Park Narodowy Engadyna

Niedaleko przełęczy Ofenpass leży najstarszy park narodowy Szwajcarii – krajobraz od 100 lat nietknięty ręką człowieka.

Jego powierzchnia 170 kilometrów kwadratowych odpowiada wielkości Księstwa Liechtensteinu.

jelenie poruszają się tam swobodnie w biały dzień i są największymi dziko żyjącymi roślinożercami w Szwajcarii.

W Parku Narodowym żyje 35 różnych gatunków ssaków, 73 gatunki ptaków, 5 gatunków gadów i 3 gatunki płazów, 227 motyli (w tym 108 dziennych), 34 gatunki ważek i 205 gatunków chrząszczy oraz 99 gatunków ślimaków lądowych i dużych mięczaków.

Przejście od wypasu bydła do wypasu dzikich zwierząt doprowadziło do zupełnie nowej biologicznej, miejscami nawet do podwojenia. Decydującym czynnikiem każdego naturalnego rozwoju jest czas. Zimą mechanizmy regulacyjne przyrody pozostawionej samej sobie widać najwyraźniej.

Także orłosępy i Koziorożec były niegdyś bezlitośnie tępione przez myśliwych rekreacyjnych aż do całkowitego wytępienia, a później przywrócone przez ludzi.

Koziorożec alpejski to gatunek kozy, który czuje się znakomicie w górach. Siedliskiem koziorożców są wysokości między granicą lasu a granicą wiecznego lodu. Tylko zimą schodzą także na niższe tereny. Koziorożec jest zwierzęciem herbowym Gryzonii i nie radzi sobie zbyt dobrze z ruchomym podłożem. Przy masie ciała przekraczającej 100 kilogramów koziorożce raczej unikają śniegu.

Engadyna zawdzięcza koziorożce właśnie owładniętemu polowaniami włoskiemu królowi Wiktorowi Emanuelowi II. Włoscy kłusownicy przemycali młode koziorożce z królewskiego rewiru łowieckiego (Park Narodowy Gran Paradiso) w Dolinie Aosty do Szwajcarii. Kłusownicy byli w tamtych czasach zwierzyną wolną dla strażników łowieckich, a za przemyt groziła kara śmierci. Młode koziorożce były wówczas warte tyle, co dzisiejszy samochód klasy średniej (800 franków za sztukę). W brawurowej akcji przemytniczej w czerwcu 1906 roku dwie młode kozy i jeden koziołek dotarły najpierw z Włoch do Szwajcarii. Kłusownicy ukradli je w królewskim rewirze łowieckim, podstępem odciągając matki, dbając przy tym o to, by młode otrzymały już pierwsze mleko matki (siarę), co zwiększało ich odporność. Następnie przenieśli je z Gran Paradiso do Valais. W latach 1906–1933 w ten sposób do parku dzikich zwierząt Peter und Paul w St. Gallen trafiły 59 przemyconych młodych koziorożców. W 1920 roku w Szwajcarskim Parku Narodowym wypuszczono kilka koziorożców z tego parku. Dziś w Szwajcarii znów żyje około 15 000 koziorożców, wszystkie o włoskim pochodzeniu.

Orłosępy brodate, o rozpiętości skrzydeł wynoszącej prawie 3 metry, są największymi ptakami Alp. Orłosępy brodate uwielbiają kości i szpik kostny. Są wyspecjalizowanymi padlinożercami i korzystają na surowości zimy. Orłosęp brodaty, ważący do 7 kg, zniknął z Engadyny około 1890 roku i przez długi czas był niesłusznie oczerniany jako rzekomy zabójca jagniąt. Po koziorożcach orłosępy brodate są drugą wielką historią sukcesu reintrodukcji w Engadynie. W latach 1991–2007 na przełęczy Ofenpass wypuszczono około 26 młodych orłosępów brodatych. W 2007 roku wyprowadziła lęgi pierwsza para. Orłosępy brodate potrzebują dużo miejsca – ponad 500 km². Reintrodukcja to projekt transgraniczny, możliwy tylko dzięki międzynarodowym wysiłkom.

Orzeł przedni był o włos od całkowitego wytępienia. Jego liczebność wyraźnie wzrosła dzięki lepszym warunkom środowiskowym, a przede wszystkim dzięki zakazowi polowań w Szwajcarskim Parku Narodowym. „Król przestworzy” korzysta tu z idealnych warunków życia: znajdzie tu rozległe, otwarte i półotwarte krajobrazy w piętrze alpejskim i subalpejskim oraz wiele możliwości budowy gniazd w trudno dostępnym terenie. Dorosłe orły żyją w parach i bronią terytoriów o powierzchni od 30 do 90 km². Alpy są w całości zajęte przez rewiry orłów przednich. Latem orzeł przedni żywi się głównie świstakami. Zimą duży udział w jego pożywieniu stanowi padlina kopytnych.

Orzeł przedni nie ma dziś już naturalnych wrogów. Mimo to populacje orłów nie rosną w nieskończoność. Im więcej orłów krąży w przestworzach, tym większa staje się konkurencja między nimi. Jeśli para orłów musi stale opuszczać gniazdo, by bronić swojego terytorium, zaniedbuje lęg. Wyniki badań rzeczywiście pokazują, że sukces lęgowy orłów przednich maleje wraz ze wzrostem liczby terytoriów. Ten przykład dobrze dowodzi też, że przyroda sama się reguluje, jeśli się jej na to pozwoli.

Powiązane dossier i artykuły:

• Dossier: Koziorożec w Szwajcarii
• Dossier: Jelen szlachetny w Szwajcarii
• Dossier: Świstak w Szwajcarii
• Dossier: Łowiectwo i bioroznorodnosc
• Dossier: Zakaz polowań w Szwajcarii
• Park Narodowy Schwarzwald Północny będzie wolny od polowań
• Dossier: Genewa i zakaz polowań