Badanie: kruki reagują na frustrację jak małe dzieci

Zespół badaczy zachowań i neurobiologów wykazał, że emocjonalne zarażanie najwyraźniej występuje również wśród kruków. Oswojone ptaki w eksperymencie zachowywały się bardziej pesymistycznie po tym, jak wcześniej obserwowały sfrustrowanego pobratymca. Wyniki badania dostarczają zatem również wskazówek co do podstawowego rozwoju empatii, jak piszą naukowcy w czasopiśmie «PNAS».    

Przekazywanie emocji jest ważnym sposobem wymiany informacji między osobnikami i uchodzi za podstawowy element empatii. Naukowcy często zakładają, że ta zdolność jest rozpowszechniona również w świecie zwierząt. «Mechanizm ten jest ważny przede wszystkim u zwierząt wyżej rozwiniętych. Podstawowe elementy powinny jednak występować również u niektórych innych gatunków» – powiedział Thomas Bugnyar z Uniwersytetu Wiedeńskiego.

Jednoznaczne udowodnienie tego jest jednak trudne ze względu na problemy metodologiczne. Zespół wokół Bugnyara i Clausa Lamma z Instytutu Psychologicznych Badań Podstawowych i Metod Badawczych Uniwersytetu Wiedeńskiego podjął więc interdyscyplinarną próbę z udziałem krukó​w, które są przyzwyczajone do udziału w eksperymentach behawioralnych.

Lubiany lub nielubiany pokarm   

Pozytywny lub negatywny nastrój badacze wywoływali zawsze u jednego z dwóch uczestniczących zwierząt, pozwalając mu zajrzeć przez otwór. Za nim znajdował się albo bardzo lubiany, albo zupełnie nielubiany pokarm. Reakcję tego „kruka-demonstratora” obserwował za każdym razem „kruk-widz”. Czy radość lub frustracja demonstratorów jest zaraźliwa dla ich towarzyszy, naukowcy sprawdzali, wystawiając tych drugich na sytuację niejednoznaczną.    

Można ją opisać starym pytaniem: «Czy szklanka wody jest w połowie pełna, czy w połowie pusta?» – wyjaśnił Bugnyar. W zależności od tego, z jakim nastrojem się do niej podchodzi, ocena wypada raczej w jedną lub w drugą stronę.

Tempo zdradza nastrój   

Ptaki miały przed sobą deskę, na której stały kubki – w niektórych znajdowały się nagrody, w innych nie. Po tym, jak szybko zwierzęta zbliżają się do kubków, można odczytać, czy napędza je raczej nadzieja na smakołyk, czy też hamują je niskie oczekiwania. «Jeśli więc podchodzą do tego optymistycznie, powinny być szybkie, a jeśli pesymistycznie – powolne» – powiedział Bugnyar. Kruki-obserwatorzy przechodziły tę sytuację zarówno przed, jak i po tym, jak przyglądały się swoim pobratymcom.

Porównanie wartości pokazało, że zwierzęta potrzebowały średnio więcej czasu, jeśli wcześniej obserwowały wyraźnie sfrustrowanych towarzyszy. Pozytywny nastrój natomiast nie przenosił się tak widocznie. «W wymiarze negatywnym zadziałało to jednak wspaniale», powiedział biolog kognitywny. Odkrycie, że emocje najwyraźniej przenoszą się również między krukami, rzuca nowe światło na to, kiedy w toku historii ewolucji rozwinęły się prekursory empatii – podkreśla główna autorka pracy, Jessie Adriaense.