Ile potrafią zapamiętać koty i psy?

Koty i psy domowe potrafią zapamiętać, gdzie stoi ich miska z jedzeniem, a czasem nawet, jak wykonać sztuczki albo jak trafić z powrotem do domu.

Ale jak dobrze (lub jak słabo) te futrzane kłębki radzą sobie z zapamiętywaniem drobnych spraw codziennego życia?

Zależy to od tego, jak przydatne są dla nich te wspomnienia z ewolucyjnego punktu widzenia, twierdzą eksperci.

Weźmy na przykład psy wolno żyjące. Około 75% psów na świecie nie jest zwierzętami domowymi i nie mieszka w ludzkich domach, mówi Monique Udell, profesor nadzwyczajna na Oregon State University. Pamięć, która pomaga psom wyróżniać się w poszukiwaniu pożywienia, może pomóc im przetrwać na ulicy, twierdzi Udell.

Na przykład rozumienie podstawowych zadań związanych z trwałością przedmiotu – wiedza, że coś nadal istnieje, nawet gdy nie jest widoczne – może pomóc padlinożercom, powiedziała.

«Kiedy ktoś przechodzi obok kosza na śmieci i wyrzuca hamburgera, może już go nie widzieć, ale psy potrafią zapamiętać, że tam leżał hamburger, i mogą szukać go w ostatnim miejscu, w którym go widziały», mówi Udell.

«Jeśli chodzi o jedzenie, psy mogą mieć doskonałą pamięć roboczą – rodzaj mentalnego notatnika, w którym przechowywana jest pamięć krótkotrwała. Ponadto psy wykorzystują pamięć długotrwałą, aby zapamiętać sztuczki, na przykład obrót na komendę«, mówi Udell. Możliwe jest, że psy, które z czasem wykształciły bliską więź z ludźmi (czyli reagowały na ich polecenia głosowe), odniosły z tego korzyść i mogły przekazywać swoje geny dalej.

Psy mogą mieć również wspomnienia epizodyczne. Są one porównywalne z pamięcią długotrwałą, ale są bardziej złożone, ponieważ wymagają samoświadomości. (Nie wiadomo, czy psy są świadome samych siebie, dlatego wspomnienia te nazywane są "epizodycznymi"). Wspomnienia epizodyczne są zazwyczaj autobiograficzne i powiązane ze szczegółami dotyczącymi «Co«, «Kiedy» oraz «Gdzie», mówi Udell.

W badaniu z 2016 roku, opublikowanym w czasopiśmie naukowym Current Biology, niektóre psy wykazały pamięć epizodyczną. Siedemnaście psów nauczono naśladować ludzi w paradygmacie «Zrób jak ja», a następnie kłaść się. Jeśli na przykład człowiek przewrócił butelkę, pies robił to samo, zanim się położył.

Po takim zadaniu, gdy pies już się położył, człowiek wykonywał dodatkową czynność, na przykład dotykał parasola, wydając jednocześnie nieznaną komendę. Następnie człowiek zabierał psa za parawan i czekał od minuty do godziny, zanim poprosił psa, aby «to zrobił«.

Niektóre psy potrafiły w obu momentach przypomnieć sobie naśladowaną czynność i ją wykonać, choć u większości psów wyniki pogarszały się wraz z upływem czasu między obserwacją czynności a poleceniem jej wykonania, jak podają badacze. Wyniki sugerują, że psy potrafią przechowywać wspomnienia niezwiązane z poleceniami, a następnie wykorzystywać je w późniejszych komendach, o ile polecenie zostanie wydane w ciągu około godziny, twierdzą naukowcy.

«Psy potrafią długo pamiętać różne rzeczy», powiedziała Udell. «Ale to, co zapamiętują i jak długo to przechowują, ma wiele wspólnego z kontekstem». Na przykład, gdy właściciele wyjeżdżają do wojska, psy mogą pamiętać ich jeszcze wiele lat później, co sugeruje, że więź między właścicielem a psem jest dla nich ważna.

Jeśli jednak zapytamy je: «Gdzie jest piłka?», mogą to zapomnieć już po kilku minutach.

«Ma to związek z kontekstem, a także ze znaczeniem i wagą rzeczy, które zostały zakodowane», mówi Udell.

Kocie wspomnienia

Koty, podobnie jak psy, są szczególnie dobre w zapamiętywaniu szczegółów związanych z ich historią ewolucyjną. Na przykład koty wydają się mieć dobrą pamięć, jeśli chodzi o polowanie , jak twierdzi Mikel Delgado, doktorant psychologii na University of California w Berkeley, który jest również certyfikowanym konsultantem ds. zachowania kotów.

W dwóch eksperymentach niemal 50 kotów potrafiło zapamiętać, w których miskach znajdowało się jedzenie, nawet po tym, jak zwierzęta zostały wyprowadzone z pomieszczenia na około 15 minut, jak wynika z badania opublikowanego w styczniu w czasopiśmie Behavioural Processes. Wyniki te wskazują, że koty dysponują krótkotrwałą pamięcią roboczą, która potrafi kodować szczegóły dotyczące «Gdzie» oraz «czego» przez krótkie okresy czasu, przynajmniej gdy chodzi o jedzenie.

Inne badanie, opublikowane w 2008 roku w czasopiśmie Applied Animal Behaviour Science wykazało, że koty mają również dobrą pamięć przestrzenną. W badaniu koty musiały na desce z wieloma na wpół ukrytymi kubkami zapamiętać, z których kubków już jadły. Starsze koty popełniały jednak więcej błędów niż młodsze, co zdaniem badaczy wskazuje, że pamięć kotów słabnie z wiekiem.

Ten rodzaj pamięci może pomagać kotom zapamiętać, gdzie znajdują zdobycz i czy w nocy odwiedziły już dane miejsce, powiedziała Delgado.

Pamięć robocza kotów może jednak być zaskakująco krótkotrwała, zwłaszcza gdy nie chodzi o jedzenie.W badaniu z 2006 roku, opublikowanym w czasopiśmie Animal Cognition, 24 koty obserwowały, jak prowadzący eksperyment ukrywał przedmiot w jednym z czterech pudełek. Koty musiały odczekać 0, 10, 30 lub 60 sekund, zanim pozwolono im odnaleźć przedmiot.

Po 30 sekundach większość kotów miała trudności ze znalezieniem ukrytego przedmiotu. Ten wynik nie jest jednak zaskakujący, powiedziała Delgado. Gdy kot w naturze poluje na mysz, mysz może schować się za czymś. Prawdopodobieństwo, że mysz nadal będzie tam minutę później, jest niewielkie.

«Jeśli jest poza polem widzenia, prawdopodobnie zniknęła», powiedziała Delgado.

Trudno jest zmierzyć pamięć kotów i psów – czy też innych zwierząt.

«Zadaje się pytania o to, co dzieje się w głowie zwierzęcia, w sposób, którego być może nie jesteśmy w stanie dostrzec», powiedziała Udell. «Wykorzystujemy więc ich zachowanie, aby zinterpretować, co dzieje się w ich wnętrzu.«

Im więcej naukowcy dowiadują się o pamięci tych zwierząt, tym lepiej, ponieważ niektórzy badacze zaczynają wykorzystywać psy jako modele do badania ludzkiego starzenia się, demencji i choroby Alzheimera, twierdzi Udell.

«Trzeba zrozumieć, co psy są w stanie zapamiętać, aby zrozumieć, jak pamięć słabnie z czasem», powiedziała.