Walliser herfstjacht 2026: Meer gemzen gedood ondanks extra beschermingsregels

De Walliser hoogjacht van 21 september tot 3 oktober 2026 is geëvalueerd. Volgens de balans van de Dienst voor Jacht, Visserij en Wilde Dieren (DJFW) van 8 oktober werden 1607 edelherten en 1617 gemzen gedood, beide cijfers liggen boven het voorgaande jaar. Er werden ruim 2100 vergunningen voor de hoogjacht uitgegeven, ongeveer evenveel als in 2025. Het kanton noemt het resultaat «bevredigend».

De cijfers van de hoogjacht 2026

Het aantal gedode edelherten steeg van 1427 naar 1607. Het doel van de afschotplanning van 1700 dieren werd niet helemaal bereikt. Een najacht is desondanks «niet nodig», schrijft het kanton. In gebieden met problemen bij de bosverjonging en wildschade moet de wildbeheerdienst extra afschot voor zijn rekening nemen. Volgens de DJFW hebben het latere jachtbegin bij de start van de bronsttijd van het hert en de droogte in de zomer bijgedragen aan het hogere resultaat.

Bij de gemzen steeg het aantal van 1537 naar 1617. Op langere termijn is dat geen stijging: in 2024 waren het nog 1761 gemzen. Daarbij komen 192 reegeiten (2025: 212) en 11 wilde zwijnen (2025: 22).

Bescherming van de gems vanwege wolf en lynx, toch meer afschot

Net als in het voorgaande jaar bleven 2,5-jarige gemzen en vrouwelijke jaarlingen sterker uitgezonderd van de recreatieve jacht. Nieuw was dat in drie extra wildgebieden bijzondere voorschriften golden: daar mocht elke recreatieve jager nog maar één volwassen gemsbok schieten. Het kanton beperkt de recreatieve jacht daarmee bij bepaalde leeftijds- en geslachtsklassen en motiveert dit met de druk van wolf en lynx in deze regio's. Toch werden er in totaal meer gemzen geschoten dan het voorgaande jaar. De DJFW schrijft dit vooral toe aan het goede weer, dat de recreatieve jacht in het hooggebergte vergemakkelijkte.

Of de maatregelen de beschermde klassen daadwerkelijk ontlasten, valt uit de gepubliceerde totaalcijfers niet te beoordelen. Voor 2026 ontbreekt een uitsplitsing naar geslacht en leeftijd. Vorig jaar had het kanton die wel voorgelegd: in 2025 werden 413 gemzengeiten geschoten, in 2024 waren dat er 593.

De aangehaalde balansrapporten noemen geen vergelijkbare cijfers over hoeveel gemzen wolf en lynx doden. De ingreep door de recreatieve jacht becijferen ze daarentegen nauwkeurig: 1.617 gedode gemzen. Wat de lynx betreft, schat een onderzoeksgroep van de universiteit van Bern de Walliser populatie voor de winter van 2025/26 op 37 zelfstandige dieren, met een onzekerheidsmarge van 26 tot 52. Dat is aanzienlijk minder dan de tot 80 lynxen die in het politieke debat werden genoemd. De studie is tot nu toe alleen als preprint beschikbaar en is nog niet beoordeeld door vakgenoten. Toch wil het kanton als eerste een afschotvergunning voor de lynx aanvragen. Meer hierover in het artikel Wallis: studie van Universiteit Bern telt 37 lynxen in plaats van de beweerde 80.

Ook de vraag naar de leeftijdsopbouw blijft open. Een door de Walliser jagersvereniging in opdracht gegeven studie beveelt aan meer bokken te laten doorgroeien naar oudere leeftijdsklassen. Of de afschotten van 2026 met deze aanbeveling rekening houden, is uit de totale balans niet op te maken. Achtergrond: Wetenschap waarschuwt, politiek schiet.

150 edelherten uit federale jachtbanngebieden

In federale jachtbanngebieden is de recreatieve jacht verboden. De kantonale autoriteiten kunnen echter afschot toestaan, bijvoorbeeld wanneer dit nodig is ter voorkoming van buitensporige wildschade (art. 11 lid 5 JSG). In 2026 werden langs deze weg 150 edelherten gedood; ze zijn opgenomen in de 1.607 dieren van de balans. De gebieden lagen in zes banngebieden, van het Aletschwoud tot Haut de Cry-Derborence, deels in volledig beschermde zones. Volgens het kanton konden alle jachtgerechtigde personen zich inschrijven die voor 2026 een patent A, A+B of G verwerven. Zij moesten zich ertoe verplichten actief deel te nemen gedurende de reguleringsperiode.

Hoe beperkt deze beleidsvrijheid is, heeft het Bundesgericht uitgerekend in een Walliser zaak vastgelegd. In het arrest over het Aletschwald van 25 november 2020 (1C_243/2019, BGE 147 II 186) werd een beroep van Pro Natura gegrond verklaard. De kring van personen die in jachtbanngebieden mogen schieten, is «nauw omlijnd en duidelijk gedefinieerd: dit zijn in de eerste plaats de wildbeschermingsorganen, waarbij de kantons echter ook jachtgerechtigden kunnen inschakelen.» Daaruit kan niet worden afgeleid «dat alle jachtgerechtigden van een kanton automatisch gerechtigd zouden zijn om dieren in de jachtbanngebieden af te schieten». Nodig is een «individueel aangewezen inzet». Voor elke afschot moet worden vastgelegd welk dier, van welke soort, welk geslacht en welke leeftijd, in welk aantal, in welk gebied en onder welke voorwaarden mag worden gedood. De toenmalige Walliser regeling strandde, omdat ze zich «richtte tot een collectief, namelijk alle tot de jacht gerechtigde personen».

Of de modaliteiten van 2026 aan deze vereisten voldoen, bijvoorbeeld door middel van individuele beschikkingen aan de toegelaten personen, blijkt niet uit de kantonale uitschrijving. Daarin wordt als voorwaarde alleen het patent en de inschrijving genoemd. De toewijzing hebben wij gedocumenteerd in het Wallis-ticker, de principiële kritiek staat in het artikel Einde van de recreatieve jacht in jachtbanngebieden.

Duiding door IG Wild beim Wild

De Walliser balans becijfert de ingrepen van de recreatieve jacht precies: in nog geen twee weken werden 1.617 gemzen gedood. Tegelijkertijd motiveert het kanton beperkingen bij de gemzenjacht met de aanwezigheid van wolf en lynx. Of de beschermde leeftijds- en geslachtsklassen daadwerkelijk zijn ontzien, blijkt niet uit de gepubliceerde cijfers.

Vanuit het standpunt van IG Wild beim Wild moet daarom ook de omvang van de afschoten zelf ter discussie staan. Wie de bescherming van de gemzen motiveert met de invloed van roofdieren, zou moeten openbaren hoe de nog steeds toegestane afschoten zich verhouden tot dit beschermingsdoel. Bij de 150 edelherten uit de jachtbanngebieden moet het kanton uitleggen hoe een open inschrijving voor alle patenthouders zich verhoudt tot de «individueel aangewezen inzet» die het Bundesgericht eist. Het jachtverbod in de beschermde gebieden van de Bond mag niet worden uitgehold door een recreatieve jacht onder een andere naam.

Bronnen: Kanton Wallis, balans van de hoogjacht 2026, 8-10-2026, weergegeven in de Walliser Zeitung, bij Jagd & Natur, La Télé/Keystone-ATS en in de Nouvelliste; cijfers vorig jaar: blue News/Keystone-SDA, 2-10-2025; Kanton Wallis, reguleringsafschotten in beschermde gebieden 2026; Zwitsers Federaal Hooggerechtshof, 1C_243/2019 van 25.11.2020 (BGE 147 II 186).