmu, i wyhodowała tam już pięć pokoleń tych w rzeczywistości samotniczych zwierząt. Wcześniejsze próby hodowli wielokrotnie kończyły się niepowodzeniem z powodu wysokiej śmiertelności, agresji, kanibalizmu i samookaleczeń. Do dziś nie istnieje żadna międzynarodowo uznana, zgodna z zasadami ochrony zwierząt, komercyjnie akceptowana metoda uboju na skalę przemysłową; przewidziano uśmiercanie w lodowatej wodzie, które eksperci krytykują jako okrutne.

Analiza ponad 300 badań naukowych, koordynowana przez London School of Economics, wykazała «bardzo silne dowody na zdolność odczuwania» u głowonogów. Autorzy doszli do wniosku, że zgodna z zasadami ochrony zwierząt komercyjna hodowla ośmiornic w planowanych intensywnych warunkach jest zasadniczo niemożliwa. Kolejne badania wykazały, że ośmiornice unikają miejsc, w których doświadczyły bólu, i preferują miejsca, w których podano im środki przeciwbólowe, co jest wyraźnym wskaźnikiem świadomości i zdolności zapamiętywania.

Wieloletnia presja organizacji ochrony zwierząt

Plany zostały po raz pierwszy złożone w 2021 roku, a w 2023 roku wskutek przecieków trafiły do opinii publicznej. Od tego czasu organizacje takie jak Compassion in World Farming (CIWF), PETA, Eurogroup for Animals, AnimaNaturalis oraz Aquatic Life Institute nieprzerwanie mobilizowały się przeciwko projektowi. CIWF wyliczyło, że sama farma potrzebowałaby już w pierwszym roku działalności nawet 28’000 ton dziko odławianych ryb jako paszy — co stanowi poważny cios dla argumentu wysuwanego przez samą Nueva Pescanova, jakoby hodowla odciążała dzikie populacje. Według PETA do właściwych władz dotarło ponad 200’000 e-maili z żądaniem wstrzymania przedsięwzięcia; na 25 lipca planowano dodatkowo dużą demonstrację protestacyjną w porcie, która stała się bezprzedmiotowa po wycofaniu projektu dwa dni wcześniej.

Debata nie została zakończona

Mimo wycofania temat nie zniknął z porządku dziennego Hiszpanii. Strona internetowa Nueva Pescanova poświęcona akwakulturze wciąż wymienia ośmiornicę jako jeden z badanych nowych gatunków hodowlanych we własnym Pescanova Biomarine Center. Także inne firmy, między innymi w Meksyku i Japonii, w dalszym ciągu realizują podobne projekty hodowlane. Organizacje ochrony zwierząt domagają się teraz ogólnounijnego zakazu komercyjnej hodowli ośmiornic, aby na trwałe zapobiec przyszłym przedsięwzięciom. Nie wiadomo, czy hiszpański parlament będzie forsował odpowiedni krajowy zakaz.