De wolf bijt nooit – toch geldt hij als een beest

Alleen al in het kanton Zürich registreerde de veterinaire dienst vorig jaar 860 gevallen waarin honden mensen beten.

In diezelfde periode, en eigenlijk sinds de wolf in 1995 naar Zwitserland is teruggekeerd, is er volgens Gruppe Wolf Schweiz en de Stichting KORA landelijk geen enkel gedocumenteerd geval waarin een wolf een mens heeft gebeten of zelfs maar verwond. Toch is het de wolf die in lezersbrieven, interpellaties en speciale uitzendingen wordt behandeld als een gevaar voor lijf en leven. De hond krijgt een preventieposter met een stripfiguur.

De cijfers die niemand viert

De veterinaire dienst van het kanton Zürich meldde voor het afgelopen jaar 860 gevallen waarin honden mensen beten. Bijzonder vaak getroffen: kinderen. De reactie van het kanton is een preventiecampagne met de figuren Cleo, Tim en Lupo, die al kleuters de "veilige omgang" met honden moet aanleren.

Landelijk ziet het beeld er niet anders uit. Een Suva-studie schat het aantal hondenbeetverwondingen die een doktersbezoek noodzakelijk maken op ongeveer 9500 per jaar, een oudere schatting gaat zelfs uit van ongeveer 13.000 medisch behandelde gevallen. Een enquête van SRF onder alle kantons kwam uit op meer dan 7000 gemelde incidenten per jaar, met een stijgende tendens sinds de kantons de verplichte hondencursus hebben afgeschaft. Afhankelijk van de gebruikte meetmethode en het dark number beweegt de realistische orde van grootte zich dus duidelijk in de vijfcijferige range. Volgens meerdere kantonnale analyses zijn kinderen onevenredig vaak het slachtoffer; in sommige kantons was in één op de drie tot zes gevallen een kind onder de 16 jaar het slachtoffer.

Ook beroepsmensen betalen een prijs die nauwelijks iemand kent. Volgens Suva worden jaarlijks gemiddeld zo'n 100 postbodes door een hond gebeten, statistisch dus ongeveer twee keer per week. Tijdelijk, rond 2018, lag het aandeel van de postsector in alle gemelde hondenbeten op ongeveer een vijfde. Veel van deze incidenten gebeuren op plekken waar honden als waak- of erfhond aan de ketting worden gehouden en hun territorium verdedigen tegen de dagelijks terugkerende "indringer".

Deze cijfers leiden tot geen speciale nieuwsuitzendingen. Er zijn geen kantonnale voorstellen die een aanlijnplicht voor alle honden eisen, geen roep om populatiebeheersing, geen sensatiecampagnes. Men bespreekt preventiefolders, dat is het wel zo'n beetje.

Zoogkoeien: het stille gevaar op het wandelpad

Wie 's zomers in de Alpen wandelt, komt vaker een kudde zoogkoeien tegen dan een wolf, en die ontmoeting is niet zonder gevaar. In Graubünden vinden er volgens de kantonnale dienst gemiddeld twee tot drie keer per jaar aanvallen door zoogkoeien plaats, met lichte tot ernstige verwondingen tot gevolg. In 2010 stierven twee mensen op Sankt-Gallense weiden bij dergelijke aanvallen, in 2015 werd een 77-jarige vrouw bij Laax door een kudde zoogkoeien doodgetrapt. Ook daarna bleef het niet bij losstaande gevallen: incidenten met soms ernstige verwondingen worden vrijwel elk wandelseizoen gemeld, meest recent bijvoorbeeld bij Flumserberg.

Deze sterfgevallen en verwondingen zorgden voor ontsteltenis, maar niet voor een roep om "regulering" van de runderpopulatie, geen eis om zoogkoeien preventief uit de bergen te weren. Men besprak afrasteringen, waarschuwingsborden en bewustmaking, precies die kuddebeschermingslogica die bij de wolf steevast als "niet toereikend" wordt weggezet.

De wolf: nul beten, nul doden, maximale opwinding

En de wolf? Sinds zijn terugkeer naar Zwitserland midden jaren negentig is er niet één aanval op een mens gedocumenteerd, geen beet, geen verwonding, laat staan een sterfgeval. Dit wordt bevestigd door zowel de Gruppe Wolf Schweiz als het kanton Zürich in zijn eigen handleiding over de wolf. Een Europabreed onderzoek over de periode 2002 tot 2020 vond slechts twaalf aanvallen met veertien getroffenen, twee daarvan dodelijk, beide in Noord-Amerika. In Zwitserland: nul.

Toch is de blote waarneming van een wolf of het doden van een stuk vee al voldoende om kantonale interpellaties, speciale afschotacties en aanhoudende media-aandacht te veroorzaken. Waadt liet in februari 2026 de effectiviteit van zijn eigen wolvenafschot wetenschappelijk onderzoeken door de stichting KORA, nadat het aantal gedode stuks vee ondanks tien gedode wolven en aanzienlijke personele inspanningen met 160 gevallen in 2025 nauwelijks was gedaald. Het kanton zelf motiveerde deze opdracht met de noodzaak om «de effectiviteit van de genomen maatregelen doorlopend te controleren».

Dit beleid wordt vanuit twee kanten aangedreven. Enerzijds door een deel van de recreatieve jagers, die in de wolf een concurrent zien om «hun» wild. Een bijzonder uitgesproken voorbeeld is de Tessijnse kantonsraad Fabio Regazzi (Die Mitte), oud-voorzitter van de jacht in Tessin en vicevoorzitter van JagdSchweiz. Zijn parlementaire initiatief voor een politiek vastgestelde bovengrens voor wolven kreeg inmiddels zelfs de steun van de Bondsraad, zoals wildbeimwild.com uitgebreid documenteert. Regazzi's koers is al jaren consequent: het probleem ligt niet bij het ontbreken van kuddebescherming of onbeschermde alpenweidebedrijven, maar bij de wolf zelf, zoals blijkt uit een analyse van zijn politieke loopbaan laat zien.

Anderzijds zijn het veehouders zelf die op veel plaatsen stemming maken tegen de wolf, vaak met terechte woede over individuele dodingen, maar gecombineerd met een eis voor algemeen afschot in plaats van consequente kuddebescherming. Deze twee belangengroepen, de recreatieve jacht en een deel van de alpenlandbouw, versterken elkaar: de een levert het politieke vehikel, de ander de emotionele betrokkenheid, die in de media bijzonder goed werkt.

Waarom deze scheefgroei geen toeval is

Het verschil zit niet in de gevaarlijkheid van de dieren, maar in wie er baat heeft bij de angst. Honden en zoogkoeien zijn van niemand die je politiek zou kunnen aanvallen, ze maken deel uit van het dagelijks leven dat men accepteert en waarvan men de risico's met preventie in plaats van afschotlijsten tegemoet treedt. De wolf daarentegen is een symbool geworden waarop twee belangengroepen zich afreageren: een deel van de recreatieve jagers, die in de wolf een concurrent zien, en een deel van de alpenlandbouw, die liever afschot dan consequente kuddebescherming eist. Zoals het dossier over de jachtmythen laat zien, wordt het dreigingsscenario systematisch ingezet om politieke meerderheden te verkrijgen voor afschot, ongeacht wat de cijfers werkelijk aantonen. Ook de rol van de media is daarbij niet neutraal: aanvallen op vee door de wolf krijgen routinematig prominente berichtgeving, terwijl de eigenlijke ongevallenstatistiek bij honden, zoogkoeien of binnen de recreatieve jacht zelf nauwelijks aandacht krijgt, zoals beschreven in de dossier over media en jachtonderwerpen.

Ter vergelijking loont het ook de moeite om naar de recreatieve jacht zelf te kijken: jachtongevallen, veroorzaakt door recreatieve jagers, kostten tussen 2000 en 2019 minstens 75 mensen het leven, gedocumenteerd in de Faktencheck bij de brochure van JagdSchweiz. Ook daarover wordt zelden zo luid gesproken als over elke afzonderlijke wolvenwaarneming.

Conclusie

Als gevaar werkelijk zou worden afgemeten aan de hand van feitelijke cijfers, zouden honden en zoogkoeien het politieke debat moeten domineren, niet de wolf. In plaats daarvan geldt: een dier zonder ook maar één gedocumenteerde beet in drie decennia wordt uitgeroepen tot staatsaangelegenheid, aangewakkerd door recreatieve jagers zoals Fabio Regazzi en een deel van de alpenlandbouw, terwijl tienduizenden hondenbeten per jaar worden geaccepteerd als alledaags risico. Dat is geen kwestie van statistiek. Dat is een kwestie van wiens belangen worden gediend door de angst.

Meer lezen

• Is de wolf gevaarlijk voor mensen in Zwitserland? Feiten en mythen
• Bovengrens voor wolven in Zwitserland: de Bondsraad volgt Fabio Regazzi
• Politiek van de overhaaste beslissingen: hoe Fabio Regazzi het debat over wilde dieren verschuift
• Kuddebescherming in Zwitserland: wat werkt, wat mislukt
• Jachtmythen: 12 beweringen getoetst aan de feiten
• lobby van de recreatieve jacht in Zwitserland