Spanje: 's werelds eerste octopusfarm op Gran Canaria definitief mislukt

Het Spaanse visserijconcern Nueva Pescanova heeft op 23 juli 2026 zijn aanvraag voor 's werelds eerste commerciële octopusfarm ingetrokken.

De installatie was gepland in de haven van Las Palmas op Gran Canaria, bij het dok «La Esfinge», op een terrein van meer dan 50.000 vierkante meter, omgerekend ongeveer zeven voetbalvelden. De op 50 miljoen euro begrote installatie zou jaarlijks zo'n 3.000 ton octopus moeten produceren, meer dan 10 procent van de totale Spaanse vangst. Volgens gelekte planningsdocumenten zouden daarvoor jaarlijks ongeveer een miljoen dieren zijn grootgebracht en gedood.

Regulerend nauwe doorgang in plaats van verbod

Opmerkelijk is de weg naar het einde: het project doorliep aanvankelijk een vereenvoudigde milieubeoordelingsprocedure, een lichtere procedure voor projecten die als onproblematisch worden ingeschat. Al deze beoordeling wees echter op «mogelijke aanzienlijke negatieve gevolgen», zoals het staat in de intrekkingsbrief van het bedrijf. Dat dwong de Canarische regering om een volledige, reguliere milieubeoordelingsprocedure te gelasten, een aanmerkelijk strengere procedure, die zich over jaren kan uitstrekken en een project volledig kan blokkeren. Deze beoordeling heeft Nueva Pescanova nooit afgerond. Uiteindelijk gaf de concrete detailbeoordeling van de locatie de doorslag: daaruit bleek dat de installatie bij de passagiersterminal geurhinder zou kunnen veroorzaken en de waterkwaliteit in de haven door organisch afval zou kunnen verslechteren.

Het bedrijf zelf sprak uitsluitend van «zakelijke en regelgevende overwegingen» en ontkende dat het project om ecologische of ethische redenen was mislukt. Het in 2021 geopende dossier wordt nu definitief door de havenautoriteit gearchiveerd. Een nieuwe aanvraag op dezelfde locatie zou de volledige vergunningsprocedure vanaf nul moeten doorlopen.

Vijf generaties gefokt in gevangenschap

Nueva Pescanova had naar eigen zeggen op zijn onderzoekscentrum in Galicië omstandigheden ontwikkeld waaronder octopussen naar verluidt zonder agressie en kannibalisme kunnen samenleven, en had daar al vijf generaties van de eigenlijk solitaire dieren gefokt. Eerdere kweekpogingen waren herhaaldelijk mislukt door hoge sterfte, agressie, kannibalisme en zelfverminking. Voor een commercieel erkende, diervriendelijke slachtmethode op industriële schaal bestaat tot op vandaag geen internationaal erkende procedure; voorzien was een doding in ijswater, wat door deskundigen als grof en dierenonvriendelijk wordt bekritiseerd.

Een aan de London School of Economics gecoördineerde analyse van meer dan 300 wetenschappelijke studies vond "zeer sterk bewijs voor gevoelsbewustzijn" bij koppotigen. De auteurs concludeerden dat een diervriendelijke commerciële octopuskweek onder de geplande intensieve omstandigheden principieel onmogelijk is. Verdere studies toonden dat octopussen plekken vermijden waar ze pijn hadden geleden, en plekken verkiezen waar ze pijnstillers hadden gekregen, een duidelijke aanwijzing voor bewustzijn en geheugenvermogen.

Jarenlange druk van dierenwelzijnsorganisaties

De plannen werden in 2021 voor het eerst ingediend en kwamen in 2023 via lekken naar buiten. Sindsdien voerden organisaties zoals Compassion in World Farming (CIWF), PETA, Eurogroup for Animals, AnimaNaturalis en het Aquatic Life Institute voortdurend actie tegen het project. CIWF berekende dat de kwekerij alleen al in het eerste bedrijfsjaar tot 28.000 ton wild gevangen vis als voer nodig zou hebben gehad, een aanzienlijke tegenslag voor het door Nueva Pescanova zelf aangevoerde argument dat de kweek de wilde visbestanden zou ontlasten. Volgens PETA bereikten meer dan 200.000 e-mails de bevoegde autoriteiten met de eis om het project te stoppen; voor 25 juli was daarnaast een grote protestbijeenkomst bij de haven gepland, die door de intrekking twee dagen eerder overbodig werd.

Debat nog niet ten einde

Ondanks de terugtrekking is het onderwerp voor Spanje niet van tafel. Op de aquacultuurwebsite van Nueva Pescanova wordt octopus nog steeds genoemd als een van de nieuwe kweeksoorten die worden onderzocht bij het eigen Pescanova Biomarine Center. Ook andere bedrijven, onder andere in Mexico en Japan, zetten soortgelijke kweekprojecten voort. Dierenwelzijnsorganisaties eisen nu een EU-breed verbod op de commerciële octopuskweek om toekomstige projecten definitief te voorkomen. Of het Spaanse parlement een overeenkomstig nationaal verbod zal doorvoeren, is nog onduidelijk.